Đồ uống có cồn
Uống nhiều rượu có thể gây ra bệnh xơ gan, do uống rượu khiến mô gan khỏe mạnh bị thay thế bằng mô sẹo, dẫn đến nhiều vấn đề về gan, tăng nguy cơ phải ghép gan.
Người uống rượu trải qua nhiều giai đoạn tiền thân của tổn thương gan. Các giai đoạn chính là tích tụ mỡ bên trong tế bào gan (gọi là gan nhiễm mỡ) và tình trạng viêm cấp tính (gọi là viêm gan do rượu) dẫn đến chết tế bào gan và sẹo. Xơ gan là giai đoạn cuối cực kỳ nguy hiểm của bệnh gan nhiễm mỡ.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ định nghĩa uống nhiều rượu là 15 ly trở lên mỗi tuần đối với nam giới và 8 ly trở lên mỗi tuần đối với phụ nữ. Một ly được quy ước là 1 chai bia 350 ml, 1 ly rượu vang 150 ml hoặc 1 ly rượu mạnh 45 ml.
Nước ngọt có ga
Đồ uống có ga là một trong những nguồn gây tổn thương gan phổ biến nhất cho những người không có yếu tố nguy cơ mắc bệnh gan.
Theo nghiên cứu được công bố trên Journal of Gastroenterology and Hepatology của Canada, uống nước ngọt và đồ uống có ga thường xuyên có thể tăng nguy cơ tích tụ chất béo ở gan. Điều này gây ra bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), tình trạng chất béo tích tụ ở gan, làm suy yếu chức năng của nó và tăng viêm.
Ngoài ra, hàm lượng đường cao và các chất phụ gia nhân tạo trong đồ uống có ga gây áp lực lên gan, dẫn đến tích lũy chất béo, có thể phát triển thành biến chứng gan nghiêm trọng theo thời gian.
Đồ uống nhiều đường
Đồ uống nhiều đường như trà có hương vị, thức uống từ trái cây, thậm chí cả nước ép đóng chai thường chứa một lượng đường bổ sung đáng báo động. Những loại đường này, đặc biệt là ở dạng lỏng, nhanh chóng được hấp thụ và có thể làm quá tải gan.
Khi đường được chuyển hóa, nó biến thành chất béo, có thể tích tụ trong gan và dẫn đến NAFLD, tương tự tác hại của đồ uống có ga. Theo thời gian, gan dễ bị viêm, và trong trường hợp nghiêm trọng phát triển xơ hóa hoặc xơ gan.
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa JAMA do các nhà nghiên cứu đến từ Trường Y Harvard thực hiện với sự tham gia của 98.786 phụ nữ trong độ tuổi từ 50-79 trong hơn 20 năm đã chỉ ra tác hại của đồ uống có đường với gan.
Kết quả nghiên cứu cho thấy những người uống ít nhất 1 phần nước ngọt hoặc nước trái cây có đường mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư gan cao gấp 1,75 lần và có nguy cơ tử vong vì bệnh gan mạn tính cao gấp 2,5 lần so với những người uống ít hơn 3 phần đồ uống có đường trong một tháng.
Các nhà nghiên cứu giải thích rằng việc tiêu thụ đồ uống có đường thường xuyên không chỉ làm tăng nguy cơ gây béo phì, tiểu đường và bệnh tim mạch mà còn thúc đẩy tình trạng kháng insulin và viêm nhiễm. Các yếu tố này có liên quan chặt chẽ đến sức khỏe của gan và quá trình tiến triển của ung thư gan.
Nước tăng lực
Nhiều người uống nước tăng lực khi cần giảm mệt mỏi, tăng cường năng lượng nhanh, nhưng chúng có hại hơn là có lợi. Theo nghiên cứu của Viện Y học Quốc gia Mỹ, chấn thương gan cấp tính được chứng minh có liên quan đến việc uống nước tăng lực quá mức.
Gan phải làm việc chăm chỉ hơn để phá vỡ các thành phần như liều lượng cao của taurine, caffeine và các chất kích thích khác trong đồ uống này. Tiêu thụ quá mức nước tăng lực có thể gây suy gan, thậm chí trong một số trường hợp cần ghép gan.
Trà sữa
Với thành phần chính gồm trà, sữa, đường và các phụ gia như bột béo, hương liệu nhân tạo, chất bảo quản cùng topping như trân châu, trà sữa dù ngon miệng nhưng là "gánh nặng" cho sức khỏe.
Ảnh minh họa.
Điểm đáng lo ngại nhất là hàm lượng đường cao, thường dưới dạng siro chứa fructose. Theo nghiên cứu trên tạp chí Nutrition Journal, tiêu thụ đồ uống có đường như trà sữa làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) - tình trạng chất béo tích tụ trong gan, có thể dẫn đến viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan.
Khi uống trà sữa thường xuyên, gan phải hoạt động hết công suất để lọc bỏ chất độc, dẫn đến quá tải và suy giảm chức năng. Vì vậy, để bảo vệ gan, hãy hạn chế trà sữa và ưu tiên các lựa chọn lành mạnh hơn.
5 loại trái cây là thuốc bổ cho gan
Việt quất
Việt quất và nam việt quất chứa hàm lượng cao anthocyanin. Đây là nhóm chất chống oxy hóa giúp trung hòa các gốc tự do sinh ra trong quá trình gan chuyển hóa rượu, chất béo và độc tố.
Stress oxy hóa kéo dài là một trong những cơ chế quan trọng gây viêm gan và gan nhiễm mỡ. Khi anthocyanin làm giảm quá trình này, tế bào gan ít bị tổn thương hơn và khả năng phục hồi được cải thiện.
Ngoài ra, các hợp chất trong quả mọng còn được ghi nhận giúp điều hòa phản ứng viêm và hỗ trợ các enzym tham gia vào quá trình thải độc của gan. Hàm lượng chất xơ cao trong việt quất cũng góp phần cải thiện tiêu hóa, gián tiếp giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Nho
Nho, đặc biệt là nho đỏ và nho tím, giàu polyphenol như resveratrol - hợp chất có khả năng ức chế phản ứng viêm và bảo vệ màng tế bào gan trước tác động của độc tố. Resveratrol còn giúp kích hoạt các hệ thống chống oxy hóa nội sinh, làm chậm quá trình tổn thương tế bào gan do tích tụ mỡ và rối loạn chuyển hóa.
Một số nghiên cứu cho thấy các hợp chất trong nho có thể cải thiện men gan và hạn chế tình trạng thoái hóa tế bào gan trong các mô hình gan nhiễm mỡ. Nhờ đó, gan duy trì được chức năng chuyển hóa và giải độc ổn định hơn.
Táo
Táo nổi bật với pectin, một loại chất xơ hòa tan có khả năng gắn kết cholesterol và độc tố trong đường ruột, giúp chúng được đào thải ra ngoài thay vì quay trở lại gan. Cơ chế này giúp giảm áp lực chuyển hóa lên gan, đặc biệt ở những người có rối loạn mỡ máu hoặc gan nhiễm mỡ.
Bên cạnh đó, các polyphenol trong táo có tác dụng chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào gan trước tổn thương do các phản ứng viêm kéo dài. Việc cải thiện chuyển hóa lipid cũng góp phần hạn chế tích tụ mỡ trong gan theo thời gian.
Bơ
Bơ là nguồn cung cấp dồi dào chất béo không bão hòa đơn, loại chất béo có lợi giúp cải thiện rối loạn lipid máu - yếu tố then chốt trong sự hình thành gan nhiễm mỡ. Khi mỡ máu được kiểm soát tốt hơn, lượng mỡ tích tụ trong gan cũng có xu hướng giảm.
Đáng chú ý, bơ còn chứa glutathione, một chất chống oxy hóa nội sinh tham gia trực tiếp vào các phản ứng giải độc pha II của gan. Glutathione giúp gan trung hòa và đào thải độc chất hiệu quả hơn, từ đó hạn chế tổn thương tế bào gan và hỗ trợ quá trình phục hồi.
Lựu
Lựu giàu punicalagin, một polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa và chống viêm mạnh. Hợp chất này giúp giảm tổn thương tế bào gan do độc tố và làm dịu phản ứng viêm mạn tính - yếu tố thúc đẩy xơ hóa gan.
Một số nghiên cứu cho thấy punicalagin có thể tác động lên các con đường liên quan đến hình thành mô sẹo, từ đó làm chậm quá trình xơ hóa gan. Nhờ khả năng bảo vệ cấu trúc tế bào gan, lựu được xem là loại trái cây hỗ trợ gan trong bối cảnh bệnh gan mạn tính ngày càng phổ biến.
