Bánh xu xê không chỉ góp mặt trong các dịp cưới hỏi với ý nghĩa về tình yêu và sự hòa hợp trong cuộc sống hôn nhân, mà còn hiện diện trong các dịp lễ quan trọng.
Ý nghĩa của bánh xu xê
Bánh xu xê hay phu thê vốn là đặc sản của làng Đình Bảng xưa (nay là phường Đình Bảng, TP Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Cứ mỗi độ Tết đến xuân về, người dân Đình Bảng lại nô nức làm những cặp bánh thơm ngon với mong ước cuộc sống sung túc, ấm no, hạnh phúc, gia đình yêu thương nhau. Ngày nay, nhiều địa phương khác cũng làm loại bánh này.
Theo những người dân trong vùng truyền lại, bánh phu thê bắt nguồn từ sự tích vua Lý Anh Tông đi đánh trận, người vợ ở nhà thương chồng vất vả đã tự tay vào bếp làm bánh gửi cho chồng. Vua ăn thấy ngon, nghĩ đến tình nghĩa vợ chồng nên đặt tên bánh là phu thê.
Một sự tích khác kể về vợ chồng người lái buôn. Trước lúc người chồng lên đường buôn bán ở phương xa, người vợ làm bánh tặng chồng và gửi gắm tâm tư "dù có xa nhau nhưng tấm lòng hướng về chồng luôn ngọt ngào, đậm đà như bánh".
Câu chuyện khác lại kể rằng, một lần, vua Lý Thánh Tông cùng Nguyên phi về quê dự hội làng, người dân Đình Bảng dâng lên vua các sản vật quê hương. Có đôi vợ chồng trẻ làm bánh dâng vua. Vua ăn thấy ngon nên đã đặt tên bánh là phu thê. Từ đó, người dân làng Đình Bảng truyền nhau cách làm bánh phu thê và lưu giữ đến ngày nay.
Bánh phu thê mang ý nghĩa tượng trưng cho lòng thuỷ chung son sắt của các cặp vợ chồng, về tình yêu và sự hòa hợp trong cuộc sống hôn nhân. Phần bột mỏng ôm trọn nhân đậu xanh bên trong thể hiện sự ôm ấp, chở che, ấm áp của tình nghĩa phu thê.
Không chỉ vậy, bánh phu thê còn bao hàm triết lý ngũ hành một cách tinh tế, thể hiện qua 5 màu của bánh: Màu trắng của bột lọc và cơm dừa, màu vàng của dành dành tạo màu cho vỏ bánh và nhân đỗ xanh, màu đen của hạt vừng, màu xanh của lá và màu đỏ của lạt buộc. Đó là sự hòa hợp của con người với trời đất, giữa người với người và giữa vợ với chồng.
Bánh phu thê được buộc thành cặp bằng lạt điều, biểu tượng cho sự thủy chung, son sắt. Trong các lễ vật ăn hỏi hay tiệc cưới, bánh phu thê được đặt trong chiếc hộp giấy màu đỏ, thay lời cầu chúc cho tình vợ chồng bền chặt, thắm thiết.
Cách làm bánh xu xê truyền thống thơm ngon
Nguyên liệu
Bột năng 350 gr
Đậu xanh 150 gr
Dừa nạo 60 gr
Dừa sợi 50 gr
Dầu dừa 35 ml
Mạch nha 60 gr
Nước cốt lá dứa 450 ml
Đường 145 gr
Muối 1.5 muỗng cà phê
Mè rang 1 ít
Cách làm
Đầu tiên, vo sạch 150gr đậu xanh và ngâm mềm từ 2 - 3 tiếng.
Kế đến, cho đậu xanh vào nồi cùng 1/2 muỗng cà phê muối, 350ml nước lọc rồi đun trên lửa vừa từ 20 - 25 phút cho đậu chín mềm.
Bắc chảo chống dính lên bếp, cho vào phần đậu xanh đã nấu mềm, 45gr đường, 60gr dừa nạo, 35ml dầu dừa, 60gr mạch nha.
Sên nhân trên lửa vừa nhỏ đến khi nhân dẻo mềm, khô ráo và không dính chảo.
Cho vào nồi 350gr bột năng, 450ml nước cốt lá dứa, 500ml nước lọc rồi khuấy đều cho bột tan.
Sau đó, bắc nồi lên bếp, cho vào thêm 100gr đường, 1 muỗng cà phê muối, 50gr dừa sợi. Khuấy đều trên lửa nhỏ đến khi hỗn hợp sệt, dẻo đặc lại.
Chia đậu xanh thành 8 phần bằng nhau rồi vo tròn.
Phết 1 lớp dầu ăn vào khuôn bánh, sau đó cho vào 1 ít bột vỏ bánh rồi đặt nhân đậu xanh lên trên. Tiếp theo, lấy thêm 1 ít bột vỏ bánh dàn kín lên trên là hoàn tất.
Đặt bánh vào xửng, kế tiếp đặt xửng lên 1 nồi nước sôi, đậy nắp kín và hấp trong 20 phút đến khi bột vỏ trong, nhìn thấy rõ nhân bánh bên trong là chín.
Cuối cùng, rắc lên màng bọc thực phẩm 1 ít mè rang, sau đó cho bánh ra rồi gói thành hình vuông.
Bánh xu xê hoàn thành xong thơm mùi lá dứa, giòn sần sật của sợi dừa, bùi béo của đậu xanh. Bánh xu xê thường gặp trong các dịp cưới hỏi, là món bánh đặc trưng của dân tộc Việt. Hãy thử ngay cách làm bánh xu xê nhé, không cần phải ra ngoài tìm mua nữa.
