Ai dễ bị đột quỵ sau kỳ nghỉ dài?
Vnexpress dẫn lời BS.CKI Nguyễn Hữu Khánh, khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết đột quỵ thường xảy ra ở người đã có yếu tố nguy cơ từ trước. Tuy nhiên, chế độ sinh hoạt không ổn định trong nhiều ngày có thể làm rối loạn kiểm soát huyết áp, đường huyết, chuyển hóa, tạo điều kiện cho biến cố mạch máu não.
Ảnh minh họa.
Người tăng huyết áp là nhóm cần theo dõi sát. Trong kỳ nghỉ, nếu người bệnh quên uống thuốc hoặc uống không đều đặn, ăn mặn, uống rượu bia, ngủ không đủ giấc dễ khiến huyết áp dao động thất thường. Khi quay lại làm việc, áp lực tâm lý, nhịp sinh hoạt thay đổi đột ngột có thể làm huyết áp tăng, dẫn đến nguy cơ vỡ mạch máu não hoặc hình thành cục máu đông.
Người mắc bệnh tiểu đường cũng có nguy cơ đột quỵ cao sau Tết. Bởi chế độ ăn nhiều tinh bột, ít vận động gây tăng đường huyết. Tình trạng này kéo dài làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch não. Khi kết hợp với stress sau kỳ nghỉ, nguy cơ tai biến mạch máu não tăng.
Theo bác sĩ Khánh, người mắc bệnh tim mạch như rung nhĩ, suy tim, bệnh mạch vành cần tuân thủ điều trị liên tục. Rung nhĩ thúc đẩy hình thành cục máu đông trong tim. Cục máu đông di chuyển lên não gây tắc mạch não. Nếu ngưng hoặc dùng thuốc không đều trong kỳ nghỉ làm tăng nguy cơ này.
Người lớn tuổi dễ bị ảnh hưởng do hệ mạch máu đã có thay đổi theo thời gian. Sau kỳ nghỉ, các yếu tố như tăng huyết áp, mất nước, nhiễm trùng có thể khởi phát đột quỵ.
Bác sĩ Khánh lưu ý người trẻ không có bệnh nền vẫn có nguy cơ đột quỵ sau kỳ nghỉ dài, nếu uống nhiều uống rượu bia, hút thuốc, thức khuya, ít vận động trong nhiều ngày liên tục. Những yếu tố này làm rối loạn mỡ máu và tăng độ nhớt của máu, dẫn đến tai biến mạch máu não. Căng thẳng tâm lý do khối lượng công việc lớn sau Tết, áp lực tiến độ, trách nhiệm có thể làm tăng hormone gây co mạch, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, từ đó ảnh hưởng đến mạch máu não.
Theo bác sĩ Khánh, sau kỳ nghỉ, người có yếu tố nguy cơ nên sắp xếp lại thời gian sinh hoạt, duy trì giấc ngủ, hạn chế rượu bia, theo dõi các chỉ số sức khỏe. Kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu để sớm phát hiện bất thường.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt khởi phát đột ngột, tê yếu tay chân, nói khó, méo miệng hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Thông qua chụp CT và MRI não, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng mạch máu não, phát hiện hẹp, tắc mạch, phình mạch hoặc tổn thương não, từ đó điều trị, phòng ngừa các biến cố mạch máu não.
4 dấu hiệu cảnh báo sớm đột quỵ dễ bị bỏ qua ở người trung niên
Cơn thiếu máu não thoáng qua
Theo Thanh Niên, cơn thiếu máu não thoáng qua là tình trạng rối loạn chức năng thần kinh xuất hiện đột ngột do thiếu máu cục bộ não, thường kéo dài vài phút đến dưới 1 giờ. Người bệnh có thể bị tê một bên tay, nói khó trong vài phút, mờ mắt một bên rồi trở lại bình thường. Chính vì tự hết nên nhiều người chủ quan, không đi khám, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Về cơ chế, cơn thiếu máu não thoáng qua xảy ra khi một cục huyết khối nhỏ tạm thời làm tắc mạch máu não, gây thiếu ô xy và đường glucose cho tế bào thần kinh. Khi dòng máu lên não được khôi phục, triệu chứng biến mất. Tuy nhiên, nguy cơ vẫn còn và người mắc phải đến bệnh viện càng sớm càng tốt.
Các dấu hiệu mơ hồ dễ bị bỏ sót
Không phải đột quỵ nào cũng biểu hiện bằng liệt nửa người rõ rệt. Ở người trung niên, triệu chứng có thể rất mơ hồ, chẳng hạn bỗng thấy đầu óc lơ mơ vài phút, khó tập trung khi họp, đánh máy sai liên tục dù vẫn tỉnh táo hoặc cảm giác không điều khiển tay chân tốt như bình thường.
Những biểu hiện này là dấu hiệu cho thấy rối loạn tạm thời ở vùng não điều khiển nhận thức hoặc vùng tiểu não điều phối vận động. Khi một khu vực nhỏ của não bị thiếu máu, các chức năng phối hợp tay, mắt hoặc xử lý thông tin sẽ bị ảnh hưởng.
Thay đổi hành vi, tính cách đột ngột
Người nhà đôi khi là người nhận ra điều bất thường trước tiên. Một người vốn điềm tĩnh bỗng trở nên cáu gắt, bốc đồng, đưa ra quyết định thiếu suy nghĩ hoặc không tập trung được vào công việc quen thuộc. Những thay đổi này có thể bị hiểu nhầm là vấn đề tâm lý hoặc áp lực công việc.
Về mặt sinh học, vùng thùy trán chịu trách nhiệm điều hành hành vi, kiểm soát cảm xúc và ra quyết định. Thiếu máu ở khu vực này do đột quỵ có thể làm rối loạn chức năng kiểm soát trước khi gây yếu liệt rõ rệt.
Ngất hoặc mất ý thức thoáng qua
Khi dòng máu nuôi thân não bị gián đoạn, các trung tâm kiểm soát ý thức ở não sẽ bị ảnh hưởng, khiến người bệnh đột ngột choáng váng, lơ mơ hoặc mất ý thức trong thời gian ngắn.
Nếu ngất xảy ra cùng với đau đầu dữ dội đột ngột, nôn ói, yếu tay chân hoặc nói khó, thì cần gọi cấp cứu ngay. Ở người trung niên, ngất thường được nghĩ đến do tim mạch hoặc tụt huyết áp. Thế nhưng, họ vẫn phải cảnh giác với khả năng đột quỵ để tránh bỏ lỡ thời gian vàng trong điều trị, theo Healthline.
