Thời tiết chuyển mùa kết hợp với mật độ giao thương gia tăng dịp cuối năm tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh lây lan, đặc biệt qua đường hô hấp và tiêu hóa.
Dịch bệnh diễn biến phức tạp
Theo thông tin từ Bộ Y tế, sốt xuất huyết diễn biến căng thẳng nhất với hơn 24.600 ca mắc và 5 trường hợp tử vong chỉ trong tháng qua. Tính từ tháng 12/2024 đến nay, hệ thống giám sát ghi nhận hơn 181.200 bệnh nhân và 43 người chết, tăng 33% về số ca mắc và 17 ca tử vong so với cùng kỳ. Dịch tập trung chủ yếu tại phía Nam, trong đó TP.HCM tích lũy hơn 64.000 ca từ đầu năm 2025.
Người dân chủ động tiêm vắc-xin sốt xuất huyết để giảm nguy cơ nhiễm, tái nhiễm và biến chứng nặng. (Ảnh: VGP/HM).
Đáng chú ý, bệnh tay chân miệng cũng ghi nhận mức tăng 26% so với năm trước. Riêng tháng 12, cả nước phát hiện hơn 17.600 ca, nâng tổng số tích lũy trong năm lên trên 96.000 trường hợp, trong đó một ca tử vong. Số liệu cho thấy dịch diễn biến trái chiều tại hai đầu đất nước. Hà Nội có số mắc tăng gấp đôi cùng kỳ, đạt hơn 6.000 ca.
Bệnh viêm màng não do não mô cầu tăng đột biến với 104 ca, cao hơn cùng kỳ 80 trường hợp. Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm cũng ghi nhận sự lưu hành của các tác nhân khác. Cụ thể, Covid-19 có hơn 15.000 ca mắc trong năm với 3 ca tử vong; Sốt phát ban nghi sởi ghi nhận hơn 117.600 trường hợp, trong đó 11 ca tử vong dương tính với sởi.
Theo Bộ Y tế, sốt xuất huyết hiện chưa có thuốc đặc trị, dễ gây biến chứng sốc, suy đa tạng và chảy máu ồ ạt khiến bệnh nhân tử vong nhanh nếu không kiểm soát kịp thời. Tay chân miệng nguy hiểm không kém khi tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh và tim mạch, gây viêm não hoặc phù phổi cấp ở trẻ nhỏ. Đặc biệt, viêm màng não do não mô cầu được ví như "sát thủ" với diễn tiến thần tốc, có thể đoạt mạng người khỏe mạnh chỉ trong 24 giờ sau khởi phát. Ngay cả khi qua khỏi cơn nguy kịch, người bệnh vẫn đối mặt rủi ro di chứng vĩnh viễn như điếc, đoạn chi hay chậm phát triển trí tuệ.
Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ 3 loại dịch bệnh nguy hiểm này cùng bùng phát dịp cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ, sẽ tạo "gánh nặng" lớn lên hệ thống điều trị và đe dọa trực tiếp tính mạng người dân.
Tiêm vắc-xin, chủ động phòng bệnh
Trước nguy cơ bùng phát diện rộng, cơ quan chuyên môn yêu cầu các địa phương siết chặt giám sát tại cửa khẩu, cộng đồng và xử lý triệt để ổ dịch ngay khi phát hiện ca đầu tiên. Bộ Y tế khuyến cáo người dân chủ động tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch. Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương hiện đã tiếp nhận khoảng 23 triệu liều vắc-xin các loại, đảm bảo nguồn cung duy trì đến giữa năm 2026.
Trao đổi về vấn đề này với Giáo dục và Thời đại, ThS.BS.Lê Thanh Khôi, Trưởng hội đồng chuyên môn Y khoa, hệ thống Nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu, đánh giá biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả hàng đầu với nguy cơ sốt xuất huyết và viêm màng não do não mô cầu hiện nay là tiêm vắc-xin.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã cấp phép lưu hành cho vắc-xin sốt xuất huyết từ tháng 5/2024. Vắc-xin này cũng được WHO khuyến nghị sử dụng tại các quốc gia có gánh nặng bệnh cao.
“Bệnh viêm màng não do não mô cầu cũng có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vắc-xin. Vắc-xin có thể được tiêm cho trẻ em, thanh thiếu niên, người sống trong môi trường tập thể và người có nguy cơ cao”, bác sĩ Khôi cho hay.
Đối với bệnh tay chân miệng đang lây lan nhanh ở trẻ nhỏ, ông Châu Thanh Tú, Dược sĩ trưởng Hội đồng chuyên môn dược, hệ thống Nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu khuyến cáo phụ huynh cần nâng cao cảnh giác. Cha mẹ có thể phòng bệnh cho trẻ bằng cách thường xuyên rửa tay bằng xà phòng; làm sạch, khử trùng bề mặt tiếp xúc và đồ chơi; cách ly trẻ bệnh ít nhất 10 ngày.
