Vì sao vài giờ lội nước có thể khiến da tổn thương?
Những ngày qua, các tỉnh phía Bắc có mưa lớn kéo dài khiến nhiều tuyến phố ngập sâu. Bên cạnh những bất tiện trong sinh hoạt và giao thông, phải ngâm chân hoặc tiếp xúc với nước ngập nhiều giờ làm tăng nguy cơ tổn thương da, đặc biệt ở bàn chân và cẳng chân.
Sau nhiều giờ bì bõm trong nước ngập, bàn chân có thể ngứa, đỏ, bong tróc hoặc xuất hiện vết loét. Tuy nhiên, nếu kèm sưng nóng, đau tăng, chảy dịch, mủ hoặc sốt, người dân cần đặc biệt lưu ý.
ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, Thành viên Hội Da liễu Việt Nam, cho biết sau những đợt mưa ngập kéo dài, người dân cần chú ý những thay đổi bất thường trên da, nhất là tại các vùng tiếp xúc trực tiếp với nước.
Theo bác sĩ, vấn đề không chỉ nằm ở việc nước ngập sạch hay bẩn. Khi bàn chân bị ngâm trong nước hoặc nằm trong giày, tất ướt suốt nhiều giờ, lớp sừng của da bị ngậm nước, trở nên trắng, mềm và nhũn. Tình trạng này thường rõ nhất ở kẽ các ngón chân.
Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da suy yếu, da dễ bị xây xước, nứt và kích ứng. Những tổn thương rất nhỏ, thậm chí khó nhận biết bằng mắt thường, cũng có thể trở thành đường vào cho vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh.
Nguy cơ này càng đáng lưu ý khi người dân phải lội qua nước ngập trên đường phố.
“Rất khó xác định nước ngập chứa những gì. Nguồn nước này có thể lẫn nước thải, chất thải, hóa chất, vi sinh vật gây bệnh. Bên dưới mặt nước cũng có thể có mảnh kính, kim loại hoặc các vật sắc nhọn. Vì vậy, sau nhiều giờ tiếp xúc với nước ngập, da có thể gặp nhiều vấn đề khác nhau”, bác sĩ Thành cho biết.
Những ngày qua, các tỉnh phía Bắc có mưa lớn kéo dài khiến nhiều tuyến phố ngập sâu. Ảnh: Cao Nguyên
Một trong những biểu hiện thường gặp là kích ứng hoặc viêm da tiếp xúc. Người bệnh có thể xuất hiện tình trạng da bàn chân, cẳng chân đỏ, ngứa, nóng rát hoặc nổi ban. Những người có làn da nhạy cảm hoặc đang mắc bệnh da từ trước có thể dễ gặp tình trạng này hơn.
Ngứa, bong da chưa chắc đã là nấm
Bàn chân ẩm ướt trong thời gian dài, đặc biệt khi tiếp tục mang giày, tất còn ướt, có thể tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển hoặc khiến tình trạng nhiễm nấm sẵn có biểu hiện rõ hơn. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như ngứa nhiều ở kẽ chân, bong vảy, nứt da, nóng rát. Vùng da giữa các ngón chân đôi khi trở nên trắng, mềm và nhũn.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Thành, không phải trường hợp nào bị ngứa, đỏ hoặc bong tróc da sau khi ngâm, lội nước cũng là nhiễm nấm.
Tổn thương do ngâm nước kéo dài, viêm da tiếp xúc và nhiễm nấm có thể có những biểu hiện ban đầu tương đối giống nhau. Việc tự chẩn đoán chỉ dựa trên một vài dấu hiệu bên ngoài có thể khiến người bệnh sử dụng thuốc không phù hợp.
Đặc biệt, người dân không nên thấy da ngứa, đỏ đã tự mua các loại thuốc bôi phối hợp nhiều thành phần và sử dụng kéo dài khi chưa xác định rõ nguyên nhân gây tổn thương..
Vết xước nhỏ cũng không nên chủ quan
Điều đáng lưu ý hơn sau khi lội nước ngập là những tổn thương trên da. Trong quá trình di chuyển, bàn chân có thể va phải đá, mảnh kính, kim loại hoặc các vật sắc nhọn nằm dưới mặt nước. Một số vết xước, vết đâm rất nhỏ nên người dân có thể không nhận ra ngay.
Bên cạnh đó, da sau khi ngâm nước lâu trở nên mềm và dễ tổn thương hơn. Các vết nứt ở gót chân, kẽ ngón hoặc vùng da vốn đang trầy xước có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Do đó, sau khi lội nước trở về, người dân nên kiểm tra kỹ bàn chân và cẳng chân thay vì chỉ rửa qua rồi tiếp tục sinh hoạt.
“Điều đáng lo không phải chỉ là ngứa hay bong da. Nếu vùng tổn thương ngày càng đỏ, sưng, nóng, đau tăng, xuất hiện dịch, mủ, vết loét hoặc các vệt đỏ lan dần lên chân thì cần đặc biệt lưu ý. Nếu tổn thương lan nhanh hoặc kèm sốt, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm”, bác sĩ Thành khuyến cáo.
Với vết thương sâu, vết đâm xuyên hoặc vết thương bẩn do vật sắc nhọn, sau khi làm sạch và kiểm tra dị vật, người dân cũng nên được nhân viên y tế đánh giá tình trạng tiêm chủng uốn ván để xác định có cần tiêm nhắc hay không.
Những người mắc đái tháo đường, bệnh mạch máu ngoại biên, suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, đặc biệt là người có vết thương hở ở chân, cần thận trọng hơn khi buộc phải tiếp xúc với nước ngập.
Lội nước ngập nhiều giờ, cảnh giác với những dấu hiệu bất thường trên da. Ảnh: BSCC
Một số bệnh da có sẵn cũng có thể trở nên khó kiểm soát hơn sau thời gian dài tiếp xúc với môi trường ẩm ướt và nước bẩn.
Theo bác sĩ Thành, sau khi phải lội qua khu vực ngập, khi có điều kiện, người dân nên cởi bỏ quần áo, giày và tất đã ướt, sau đó làm sạch vùng da từng tiếp xúc với nước.
Vùng da này nên được rửa bằng xà phòng và nước sạch càng sớm càng tốt. Sau khi rửa, cần lau khô kỹ, đặc biệt là các kẽ ngón chân - vị trí dễ bị bỏ sót và giữ ẩm lâu.
Giày, tất đã ngấm nước không nên tiếp tục sử dụng khi còn ẩm. Nếu thường xuyên phải di chuyển trong điều kiện mưa ngập, người dân nên chuẩn bị tất và giày dép khô để thay khi có thể.
Với các vết trầy xước, cần rửa sạch, kiểm tra kỹ và theo dõi diễn biến trong những ngày tiếp theo. Nếu nghi ngờ bị vật sắc nhọn đâm, cần kiểm tra xem có dị vật còn mắc trong vết thương hay không.
Bác sĩ Thành lưu ý người dân không nên tự ý ngâm chân trong dung dịch sát khuẩn quá đậm đặc, sử dụng các dung dịch có tính axit hoặc kiềm mạnh hay bôi nhiều loại thuốc lên vùng da đang kích ứng với quan niệm “diệt khuẩn càng mạnh càng tốt”.
Những cách xử lý không phù hợp có thể tiếp tục làm tổn thương hàng rào bảo vệ da, khiến tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn.
Nếu chỉ tiếp xúc với nước trong thời gian ngắn, sau đó làm sạch và giữ khô da đúng cách, không phải trường hợp nào cũng dẫn đến bệnh lý về da. Điều quan trọng là người dân tiếp tục theo dõi những thay đổi trên da trong những ngày tiếp theo.
“Sau khi lội nước ngập, có thể nhớ ba việc đơn giản: rửa sạch - lau thật khô - kiểm tra kỹ các vết xây xước. Ngứa, đỏ hoặc bong da nhẹ có thể là biểu hiện ban đầu. Tuy nhiên, nếu xuất hiện tình trạng đỏ lan rộng, sưng nóng, đau tăng dần, mụn nước, vết loét, chảy dịch, mủ hoặc sốt, người dân không nên tiếp tục tự điều trị tại nhà mà cần đi khám để xác định nguyên nhân”, bác sĩ Thành nhấn mạnh.
Trong những ngày Hà Nội tiếp tục có mưa, nếu buộc phải đi qua khu vực ngập, người có vết thương hở ở chân cần hạn chế tối đa để vùng tổn thương tiếp xúc trực tiếp với nước.
