Sự phân hóa của khối ngành công nghệ
Năm nay, nhóm ngành gắn liền với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư như Trí tuệ nhân tạo, Thiết kế vi mạch, Kỹ thuật bán dẫn và Khoa học dữ liệu liên tục thiết lập các kỷ lục điểm số chưa từng có tại các trường đại học lớn ở cả hai miền Nam - Bắc.
Song hành cùng cơn sốt công nghệ, khối ngành đào tạo giáo viên tiếp tục giữ mức điểm chuẩn cao chót vót, nhiều ngành tại các trường sư phạm trọng điểm chạm ngưỡng trên 28 đến gần 30 điểm.
Ở chiều ngược lại, một số khối ngành từng "làm mưa làm gió" ở các mùa tuyển sinh trước như Pháp luật, Báo chí - Truyền thông truyền thống hay Kinh tế lại ghi nhận sự chững lại, thậm chí là giảm rõ rệt.
Đánh giá về bức tranh này, báo Dân trí dẫn lời Thạc sĩ Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên, Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), chỉ ra sự phân hóa sâu sắc khi khoảng cách giữa ngành có điểm chuẩn cao nhất và thấp nhất đang rộng ra ở hầu hết các trường.
Cùng với đó là sự định hình lại theo nhu cầu của nền kinh tế số, thể hiện qua sức hút của các ngành quản lý chuỗi cung ứng, kinh doanh quốc tế, thương mại điện tử và các ngành gắn liền với dữ liệu.
Đặc biệt, sự thành công ngay từ năm đầu tiên của các chuyên ngành mở mới như Kinh tế số, Kế toán và phân tích dữ liệu hay Luật và công nghệ cho thấy thí sinh cùng phụ huynh đã "bắt sóng" xu hướng đào tạo liên ngành rất nhanh.
Học sinh tham gia ngày hội tư vấn tuyển sinh đại học, tìm hiểu đề án tuyển sinh, tham khảo điểm chuẩn đại học các năm. Ảnh: Công dân & Khuyến học
Đồng tình với sự chuyển dịch này, Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công thương TPHCM, cho biết các lĩnh vực công nghệ cao, AI hay bán dẫn đang thu hút thí sinh rất rõ rệt. Tuy nhiên, sức hút có phần giảm sút của nhóm ngành kinh tế, khoa học xã hội không đồng nghĩa với việc các ngành này mất đi vai trò.
Trái lại, các lĩnh vực này đang thay đổi mạnh mẽ chương trình đào tạo theo hướng giảm lý thuyết, tăng tính sáng tạo và tích hợp công nghệ số, điển hình như việc ứng dụng công nghệ 3D, 4D vào sản xuất truyền thông, qua đó tạo ra những giá trị mới gắn liền với thực tiễn cho người học.
Bài toán chọn ngành và hành trang cho tương lai
Sự phân hóa mạnh mẽ của điểm chuẩn đại học 2026 đặt ra bài toán lớn trong việc chọn ngành của tân sinh viên.
Thạc sĩ Cù Xuân Tiến lưu ý, điểm chuẩn cao phản ánh mức độ cạnh tranh và tỷ lệ chọi của từng mùa thi chứ không phải bản dự báo hoàn hảo về nhu cầu nhân lực của 4–5 năm tới khi các em ra trường. Một ngành học có điểm chuẩn thấp hơn hoàn toàn không đồng nghĩa với việc xã hội không có nhu cầu, điển hình như khu vực công và các dịch vụ công vẫn luôn rất cần nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo tờ Công dân & Khuyến học, để không rơi vào bẫy chọn ngành theo đám đông, người học cần tỉnh táo đối chiếu giữa sở thích cá nhân, năng lực cốt lõi và điều kiện thực tế. Đơn cử như những ngành công nghệ thời thượng có điểm chuẩn cao ngất ngưởng như AI hay bán dẫn luôn đòi hỏi một nền tảng tư duy toán học vững chắc.
Giới chuyên gia cũng đặc biệt cảnh báo rủi ro lớn nhất là khi phụ huynh áp đặt quyết định chọn ngành cho con dựa trên những kinh nghiệm cũ hoặc những lời quảng bá về mức lương.
Điều người trẻ cần nhất lúc này là cơ hội đối chiếu năng lực bản thân với chương trình đào tạo thực tế của từng trường. Đồng thời, dù theo học bất kỳ lĩnh vực nào, sinh viên cũng phải chủ động trang bị hai "hộ chiếu" bắt buộc của thị trường lao động mới là năng lực số và ngoại ngữ.
Tấm vé trúng tuyển đại học chỉ là điểm khởi đầu, chính sự nỗ lực bền bỉ và năng lực thích ứng trong suốt bốn năm học mới là yếu tố quyết định sự thành công lâu dài của mỗi cá nhân.
