Bên cạnh các loại mít quen thuộc như mít Thái, mít tố nữ, mít dai hay mít mật, thị trường thời gian gần đây bắt đầu xuất hiện một loại quả lạ mang tên mít nài, hay còn gọi là mít rừng.
Theo tờ Phụ nữ & Pháp luật, mít nài vốn là giống cây bản địa, mọc tự nhiên tại các cánh rừng già thuộc khu vực Tây Nguyên và một số tỉnh Đông Nam Bộ. Cây thường bám rễ trên những sườn đồi, ven suối hoặc xen lẫn trong rừng nguyên sinh với đặc trưng thân cao lớn, tán rộng nhưng tốc độ sinh trưởng lại khá chậm.
Nhiều năm về trước, người dân địa phương hầu như không mấy bận tâm đến giống cây này vì quả quá nhỏ, thu hái khó khăn và không mang lại giá trị kinh tế. Tuy nhiên, chỉ trong vài năm trở lại đây, mít nài bất ngờ được nhiều người biết đến và săn lùng.
Mít nài, còn được biết đến dưới tên gọi mít rừng. Ảnh: Phụ nữ & Pháp luật
Khác biệt hoàn toàn với mít Thái hay mít ta thường nặng đến vài kg, mỗi quả mít nài chỉ dao động từ 0,7 đến 1 kg. Dù mang vóc dáng nhỏ bé, bên trong quả lại chứa một lượng lớn các múi mít vàng óng ả, phần hạt nhỏ xíu và lớp xơ rất mỏng.
Điểm làm nên sự khác biệt rõ nét nhất của mít nài chính là hương vị. Phần lớn các cây mọc tự nhiên trong rừng đều cho ra quả có vị chua gắt, thậm chí được nhiều người ví von là "chua như chanh". Múi mít mang độ giòn, ít tỏa hương thơm, đem lại cảm giác khá lạ lẫm nếu ăn trực tiếp.
Chính vì thế, người dân địa phương thường không ăn tươi mà đem múi mít dầm cùng đường và đá, hoặc chấm kèm muối ớt để trung hòa vị chua. Một số nơi còn tận dụng phần thịt quả để pha chế nước giải khát hoặc làm nguyên liệu cho các món ăn dân dã.
Trái ngược với vị chua gắt, những quả mít nài ngọt lại mang đến một trải nghiệm vị giác hoàn toàn khác. Loại quả này có vị ngọt thanh xen lẫn chút chua dịu, múi mít dẻo hơn, hương thơm nhẹ nhàng và rất dễ ăn.
Tuy nhiên, những cây mít nài ngọt vô cùng hiếm hoi, được người đi rừng trân quý như "của quý" bởi không phải ở vạt rừng nào cũng có thể tìm thấy. Nhờ sự khan hiếm đó, mít nài ngọt luôn được thị trường ưu ái và tìm mua nhiều hơn hẳn so với loại chua.
Mỗi quả mít nài chỉ dao động từ 0,7 đến 1 kg. Ảnh: Thời báo Văn học Nghệ thuật
Hiện nay, nguồn mít nài trong tự nhiên đang ngày một khan hiếm. Theo tờ Thời báo Văn học Nghệ thuật, để thu hái được loại quả này, người dân phải lặn lội sâu vào rừng, trèo lên những thân cây cao hàng chục mét hoặc kiên nhẫn chờ quả chín rụng. Quá trình khai thác gian nan cộng với việc diện tích rừng tự nhiên ngày càng thu hẹp đã khiến số lượng cây mít nài sụt giảm đáng kể.
Nhận thấy giá trị của loại quả này, một số hộ dân đã bắt đầu mang giống mít nài ngọt về nhân giống, trồng trên các triền đồi và nương rẫy. Loài cây này đặc biệt thích nghi với vùng đất đỏ bazan, có khả năng chịu hạn tốt, ít sâu bệnh và không đòi hỏi quy trình chăm sóc cầu kỳ. Mùa thu hoạch mít nài thường kéo dài từ khoảng tháng 4 đến tháng 6 hàng năm.
Do sản lượng trên thị trường còn ít, cộng thêm đặc tính quả mềm, dễ dập nát và nhanh hỏng, quá trình vận chuyển đi xa gặp không ít khó khăn. Hiện tại, mít nài được bán với mức giá dao động từ 50.000 đến 60.000 đồng/kg; riêng những lô mít ngọt được tuyển chọn kỹ lưỡng thường được định giá cao hơn.
