Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.
Thay đổi cách tính thời gian đóng bảo hiểm xã hội để hưởng lương hưu
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 6 Điều 5 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 theo hướng điều chỉnh lại việc làm tròn thời gian đóng bảo hiểm xã hội trong trường hợp khi tính mức hưởng có tháng lẻ.
Cụ thể, thời gian đóng bảo hiểm xã hội có tháng lẻ từ 1 tháng đến 3 tháng được tính là một phần tư (0,25) năm, từ 4 tháng đến 6 tháng được tính là nửa (0,5) năm;
Từ 7 tháng đến 9 tháng được tính là ba phần tư (0,75) năm, từ 10 tháng đến 11 tháng được tính là một (1) năm.
Dự thảo cũng quy định thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để xác định điều kiện hưởng lương hưu và trợ cấp tuất hằng tháng được tính theo năm, trong đó một năm phải đủ 12 tháng.
Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung quy định chi tiết nhằm làm rõ cách xử lý phần thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa tròn năm khi tính toán quyền lợi của người tham gia.
Trong thực tế, nhiều trường hợp người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội không trùng khớp với số năm tròn. Việc quy định rõ cách quy đổi giúp cơ quan thực hiện có căn cứ thống nhất khi giải quyết chế độ, đồng thời giúp người lao động dễ dàng xác định quyền lợi của mình.
Dự thảo cũng phân biệt giữa việc xác định điều kiện hưởng và việc tính mức hưởng. Theo đó, thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất hằng tháng vẫn được tính theo năm, với yêu cầu một năm phải đủ 12 tháng.
Trong khi đó, khi tính mức hưởng, phần thời gian đóng lẻ được quy đổi theo các mốc cụ thể từ 0,25 năm đến một năm như đề xuất nêu trên.
Ngoài quy định về thời gian đóng bảo hiểm xã hội có tháng lẻ, dự thảo còn đề xuất sửa đổi một số nội dung liên quan đến đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, chính sách hỗ trợ người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, tổ chức và hoạt động của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội, cũng như chức năng của cơ quan bảo hiểm xã hội.
Ảnh minh họa.
Thay đổi hình thức nhận lương hưu, trợ cấp BHXH
Dự thảo, sửa đổi Điều 82 Luật BHXH năm 2024 theo hướng quy định "người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng có nguyện vọng thì được thay đổi hình thức nhận hoặc thay đổi nơi nhận do chuyển nơi cư trú trong nước", bỏ quy định gửi văn bản cho cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đang chi trả và thời hạn giải quyết của cơ quan bảo hiểm xã hội.
Sửa đổi Điều 115 Luật BHXH năm 2024 theo hướng không quy định hồ sơ thủ tục và thời gian giải quyết đề nghị hưởng trợ cấp một lần đối với người đang hưởng lương hưu khi ra nước ngoài định cư tại điểm e, điểm đ khoản 1 và bỏ quy định về hồ sơ, thủ tục chuyển nơi hưởng lương hưu, thay đổi hình thức nhận lương hưu tại khoản 2.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 26 Luật BHXH năm 2024 theo hướng: Căn cứ mức độ đáp ứng việc khai thác, sử dụng của cơ sở dữ liệu Quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành, Chính phủ quy định việc thay thế, cắt giảm thành phần hồ sơ trong các thủ tục hành chính để bảo đảm thuận tiện cho người tham gia và người thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.
Thời hạn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người sử dụng lao động
Dự luật sửa đổi, bổ sung khoản 3 điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định mức đóng, phương thức và thời hạn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người sử dụng lao động.
Theo đó luật hiện hành quy định người sử dụng lao động không phải đóng bảo hiểm xã hội cho đối tượng theo quy định tại khoản 5 điều 33 của luật này, trừ trường hợp người sử dụng lao động có thỏa thuận với người lao động về việc có đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động tháng đó với căn cứ đóng bằng căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tháng gần nhất.
Còn tại dự thảo đề xuất sửa theo hướng bổ sung quy định người sử dụng lao động vẫn phải đóng bảo hiểm xã hội trong trường hợp trong tháng đầu làm việc hoặc trong tháng đầu trở lại làm việc mà người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên đảm bảo phù hợp với quy định tại khoản 6 điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.
Khoản 6 điều 33 luật hiện hành quy định trường hợp trong tháng đầu làm việc hoặc trong tháng đầu trở lại làm việc mà người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên vẫn phải đóng bảo hiểm xã hội của tháng đó.
Đề xuất chỉ cấp sổ BHXH điện tử
Một trong những nội dung đáng chú ý là sửa đổi quy định về sổ BHXH. Theo Luật BHXH năm 2024, chậm nhất từ ngày 1/1/2026, sổ BHXH phải được cấp bằng bản điện tử, còn bản giấy chỉ cấp khi người tham gia có yêu cầu.
Tuy nhiên, đến nay đã qua thời điểm nêu trên, vì vậy dự thảo luật đề xuất quy định rõ: sổ BHXH được cấp bằng bản điện tử; trường hợp người tham gia có nhu cầu thì được cấp thêm bản giấy và bản giấy có giá trị pháp lý như bản điện tử.
Dự thảo cũng sửa đổi quy định về giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH. Cụ thể, bỏ mốc thời gian "chậm nhất ngày 1/1/2027" do Luật sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
