Câu chuyện tuyển sinh 2026: Khi đại học không còn là con đường duy nhất để lập nghiệp

Nhiều trường đại học lớn thông báo xét tuyển bổ sung

Theo quy định, từ ngày 22/8 đến tháng 12/2026, các cơ sở đào tạo mới thực hiện đợt xét tuyển bổ sung nếu còn chỉ tiêu. Tuy nhiên trên thực tế, thông tin tuyển bổ sung đã xuất hiện dày đặc ngay từ ngày 10 đến 12/8. Theo kế hoạch tuyển sinh năm nay, các trường sẽ công bố điểm chuẩn và danh sách trúng tuyển đợt 1 trước 17h ngày 13/8, sau đó thí sinh trúng tuyển phải xác nhận nhập học trực tuyến trước 17h ngày 21/8.

Đáng chú ý, trong số các trường công bố xét tuyển bổ sung có rất nhiều cơ sở giáo dục lớn với các ngành thu hút người học, tiêu biểu như Đại học Kinh tế TP.HCM, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM, Trường Đại học Luật TP.HCM và Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM.

Cùng với việc công bố điểm chuẩn đại học chính quy, Đại học Kinh tế TP.HCM thông báo tiếp tục tuyển bổ sung 300 chỉ tiêu tại UEH Mekong (học tại Vĩnh Long). Nhà trường dự kiến tuyển bổ sung 14 ngành và chương trình đào tạo, bao gồm kinh doanh nông nghiệp, công nghệ và đổi mới sáng tạo, robot và trí tuệ nhân tạo, tài chính, ngân hàng, marketing, quản trị, kinh doanh quốc tế, thuế, tiếng Anh thương mại, quản trị khách sạn, luật kinh tế, kế toán doanh nghiệp và thương mại điện tử. Mức điểm nhận hồ sơ dự kiến từ 60 điểm trở lên theo thang điểm 100, thời gian nhận đăng ký từ ngày 22/8 đến 17h ngày 22/9.

Sáng ngày 12/8, Thạc sĩ Lê Văn Hiển, quyền Trưởng phòng đào tạo Trường Đại học Luật TP.HCM cho biết trường sẽ xét tuyển ngành luật tại Phân hiệu Quảng Trị với 350 chỉ tiêu theo 16 tổ hợp. Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM (Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật TP.HCM cũ) cũng tuyển bổ sung 95 sinh viên ngành luật từ ngày 14 đến 25/8.

Đây là lần đầu tiên trong 10 năm qua trường này phải mở xét tuyển bổ sung. Thí sinh ứng tuyển cần có điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 môn toán và văn, hoặc toán, hoặc văn từ 6/10 trở lên. Đồng thời, các em phải đáp ứng một trong ba điều kiện là tổng ba môn tổ hợp đạt ít nhất 20 điểm, đạt từ 18 điểm hoặc điểm xét tốt nghiệp từ 8,5 trở lên kèm học bạ lớp 12 loại giỏi.

Bên cạnh đó, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM dự kiến tuyển đợt 2 cho ngành công nghệ thông tin ở trụ sở chính, ngôn ngữ Hàn Quốc ở Phân hiệu Long An và du lịch ở Phân hiệu Gia Lai. Trường Đại học Công Thương TP.HCM dù có gần 83.000 thí sinh đăng ký xét tuyển nhưng vẫn tiếp tục nhận hồ sơ bổ sung 80 chỉ tiêu cho các chương trình liên kết quốc tế và ngành công nghệ chế biến thủy sản.

Trường sử dụng đa dạng phương thức từ xét điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ, đến điểm thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP.HCM và kỳ thi chuyên biệt của Trường đại học Sư phạm TP.HCM. Tương tự, Học viện Hàng không Việt Nam cũng mở đợt tuyển bổ sung gần 700 chỉ tiêu cho 8 ngành học khác nhau với nhiều phương thức xét tuyển linh hoạt.

Sự thay đổi trong lựa chọn của thí sinh

Việc nhiều trường tiếp tục tuyển bổ sung hàng nghìn chỉ tiêu lập tức đặt ra câu hỏi về việc các thí sinh đã đi đâu.

Theo thống kê sơ bộ của Bộ GD&ĐT, số lượng đăng ký xét tuyển đại học và cao đẳng năm 2026 là 874.811 trên tổng số gần 1,2 triệu thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT. Như vậy, có khoảng hơn 325.000 thí sinh đã không đăng ký xét tuyển. Tổng số nguyện vọng đăng ký năm nay là hơn 7,18 triệu, giảm đáng kể so với mức hơn 7,61 triệu của năm ngoái. Trung bình mỗi thí sinh đăng ký 8,21 nguyện vọng. Những số liệu này cho thấy nguồn tuyển thực tế của các trường đại học nhỏ hơn rất nhiều so với tổng số học sinh dự thi.

Lý giải về vấn đề này, báo VietNamnet dẫn lời ông Phạm Thái Sơn, Giám đốc tuyển sinh Trường đại học Công thương TP.HCM đã chỉ ra ba nguyên nhân chính. Nguyên nhân thứ nhất là do quy định ngưỡng đầu vào 15 điểm. Những thí sinh không đạt ngưỡng này theo phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT sẽ bị loại khỏi nguồn tuyển, khiến lượng thí sinh thực tế bị thu hẹp đáng kể khi các trường đồng loạt xét tuyển bổ sung.

Nguyên nhân thứ hai là việc một nhóm lớn thí sinh đã chủ động chọn học cao đẳng để rút ngắn thời gian, đi làm sớm, sau đó mới tiếp tục học liên thông nâng cao trình độ. Đây được xem là một lựa chọn mang tính kinh tế và thực dụng thay vì tiếp tục chật vật tìm cơ hội ở các đợt xét tuyển bổ sung đại học.

Nguyên nhân thứ ba xuất phát từ điều kiện kinh tế gia đình và sự thay đổi trong tư duy chọn nghề. Quyết định học đại học hiện nay phải gắn liền với bài toán chi phí học tập, sinh hoạt, đi lại và thời gian chờ có thu nhập. Khi chi phí đào tạo tăng cao, người học bắt buộc phải cân nhắc kỹ lưỡng về hiệu quả đầu tư.

Theo thầy Sơn, quan niệm bắt buộc phải vào đại học đang dần nhường chỗ cho tư duy học gì để có việc làm và thu nhập ổn định. Việc học nghề, đi làm sớm hay lựa chọn xuất khẩu lao động sang Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc đang trở thành những hướng đi hấp dẫn.

Chính những yếu tố này đang buộc các trường đại học phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt không chỉ trong hệ thống giáo dục đại học mà còn với các trường nghề và thị trường lao động. Trong bối cảnh hàng loạt trường phải mở tuyển bổ sung với mức điểm nhận hồ sơ chỉ từ 15, bài toán đặt ra không chỉ là lấp đầy chỉ tiêu mà còn là sự thích ứng với xu hướng thay đổi tất yếu trong lựa chọn của người học. Với rất nhiều người trẻ hiện nay, cánh cửa đại học không còn là con đường duy nhất sau khi tốt nghiệp.