Đột quỵ lúc ngủ xảy ra khi lưu lượng máu lên não bị gián đoạn trong lúc ngủ, dẫn đến thiếu oxy và tổn thương tế bào não. Vnexpress dẫn lời BS.CKI Nguyễn Phương Trang, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết người bệnh có thể đi ngủ với cảm giác bình thường, nhưng khi thức dậy đã xuất hiện triệu chứng của đột quỵ. Tình trạng này thường được phát hiện muộn do người bệnh không nhận biết được triệu chứng ngay thời điểm xảy ra, làm lỡ "thời gian vàng" can thiệp (trong 3-4,5 giờ đầu).
Bác sĩ Trang chỉ ra một số thói quen có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Tắm khuya
Ảnh minh hoạ.
Thường xuyên tắm khuya, nhất là tắm nước lạnh dễ làm nhiệt độ cơ thể thay đổi đột ngột, gây co mạch máu ngoại biên. Người có nền mạch máu yếu, tăng huyết áp hoặc xơ vữa động mạch, nếu tắm đêm có nguy cơ cao hình thành cục máu đông hoặc vỡ mạch máu não, dẫn đến đột quỵ. Mỗi người nên hạn chế tắm muộn vào thời điểm giao mùa hoặc thời tiết lạnh, nếu tắm nên dùng nước ấm, tắm nhanh.
Uống rượu bia buổi tối
Rượu bia không chỉ làm rối loạn giấc ngủ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tim mạch. Uống rượu thường xuyên gây tổn thương nội mạc mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch và hình thành cục máu đông. Rượu có thể gây tăng huyết áp sau khi uống, nhất là vào ban đêm - thời điểm huyết áp cần được ổn định, tăng áp lực lên mạch máu não.
Sử dụng thiết bị điện tử quá mức
Ảnh minh hoạ.
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính hoặc tivi có thể ức chế sản xuất melatonin - hormone điều hòa giấc ngủ, dẫn đến tăng nhịp tim và huyết áp do giấc ngủ kém, từ đó làm giảm chức năng nhận thức cũng như khả năng phục hồi của não. Để phòng tránh, hãy tắt thiết bị điện tử ít nhất một giờ trước khi ngủ, thay bằng đọc sách hoặc nghe nhạc nhẹ.
Ăn đêm
Ăn khuya, nhất là ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo bão hòa như đồ chiên xào, thức ăn nhanh hay nước ngọt có gas, có thể gây rối loạn chuyển hóa, tăng mỡ máu và xơ vữa mạch máu. Về lâu dài, thói quen này có thể dẫn đến thừa cân, béo phì góp phần gây tổn thương nội mạc mạch máu, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, đột quỵ do tắc nghẽn mạch máu não. Chất béo bão hòa trong thực phẩm chế biến sẵn làm tăng cholesterol xấu (LDL) dễ gây xơ vữa động mạch.
Bác sĩ Trang khuyến cáo mỗi người nên ăn tối trước 19h, ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây để bảo vệ sức khỏe mạch máu não.
Căng thẳng và lo lắng kéo dài
Lo âu, căng thẳng kéo dài có thể kích thích hệ thần kinh giao cảm, thúc đẩy cơ thể sản sinh các hormone như cortisol và adrenaline, làm tăng huyết áp và co thắt mạch máu. Nếu tình trạng này kéo dài, các mạch máu có thể bị tổn thương, từ đó nguy cơ đột quỵ cao, nhất là vào ban đêm cao, khi huyết áp không được kiểm soát tốt. Trước khi đi ngủ, tạo thói quen thư giãn nhẹ nhàng như hít thở sâu, đọc sách hoặc nghe nhạc giúp giảm căng thẳng, ổn định tuần hoàn não.
Bác sĩ Phương Trang khuyên mỗi người cần chủ động kiểm soát các bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu. Duy trì tập thể dục đều đặn 30 phút mỗi ngày với các bài tập nhẹ như đi bộ, đồng thời ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm, giữ ấm cơ thể khi thời tiết chuyển lạnh, giúp ổn định huyết áp và bảo vệ mạch máu não.
Người có nguy cơ cao như trên 50 tuổi, mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, thừa cân, cao cholesterol máu..., nên tầm soát đột quỵ định kỳ.
Biểu hiệu của người bị đột quỵ
- Biểu hiệu giảm thị lực
Thị lực giảm, nhìn mờ dần cả hai mắt hoặc một mắt, tuy nhiên biểu hiện này không rõ ràng như các dấu hiệu yếu cơ mặt, yếu tay và các vấn đề về ngôn ngữ. Chỉ có người bệnh khi nhận thấy mình có dấu hiệu này thì nên yêu cầu được cấp cứu ngay.
- Biểu hiệu ở mặt
Mặt có biểu hiện thiếu cân xứng, miệng méo, nhân trung hơi lệch qua một bên so với bình thường, nếp mũi má bên yếu bị rũ xuống. Đặc biệt khi người bệnh nói hoặc cười thì sẽ thấy rõ dấu hiệu méo miệng và thiếu cân xứng trên mặt.
- Biểu hiệu yếu tay hoặc chân
Khi xảy ra đột quỵ, triệu chứng hay gặp là một bên cánh tay hoặc chân (hoặc cả hai) đột ngột yếu đi, tê bì. Tình trạng này thường ảnh hưởng đến các chi ở bên đối diện vùng não xảy ra đột quỵ.
Cảm giác của người bị đột quỵ là tay bị tê mỏi, khó cử động, khó thao tác, không nhấc chân lên được. Có thể kiểm tra bằng cách mở rộng cả hai cánh tay trong 10 giây. Nếu một cánh tay bị rơi xuống thì có thể là chỉ báo yếu cơ - một dấu hiệu của bệnh.
- Biểu hiệu qua giọng nói
Người bị đột quỵ có thể gặp triệu chứng khó nói hoặc nói ngọng bất thường, môi lưỡi bị tê cứng, miệng mở khó, phải gắng sức thì mới nói được. Hãy tự kiểm tra bằng cách lặp đi lặp lại một cụm từ.
Người bệnh có bị nói líu, dùng từ sai hoặc không thể nói, nếu điều này xảy ra thì nhiều khả năng bị đột quỵ.
- Biểu hiệu qua nhận thức
Người bệnh có biểu hiện rối loạn trí nhớ, không nhận thức được, mắt mờ, tai ù không nghe rõ.
- Biểu hiệu ở thần kinh
Người bệnh cảm thấy nhức đầu dữ dội. Đây là triệu chứng nặng và khá phổ biến của bệnh đột quỵ, nhất là người bệnh có tiền sử bị đau nửa đầu.
Một số dấu hiệu khác có thể cảnh báo đột quỵ
- Bỗng dưng chóng mặt
Hệ thống tuần hoàn sẽ gặp nhiều khó khăn, nếu tim quá yếu. Bộ não không nhận đủ oxy cần thiết. Điều đó sẽ luôn cảm thấy chóng mặt, thậm chí đau đầu. Do đó cần chú ý và đi chẩn đoán bệnh ngay khi có biểu hiện trên thường xuyên.
Nếu tự nhiên bị chóng mặt, buồn nôn hoặc gặp khó khăn về đi lại thì có thể nghĩ rằng mình bị say, song thực tế đó có thể là dấu hiệu của đột quỵ.
-Đau đầu nặng
Cơn đau đầu nặng, đột ngột là một triệu chứng hay gặp ở người bị đột quỵ. Vì vậy, khi thấy có biểu hiện đau đầu, uống thuốc không đỡ cần phải tới bệnh viện để được thăm khám và điều trị.
- Yếu một bên cơ mặt
Yếu một bên cơ mặt, đột ngột có thể là dấu hiệu của đột quỵ. Để kiểm tra, các nhân viên cấp cứu có thể yêu cầu bạn cười hoặc nhe răng. Nếu một bên mặt của chùng xuống hoặc không cử động thì có thể bị tình trạng này.
- Khó thở hoặc tim đập nhanh
Một nghiên cứu về những khác biệt giới trong đột quỵ cho thấy phụ nữ dễ bị các triệu chứng khó thở hoặc tim đập nhanh khi đột quỵ.
