LTS: “Đến hẹn lại lên”, kỳ thi vào lớp 10 “nóng” và “áp lực hơn cả thi đại học” bởi ở tuổi 14-15, thứ các em gánh trên vai không chỉ là kiến thức mà còn là những bất cập trong bài toán trường lớp tại đô thị lớn chưa có lời giải thỏa đáng đã nhiều năm.
PV Đời sống và Pháp luật (ĐS&PL) thực hiện loạt bài: Giải pháp căn cơ xóa bỏ áp lực “thi vào lớp 10 căng thẳng hơn thi đại học”, với góc nhìn thực tế thẳng thắn của phụ huynh, chuyên gia giáo dục và Đại biểu Quốc hội, gọi tên “điểm nghẽn” và tìm giải pháp căn cơ nâng cao chất lượng giáo dục, bảo đảm quyền được học tập của học sinh; hơn hết là giúp thí sinh lạc quan, tự tin hơn trước thềm kỳ thi vào lớp 10 năm 2026 đang rất gần.
Phụ huynh hạnh phúc nhìn thấy sự trưởng thành của con
Anh Bùi Quang Hà, sinh năm 1983 ở Đông Anh, Hà Nội chia sẻ: “Tôi đã có con học 3 năm ở trường dân lập, năm nay sắp tốt nghiệp.
Anh Hà đã thay đổi hẳn suy nghĩ sau khi con trưởng thành hơn từ ngôi trường dân lập.
Thực tế với môi trường con đang học (THPT Ngô Quyền, Đông Anh, Hà Nội), trước khi con biết đến ngôi trường này, ban đầu tôi cũng có tìm hiểu khá kỹ và có những hoài nghi rồi không muốn để con vào trường. Tuy nhiên, nhờ được các thầy tư vấn và qua nhiều kênh thông tin tuyển sinh khác nhau, chia sẻ kinh nghiệm từ những phụ huynh đi trước, thì tôi biết đây là môi trường có bề dày về kiến thức giảng dạy cho học sinh.
Qua 3 năm con học ở trường, đến giờ tôi khá yên tâm vì chất lượng dạy học tốt, giáo viên đều là những người trẻ, nhiệt huyết, năng động”.
Anh Hà cho biết, nhà trường rất quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, mỗi năm đều bổ sung những phòng, khu chức năng cho học sinh sinh hoạt, tổ chức các cuộc thi và tăng tính trải nghiệm thực tế. Bản thân anh cảm thấy yên tâm khi nhìn thấy sự trưởng thành của con, đặc biệt là trong học tập và tư duy.
Anh Bùi Quang Hà chia sẻ với PV ĐS&PL.
“Từ việc chỉ nghĩ vào đây học để có 1 tấm bằng sau này đi làm nghề, qua quá trình rèn giũa, “thắp lửa” của các thầy cô tại đây, con đã thay đổi muốn đặt ra những mục tiêu để phấn đấu. Con đăng ký nhiều nguyện vọng khác nhau, trong đó có Học viện Kỹ thuật quân sự.
Điều quan trọng nhất, tôi nghĩ là con đã tự tin hơn, không còn mặc cảm nữa và dám tiến bước đến với những ước mơ của riêng mình.
Ngoài ra, ở trường có lớp ngoại khóa phối hợp đơn vị quân đội rèn luyện các con qua môi trường quân sự rất tốt về kỷ luật. Con đã có được kiến thức và hành trang nhất định để có thể tự tin bước tới những chặng đường tiếp theo.
Tôi nhận ra một thực tế là, không phải chỉ có môi trường công lập mà ngay cả những trường dân lập thì phụ huynh hoàn toàn có thể đặt niềm tin”, anh Hà vui vẻ nói.
Chị Dương Thị Mai (Quế Võ, Bắc Ninh), là mẹ của Nguyễn Kim Thành Long, cựu học sinh trường THPT dân lập Quế Võ, Bắc Ninh (nay là trường THPT Phố Mới), hiện đang là sinh viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Đại học Thái Nguyên, thì cho biết: “Hồi con thi vào lớp 10 với điểm số không cao, tôi cũng hiểu đó đã là nỗ lực rất lớn của con rồi. Gia đình không đặt lên vai con thêm những áp lực phải vào trường công vì danh dự, hay sợ tốn kém đơn thuần.
Ở thời điểm đó, cơ hội vào trường công lập của con cũng không phải là không có, nhưng tôi từ chối chọn 1 “tấm vé vớt” vì nghĩ rằng, nếu con học với các bạn có sức học quá tốt, con không đủ sức cạnh tranh và sau này rất dễ chán nản, tụt lùi. Hơn nữa, nếu cứ phải cố gắng để bằng và kịp với các bạn thì sẽ rất mệt mỏi, việc học là cả quá trình chứ không phải chuyện của ngày một ngày hai.
Chị Dương Thị Mai đã từ chối chọn 1 “tấm vé vớt” và chủ động đăng ký cho con học trường dân lập vì không muốn con chịu áp lực "gồng" mình quá sớm.
Tôi đã bàn với chồng, xin cho con vào học trường dân lập. Khi ấy cũng không tránh khỏi những xì xào, vì cơ bản mọi người vẫn có cái nhìn ái ngại về môi trường này. Một điều rất may mắn, tôi nghĩ, đó là con gặp được cô giáo nhẹ nhàng, tình cảm và rất nhiệt huyết, cùng với thầy chủ nhiệm nghiêm khắc nhưng cũng rất tâm lý, biết khơi dậy khát vọng trong con, thêm cả những người bạn “tâm đầu ý hợp”.
Bây giờ, khi con và bạn thân của mình đều đã chạm tay vào ước mơ học đại học, tôi mới thấy rằng có những quyết định không cần phải nhìn vào sự so sánh hay con mắt phán xét của người đời, chỉ cần bản thân con thấy ổn và tư tin vững bước vào tương lai, như thế là sự lựa chọn đúng và đủ. Việc học tập của các con đã có những áp lực nhất định, mình là cha mẹ cũng không nên đặt lên vai con thêm điều nặng gánh nào nữa. Tôi nghĩ đơn giản là như vậy”.
Điều quan trọng nhất là tin vào bản thân mình
Chia sẻ với PV, em Đỗ Phương Thảo, học sinh lớp 12A1 trường THPT Ngô Quyền (Đông Anh, Hà Nội) cho biết, trong suốt 3 năm học ở trường, em luôn thấy thầy cô rất tâm huyết và nhiệt tình, nếu học sinh chưa hiểu bài thì thầy cô sẽ giảng đến khi hiểu thì thôi.
Đỗ Phương Thảo đã đạt được nhiều thành tích học tập xuất sắc và đang chuẩn bị bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT với ước mơ tiếp tục học đại học.
“Em nghĩ rằng không nhất thiết phải đỗ bằng được vào trường công lập, vì trên thực tế, học cấp 3 thì ở đâu cũng có thể học được, còn kết quả phụ thuộc nhiều vào sự nỗ lực của bản thân mình. Cùng tuổi với em, nhiều bạn học ở trường công cũng bỏ học dang dở vì thiếu đi sự nỗ lực.
Ở môi trường này, em đã thấy mình tự tin hơn nhiều so với khi còn học cấp 2. Trước khi lựa chọn, em đã tìm hiểu và thấy rằng các anh chị lớp 12 thi đại học điểm cao, em nghĩ do được đào tạo tốt. Lớp học thì sáng sủa, nhiều hoạt động ngoại khóa. Vì vậy em đã lựa chọn vào trường và đến bây giờ không cảm thấy hối hận về điều đó”.
Trên thực tế, không thiếu những học sinh học dân lập đỗ đại học và thành công trên con đường mình chọn. Nguyễn Kim Thành Long, con trai chị Dương Thị Mai chính là một trường hợp như thế.
Nguyễn Kim Thành Long nhắn nhủ tới các bạn học sinh đang đứng trước kỳ thi vào lớp 10 rằng: “Hãy giữ tinh thần thoải mái, đừng quá áp lực".
“Thực tế 3 năm học ở trường dân lập cho em nhận thấy rất rõ một điều, học dân lập không đồng nghĩa với việc kém cạnh tranh. Thành công phụ thuộc vào năng lực cá nhân, sự cố gắng và kỹ năng, chứ không chỉ ở tên trường. Thực tế em tìm hiểu, nhiều sinh viên từng học phổ thông hệ dân lập vẫn đạt thành tích cao và có cơ hội việc làm tốt.
Ở trường em từng theo học, tuy học phí cao nhưng đổi lại là môi trường học tập và cơ hội phát triển tốt. Học sinh cá biệt thì trường nào cũng có, quan trọng là cách quản lý học sinh của từng trường. Chất lượng đào tạo và phong trào nhiều nơi vẫn tốt, thậm chí có trường đầu tư cơ sở vật chất hiện đại hơn cả trường công lập”, Long bày tỏ.
Long cũng gửi lời nhắn nhủ tới các bạn học sinh đang đứng trước kỳ thi vào lớp 10 rằng: “Hãy giữ tinh thần thoải mái, đừng quá áp lực; tập trung ôn tập những kiến thức cơ bản; rèn luyện thêm kỹ năng làm bài và quản lý thời gian. Quan trọng nhất là tin tưởng vào bản thân, vì sự cố gắng sẽ mang lại kết quả xứng đáng”.
Chị Nguyễn Thị Nhung, học sinh khóa 2007-2010 tại trường THPT Phố Mới cũng bày tỏ quan điểm: “Thi vào lớp 10 trượt trường công lập không có nghĩa là thất bại. Học ở đâu không phải vấn đề mà điều quan trọng là mỗi người phải có cho mình một mục tiêu để không ngừng nỗ lực, vươn lên”.
Chị Nguyễn Thị Nhung trong một lần về thăm trường và tri ân các thầy cô giáo.
Khi trượt công lập, bản thân chị Nhung cũng đã có những mặc cảm và tự ti. Nhưng chính sự tận tâm và yêu thương của các thầy cô đã từng ngày thay đổi suy nghĩ của người học trò nhút nhát năm nào.
Chị Nhung nhớ lại: “Hồi còn đi học, trong mỗi buổi chào cờ đầu tuần, thầy Hiệu trưởng và cô Hiệu phó luôn dành thời gian để chia sẻ, định hướng và truyền động lực cho chúng tôi. Những lời dạy giản dị nhưng sâu sắc ấy đã giúp tôi nhận ra rằng việc học không chỉ để đạt thành tích, mà là cách hoàn thiện bản thân, trở thành người sống tử tế, có ích cho gia đình và xã hội”.
Với sự dìu dắt tận tình của thầy cô, sự nỗ lực của bản thân, chị Nhung từng đạt được giải Ba học sinh giỏi cấp tỉnh môn Lịch sử cũng như có cơ hội cạnh tranh công bằng với tất cả các trường công lập trên địa bàn.
Đó không chỉ là niềm tự hào mà còn là cột mốc quan trọng, tiếp thêm niềm tin và động lực để chị theo đuổi mục tiêu lớn hơn bước chân vào giảng đường đại học.
“Ngày 30/8/2010, khi cầm trên tay giấy báo trúng tuyển của Trường Đại học Công đoàn với tổng số điểm 19,5, em đã thực sự vỡ òa trong hạnh phúc. Giấc mơ đại học tưởng chừng xa vời ngày nào cuối cùng cũng trở thành hiện thực. Bốn năm học đại học là hành trình của sự nỗ lực không ngừng, giúp em trưởng thành hơn cả về kiến thức, kỹ năng lẫn bản lĩnh sống”, chị Nhung nhớ lại.
Kỳ thi vào lớp 10 đang đến rất gần, mỗi thí sinh hãy tự buông bỏ những áp lực vô hình và tự tin để đạt kết quả như mong muốn. Ảnh minh họa: TTXVN
Hiện tại, chị Nhung đang làm việc tại một doanh nghiệp nước ngoài với vị trí Trưởng phòng Hành chính – Nhân sự, mức thu nhập khá cao. Mọi người trong công ty đánh giá chị là mẫu người phụ nữ hiện đại, tự chủ về kinh tế.
Với những bạn học sinh đang đứng trước kỳ thi vào lớp 10 quan trọng, chị Nhung khuyên: “Chỉ cần không từ bỏ và luôn kiên trì với mục tiêu của mình, mỗi người đều có thể vượt qua khó khăn để chạm tới thành công. Các bạn đừng suy nghĩ phải vào được trường công lập mới thực hiện được ước mơ của mình, hãy cởi bỏ những áp lực vô hình ấy, suy nghĩ tích cực để thi đạt kết quả thật cao và tự tin bước trên những con đường phía trước”.
Cô giáo Nguyễn Thị Thu Hương, giáo viên dạy Tiếng Anh tại trường THPT Ngô Quyền, Đông Anh ( Hà Nội) cho biết: “Các phụ huynh khi có con đang ở tuổi thi vào lớp 10 thì tâm lý đều mong con đỗ vào trường công lập.
Nếu để so sánh giữa trường công lập và dân lập hiện nay, trên địa bàn Hà Nội nói riêng thì chất lượng tương đương. Nhưng ở trường dân lập thì kinh phí là của phụ huynh nên sẽ mang đến những áp lực về mặt kinh tế.
Tuy nhiên bên cạnh đó, họ cũng nhận thấy rằng, khi vào trường dân lập, các con cũng được thầy cô, nhà trường quan tâm sát sao từng bạn.
Một lợi thế nữa là về mặt sĩ số, nhiều trường công lập hiện có tới 45-46 học sinh, tuy nhiên ở trường dân lập con số này giảm rất nhiều. Ví dụ ở trường Ngô Quyền, sĩ số trung bình 30 học sinh trở xuống, có lớp 25 bạn. Hiện sĩ số cao nhất là 32 bạn/lớp”.
Cũng theo cô Hương, phụ huynh bây giờ trẻ, công nghệ cập nhật, họ quan tâm đến vấn đề con có được hưởng thụ tất cả những gì họ đã đầu tư hay không.
Bởi thế, nhà trường cũng thường xuyên cập nhật thông tin hai chiều hằng ngày, hằng tuần đến phụ huynh, giúp phụ huynh tin tưởng và yên tâm gửi gắm con ở trường.
Đồng quan điểm, thầy Nguyễn Văn Phức, giáo viên dạy Toán trường THPT Phố Mới, Quế Võ, Bắc Ninh cho biết: Hiện nay, nhiều phụ huynh vẫn mong muốn con em vào trường công lập không hoàn toàn vì giỏi hay chất lượng, mà chi phí học tập được nhà nước hỗ trợ nhiều hơn.
Ở trường tư thục thì có lợi thế về quyền lợi của phụ huynh và học sinh cao, việc này tỉ lệ thuận với mức chi phí đóng góp từ phía gia đình.
Hiện ở các thành phố lớn hiện nay, chất lượng trường dân lập khá tốt. Vấn đề này ở các vùng nông thôn chưa bằng, do mặt bằng kiến thức đầu vào không cao.
“Với chúng tôi, điều quan trọng là mục tiêu hướng các em trở thành những đứa trẻ ngoan, có ý chí và có mục tiêu sống rõ ràng. Bởi thế, sau khi tốt nghiệp cấp 3, nhiều bạn đã sớm thành công, làm ông chủ và có chỗ đứng vững trong xã hội”, thầy Phức nói.
Thầy Phức cũng chính là thầy giáo chủ nhiệm của Nguyễn Kim Thành Long. Thầy nói thêm: “Vì là lớp chọn nên tỷ lệ trúng tuyển vào đại học cao đẳng của lớp Long học đạt 34/46 em. Tuy nhiên, đây chỉ là con số thống kê dựa trên dữ liệu tuyển sinh, còn thực tế tôi được biết thì gần 100% học sinh của 12A1 năm đó đã đi học các trường đại học, cao đẳng trên cả nước. Những năm gần đây, tỷ lệ học sinh đỗ đại học, cao đẳng của trường cũng liên tục tăng”.
>>>Mời quý độc giả đón đọc tiếp: Giải pháp căn cơ xóa bỏ áp lực “thi vào lớp 10 căng thẳng hơn thi đại học”- Bài 5: Làm sao để trường ngoài công lập cũng thành “thỏi nam châm” hút thí sinh?
