Mướp đắng (còn gọi là khổ qua), thuộc họ bầu bí, là loại quả có hàm lượng vitamin C đứng hàng đầu trong các loại rau, dưa, bí,… Mướp đắng có tác dụng phòng bệnh xuất huyết, bảo vệ màng tế bào, phòng xơ vữa động mạch, kháng ung thư, nâng cao sức đề kháng, phòng cảm mạo, bảo vệ tim.
Ngoài ra, chất glycoside của mướp đắng có tác dụng giảm đường trong máu nên có tác dụng trị liệu bổ trợ đối với bệnh đái tháo đường.
Theo Đông y, mướp đắng có vị đắng, tính hàn, công dụng thanh nhiệt, sáng mắt, giải độc, thích hợp với các chứng nhiệt sinh ra nóng, khát, làm sáng mắt, mát tim, nhuận tràng, hạt bổ thận tráng dương…
Tuy mướp đắng rất tốt, nhưng chính vì loại quả này có nhiều dược tính nên không phải ai cũng nên ăn. Đặc biệt, với những người sau cần rất thận trọng khi ăn mướp đắng.
Người có bệnh lý về gan và thận
Mướp đắng chứa một số hợp chất đắng như cucurbitacin, có thể gây kích ứng nếu dùng với lượng lớn hoặc kéo dài. Nếu trồng trong môi trường ô nhiễm, mướp đắng có thể tích lũy kim loại nặng (cadmium, chì, arsenic...). Người mắc bệnh gan hoặc thận có khả năng thải độc kém hơn, nên ăn thực phẩm có thể làm tình trạng bệnh nặng hơn.
Người bệnh thận có nên ăn mướp đắng không?
Người bị huyết áp thấp
Mướp đắng vốn có tính hạ áp tự nhiên. Với người tăng huyết áp, ăn vào giúp điều hòa áp lực mạch máu rất tốt. Tuy nhiên, đối với người đã bị huyết áp thấp, ăn nhiều sẽ làm áp lực máu giảm thêm, gây ra các triệu chứng khó chịu và nguy hiểm như chóng mặt, hoa mắt, vã mồ hôi, mệt mỏi, thậm chí có thể dẫn đến tụt huyết áp đột ngột.
Phụ nữ mang thai, cho con bú
Nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy, mướp đắng có thể gây co thắt tử cung, xuất huyết và làm hư thai, dẫn đế sinh non. Đồng thời mướp đắng có khả năng gây đột biến gen.
Vì thế, phụ nữ có thai không nên sử dụng mướp đắng nhất là khi mang thai ở giai đoạn đầu.
Phụ nữ đang cho con bú cũng không nên ăn mướp đắng vì trong loại quả này có một số thành phần mang độc tính nhẹ có thể được truyền qua sữa mẹ.
Độc tính này không gây ảnh hưởng ở người lớn, nhưng lại có vấn đề với trẻ em vì vậy rất cần thận trọng khi sử dụng.
Người mắc các bệnh tiêu hóa
Cucurbitacin trong vỏ, hạt mướp đắng gây kích thích mạnh niêm mạc đường tiêu hóa khi ăn nhiều. Vì vậy, người mắc các bệnh như viêm loét dạ dày, viêm đại tràng hoặc hội chứng ruột kích thích (IBS) dễ xuất hiện triệu chứng đau bụng, khó chịu khi ăn thực phẩm. Mướp đắng cũng chứa một lượng chất xơ không hòa tan, có thể làm tăng nhu động ruột, ăn nhiều dễ gây đầy bụng hoặc tiêu chảy, đặc biệt ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Người bệnh thận có nên ăn mướp đắng không?
Người bị tiểu đường
Mướp đắng có thể giúp giảm lượng đường trong máu, ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh tiểu đường.
Tuy nhiên, khi đang sử dụng thuốc để hạ thấp lượng đường thì ăn thêm mướp đắng có thể khiến mức đường trong máu xuống thấp hơn cho phép, không tốt cho sức khỏe.
Vì vậy, đối với bệnh nhân tiểu đường nếu thích ăn mướp đắng thì sắp xếp thời gian xen kẽ giữa thuốc và mướp đắng để bảo vệ sức khỏe.
Người bị bệnh thiếu men (enzyme) G6PD
Bệnh thiếu men là bệnh di truyền phổ biến do cơ thể không đủ men glucose-6-phosphate giúp tế bào hồng cầu hoạt động bình thường.
Người bệnh thiếu men sau khi ăn mướp đắng sẽ xuất hiện các triệu chứng thiếu máu, đau đầu, sốt, đau dạ dày, thậm chí bị hôn mê hơn. Đặc biệt, độc tố vicine trong mướp đắng có khả năng gây ngộ độc tầm đậu (favism), một hội chứng cấp tính gây ra triệu chứng nhức đầu, đau thắt bụng và hôn mê.
