Thận là “bộ lọc” quan trọng giúp cơ thể loại bỏ chất thải và giữ cân bằng điện giải. Tuy nhiên, cơ quan này có khả năng bù trừ rất lớn, ngay cả khi hơn một nửa số đơn vị lọc bị hư hại, phần còn lại vẫn đủ sức đảm đương công việc. Chính vì vậy, ở giai đoạn đầu, suy giảm chức năng thận thường diễn ra âm thầm, không gây khó chịu rõ rệt. Nhiều người chỉ phát hiện khi đã mất tới hơn 70% chức năng lọc.
Theo Life Times, nhiều chuyên gia cho rằng chỉ cần quan sát kỹ những thay đổi nhỏ trong nước tiểu, chúng ta đã có thể phát hiện sớm những bất thường của cơ quan này. Bác sĩ La Hiểu Tần, khoa Lão khoa, Bệnh viện Đại học Trung Nam, nhấn mạnh: “Sự thay đổi màu sắc, tần suất đi tiểu có thể phản ánh sức khỏe của thận”.
Nước tiểu có nhiều bọt
Nếu nước tiểu có bọt hoặc sủi bọt có thể cho thấy thận có vấn đề. Mặc dù nước tiểu bình thường đôi khi có bọt (do tốc độ chảy mạnh nhưng thường thì bọt sẽ tan ngay), nhưng nếu nước tiểu có bọt hoặc sủi bọt (vẫn còn dù đã xả nước) thì rất đáng lo ngại. Liên tục bị nước tiểu có bọt hoặc sủi bọt có thể có nghĩa có nhiều protein trong nước tiểu hơn bình thường. Đây có thể là dấu hiệu của suy thận hoặc các vấn đề về thận khác như bệnh thận IgA hoặc hội chứng thận hư, theo AKF.
Nước tiểu có màu sẫm kéo dài.
Tiểu đêm nhiều
Một trong những dấu hiệu phổ biến nhất là đi tiểu đêm nhiều. Khi thận suy giảm khả năng cô đặc nước tiểu, lượng nước được tái hấp thu giảm, khiến người bệnh phải thức dậy giữa đêm đi tiểu từ hai lần trở lên. Mỗi lần, lượng nước tiểu không hề ít, đôi khi còn nhiều hơn cả ban ngày.
Trên thực tế, đây có thể là biểu hiện đầu tiên của rối loạn chức năng thận. Nếu tình trạng này kéo dài, đi kèm mệt mỏi, khát nhiều hoặc phù chân, cần đi khám sớm để tầm soát nguyên nhân.
Nước tiểu có màu sẫm kéo dài
Theo thông tin từ National Kidney Foundation (NKF – Mỹ), nước tiểu bình thường có màu vàng nhạt do sắc tố urochrome. Khi nước tiểu chuyển sang màu vàng đậm, nâu hoặc cam kéo dài dù đã uống đủ nước, đó có thể là dấu hiệu cho thấy thận gặp khó khăn trong việc lọc và đào thải chất thải. NKF lưu ý rằng màu sắc bất thường kéo dài cần được kiểm tra để loại trừ nguy cơ bệnh gan, thận hoặc mất nước nghiêm trọng.
Thay đổi lượng nước tiểu
Lượng nước tiểu thay đổi rõ rệt cũng là dấu hiệu cảnh báo không thể bỏ qua. Một người khỏe mạnh thường bài tiết 1.000-2.000 ml nước tiểu mỗi ngày. Nếu lượng này giảm còn dưới 400 ml/ngày (thiểu niệu) hoặc tăng trên 2.500 ml/ngày (đa niệu) mà không do uống quá nhiều nước, đó có thể là lời cảnh báo từ thận. Tiểu ít có thể do tắc nghẽn đường tiết niệu hoặc suy thận cấp, còn tiểu nhiều kéo dài có thể liên quan đến đái tháo đường hoặc tổn thương ống thận.
Lượng nước tiểu thay đổi rõ rệt cũng là dấu hiệu cảnh báo không thể bỏ qua.
Nước tiểu có mùi lạ
Mặc dù nước tiểu không có mùi dễ chịu, nhưng nếu nước tiểu có mùi nặng hơn hoặc khác thường, đó có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng thận, nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc sỏi thận.
Dù những dấu hiệu trên có thể phản ánh sự suy yếu của thận, các chuyên gia nhấn mạnh rằng đây không phải là cơ sở để tự chẩn đoán bệnh. Thay đổi nước tiểu có thể xuất hiện do thực phẩm, thuốc hoặc thói quen uống nước hằng ngày. Người có triệu chứng kéo dài trên 48–72 giờ nên đến cơ sở y tế để được xét nghiệm nước tiểu, siêu âm thận hoặc kiểm tra chức năng thận theo hướng dẫn chuyên môn.
Việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế muối, uống đủ nước và theo dõi nước tiểu thường xuyên được xem là biện pháp đơn giản và hiệu quả giúp bảo vệ sức khỏe thận lâu dài.
