Theo Vnexpress, vào mùa đông, di chuyển từ căn phòng ấm áp sang phòng thay đồ hay nhà tắm lạnh lẽo có thể gây ra sự thay đổi nhiệt độ đột ngột làm huyết áp biến động mạnh, gây áp lực lớn lên tim và mạch máu. Tình trạng này, kết hợp với sự thay đổi huyết áp thất thường dẫn đến những biến cố nguy hiểm như nhồi máu cơ tim và đột quỵ não hay còn gọi là hiện tượng "sốc nhiệt".
Bác sĩ Kondo, chuyên gia ngoại thần kinh tại Phòng khám SO Grace ở Tokyo, khẳng định có một mối liên hệ mật thiết giữa sốc nhiệt và chứng nhồi máu não. Đây là nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều người cao tuổi ngã gục trong nhà vệ sinh hoặc phòng tắm vào mùa lạnh.
Ảnh minh hoạ.
Sốc nhiệt là một cú sốc xảy ra với cơ thể khi nhiệt độ thay đổi đột ngột. Để giữ cho thân nhiệt luôn ở mức ổn định, cơ thể phải tự điều chỉnh huyết áp bằng cách co lại hoặc giãn ra các mạch máu tùy theo nhiệt độ môi trường xung quanh. Khi ở nơi lạnh, mạch máu sẽ co lại để giữ nhiệt không bị thoát ra ngoài, khiến huyết áp tăng vọt. Ngược lại ở nơi nóng, mạch máu sẽ giãn nở để tỏa bớt nhiệt, làm huyết áp sụt giảm nhanh chóng. Huyết áp trồi sụt thất thường và liên tục trong một khoảng thời gian ngắn đã tạo ra áp lực lớn, gây quá tải cho cả mạch máu và trái tim.
Mùa đông là thời điểm sốc nhiệt thường xảy ra khi đi tắm. Toàn bộ quá trình từ lúc bạn di chuyển giữa các phòng cho đến khi tắm xong sẽ tạo ra một "tàu lượn siêu tốc" của huyết áp, có thể dẫn thẳng đến cơn đột quỵ. Quá trình này chia 3 giai đoạn.
Nguy cơ bắt đầu ngay từ giai đoạn đầu khi cơ thể tiếp xúc với cái lạnh đột ngột, khiến các mạch máu co thắt mạnh và đẩy áp lực lên hệ thống vận mạch não tới mức báo động. Đối với những người vốn có sẵn mảng bám xơ vữa, dòng máu chảy xiết dưới áp lực cao có thể làm bong tróc các mảng này, gây tắc nghẽn lòng mạch và dẫn đến đột quỵ tức thì.
Nguy hiểm tiếp tục leo thang khi bước chân vào bồn nước nóng. Lúc này, hơi nhiệt khiến mạch máu giãn nở nhanh chóng, kết hợp cùng áp lực nước đè nặng lên tim làm huyết áp đang ở đỉnh cao bỗng nhiên "rơi tự do". Huyết áp tụt sâu làm giảm khả năng tưới máu lên não, khiến dòng chảy trong mạch chậm lại và ngưng trệ. Đây chính là môi trường lý tưởng để các cục máu đông hình thành, gây bít tắc mạch máu não, thậm chí khiến người tắm bất ngờ ngất xỉu và đối mặt với nguy cơ đuối nước ngay trong bồn.
Sau khi đã ấm người và bước ngược trở lại phòng thay đồ, một lần nữa mạch máu lại co lại, làm huyết áp đang thấp bỗng vọt lên cao. Tương tự giai đoạn đầu, hệ thống mạch máu lại phải gồng mình chịu đựng một đợt áp lực lớn khác.
Nguyên tắc "vàng" để phòng ngừa đột quỵ khi trời chuyển lạnh
Để bảo vệ sức khỏe khi trời chuyển lạnh, Đại biểu nhân dân dẫn lời BSCKII. Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo người dân thực hiện tốt 5 nguyên tắc "vàng" như sau:
Giữ ấm cơ thể đúng cách: Luôn mặc đủ ấm, đặc biệt là các vị trí quan trọng như đầu, cổ, ngực và bàn chân. Khi ra ngoài, đừng quên đội mũ, quàng khăn và đeo khẩu trang.
Nguyên tắc "chậm lại 3 phút": Khi thức dậy vào buổi sáng, không nên bước xuống giường ngay. Hãy nằm lại trên giường khoảng 3-5 phút, cử động tay chân, xoa mặt để cơ thể thích nghi, sau đó mới từ từ ngồi dậy và mặc thêm áo ấm trước khi bước ra khỏi phòng.
Kiểm soát huyết áp và bệnh lý nền: Người có tiền sử cao huyết áp cần tuân thủ tuyệt đối việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều lượng. Nên có máy đo huyết áp tại nhà để theo dõi thường xuyên.
Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt khoa học: Hạn chế tối đa rượu bia và thuốc lá (rượu gây giãn mạch ảo, sau đó co mạch mạnh, rất nguy hiểm); giảm muối trong khẩu phần ăn; uống đủ nước (nước ấm), tránh ăn thức ăn quá lạnh; tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà thay vì ra ngoài trời quá sớm khi sương muối còn nhiều.
Lắng nghe cơ thể để nhận diện dấu hiệu FAST: F (Face): Mặt có bị lệch, nhân trung bị lệch, khi cười một bên mặt bị xệ xuống?; A (Arm): Tay chân có bị yếu, tê bì, không nâng lên được?; S (Speech): Nói năng khó khăn, líu lưỡi, nói không rõ câu?; T (Time): Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trên, hãy gọi ngay cấp cứu 115 hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất có đơn vị đột quỵ.
Bác sĩ khuyến cáo, đột quỵ là một cấp cứu y tế tối khẩn cấp. Trong đó, "Thời gian là não" – mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não sẽ bị chết đi nếu không được tái thông mạch máu kịp thời. Vì vậy, người dân tuyệt đối không tự ý chữa trị bằng các phương pháp dân gian như chích máu đầu ngón tay, ngón chân, cạo gió, cho uống nước chanh, hay uống các loại thuốc chưa được chứng minh hiệu quả,…. những việc làm này chỉ làm mất đi thời gian vàng của bệnh nhân.
