Đa dạng phương thức tuyển sinh
Kỳ tuyển sinh đại học năm 2026 được xem là một dấu mốc quan trọng khi hàng loạt chính sách, phương thức và tiêu chí tuyển sinh đồng loạt điều chỉnh theo hướng chuẩn hóa, hội nhập và gắn chặt hơn với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực trong bối cảnh mới. Không còn là cuộc đua đơn thuần về điểm số, tuyển sinh 2026 đặt thí sinh trước một “bài toán tổng hợp” về năng lực học tập, ngoại ngữ, chiến lược lựa chọn ngành nghề và khả năng thích ứng dài hạn.
CLIP: PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn lý giải vì sao Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn điều chỉnh mạnh tổ hợp xét tuyển?
Năm 2026, những điều chỉnh trong phương án tuyển sinh, đặc biệt về tổ hợp môn mà các trường ĐH công bố trong thời gian qua tác động đến việc chọn ngành xét tuyển, tổ hợp môn tự chọn của thí sinh.
Trên phạm vi toàn quốc, tuyển sinh đại học 2026 ghi nhận ba xu hướng lớn. Thứ nhất là chuẩn hóa quy trình tuyển sinh, chấm dứt tình trạng xét tuyển sớm, xét tuyển riêng lẻ ngoài hệ thống chung. Thứ hai là đa dạng hóa phương thức xét tuyển, trong đó điểm thi tốt nghiệp THPT vẫn giữ vai trò chủ đạo, song song với các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy và tuyển thẳng theo quy chế. Thứ ba, và cũng là xu hướng rõ nét nhất, là tăng vai trò của ngoại ngữ đặc biệt là tiếng Anh trong tiêu chí đầu vào.
Học sinh trước ngã rẽ lựa chọn trong mùa tuyển sinh 2026. Ảnh minh họa
Nhiều trường đại học, từ khối kỹ thuật, kinh tế đến khoa học xã hội và nhân văn, đã công bố điều chỉnh tổ hợp xét tuyển theo hướng tăng các tổ hợp có môn tiếng Anh, đồng thời rà soát lại những tổ hợp truyền thống không còn phù hợp với yêu cầu đào tạo mới.
Nhiều giáo viên THPT cho rằng những thay đổi trong tuyển sinh 2026 buộc học sinh phải lên kế hoạch từ sớm, ngay từ lớp 10, thay vì “nước đến chân mới nhảy” như trước đây.
Một giáo viên chủ nhiệm lớp 12 tại Hà Nội chia sẻ: “Chương trình mới đã quy định Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ là các môn bắt buộc. Điều này cho thấy định hướng lâu dài của giáo dục là phát triển năng lực nền tảng, đặc biệt là ngoại ngữ. Học sinh nếu chỉ học theo tổ hợp truyền thống mà bỏ qua tiếng Anh sẽ tự thu hẹp cơ hội của mình”.
Theo các thầy cô, sai lầm phổ biến của thí sinh hiện nay là học dàn trải quá nhiều tổ hợp, hoặc học theo kiểu “học tủ”, trong khi các kỳ thi ngày càng chú trọng đánh giá kỹ năng tư duy, khả năng lập luận và vận dụng kiến thức.
Còn đối với học sinh, tuyển sinh 2026 vừa mở ra nhiều cánh cửa, vừa tạo ra không ít áp lực. Em Nguyễn Thị Linh (học sinh lớp 12 tại trường THPT Hậu Lộc 2, Thanh Hóa) cho biết, so với anh chị trước đây, hiện nay học sinh có nhiều phương thức xét tuyển hơn, nhiều đợt thi hơn. Nhưng bù lại, thông tin quá nhiều, nếu không được tư vấn kỹ rất dễ chọn sai.
Trao đổi với PV Đời sống và Pháp luật về những điều chỉnh này, PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) cho rằng, tuyển sinh 2026 là kết quả của một quá trình thay đổi có tính chiến lược, không phải quyết định mang tính tình thế.
Trong mùa tuyển sinh năm 2026, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn điều chỉnh mạnh các tổ hợp xét tuyển, trong đó giảm tỷ trọng khối C00 (Ngữ văn – Lịch sử – Địa lý) ở khoảng một nửa số ngành, đồng thời tăng các tổ hợp D như D01, D14, D15.
“Đây là sự thay đổi lớn, nhưng không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn khối C00. Các ngành khoa học cơ bản vẫn duy trì tổ hợp truyền thống. Điều quan trọng là điều chỉnh tổ hợp sao cho phù hợp với yêu cầu đào tạo và xu thế phát triển của từng nhóm ngành”, PGS.TS Đặng Hồng Sơn nhấn mạnh.
PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN)
Theo ông Sơn, nguyên nhân sâu xa của sự điều chỉnh này xuất phát từ thực tế đào tạo tri thức khoa học, kể cả trong lĩnh vực khoa học xã hội, đang thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi người học phải tiếp cận thường xuyên với tài liệu quốc tế bằng tiếng Anh. Đặc biệt, ở các ngành mang tính ứng dụng, nếu sinh viên thiếu nền tảng ngoại ngữ ngay từ đầu vào, quá trình học tập sẽ gặp nhiều trở ngại.
Không chỉ là yêu cầu nội tại của từng trường, thay đổi trong tuyển sinh 2026 còn gắn với chủ trương lớn của Chính phủ và Bộ Giáo dục & Đào tạo. Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến 2045 đặt ra yêu cầu rõ ràng cho giáo dục đại học: phải nâng dần chuẩn ngoại ngữ đầu vào để bảo đảm chất lượng đầu ra.
Bên cạnh đó, theo Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục, hợp tác quốc tế và hội nhập là một trụ cột quan trọng. Sinh viên tốt nghiệp không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn phải có khả năng làm việc trong môi trường xuyên biên giới, tại các tập đoàn đa quốc gia ngay tại Việt Nam.
“Trong bối cảnh đó, sinh viên sau khi ra trường chính là những ‘đại sứ’ văn hóa. Việc sử dụng thành thạo tiếng Anh không còn là lợi thế, mà là yêu cầu bắt buộc”, PGS.TS Đặng Hồng Sơn phân tích.
Cơ hội đi kèm trách nhiệm
Theo Phó hiệu trưởng Trường ĐHKHXH&NV, thực tế, thí sinh thường học theo một lộ trình được thiết kế từ năm lớp 10. Trong đó, các môn chính mà tất cả học sinh đều phải học là Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ.
“Đối với thí sinh có thiên hướng khối C00 (Văn, Sử, Địa), thì môn Lịch sử hiện nay cũng là môn bắt buộc. Việc nhà trường giảm khối C00 nhưng tăng khối D không chỉ là D01 (Toán, Văn, Anh) mà còn tăng mạnh D14 (Văn, Anh, Sử) và D15 (Văn, Anh, Địa). Như vậy, các bạn học khối C vẫn có thể sử dụng môn Sử, Địa sở trường của mình, chỉ cần tập trung thêm môn Tiếng Anh.
Thực tế, học sinh sinh sau năm 1995 - 2000 đã được tiếp cận tiếng Anh khá sớm. Ở khu vực đô thị hay cấp huyện, mức độ học tập tiếng Anh đã tương đối phổ biến.
Việc loại bỏ hoàn toàn khối C00 sẽ không xảy ra trong tương lai gần. Các ngành khoa học cơ bản vẫn duy trì khối C00 truyền thống.
Các bạn có thể điều chỉnh thiên hướng khối C của mình theo đúng ngành mà trường tuyển. Nếu ngành yêu cầu cao hơn năng lực hiện tại, có thể chọn phương án dự phòng ở các ngành gần hoặc tính toán học bằng kép (ngành 2) sau khi vào trường”, PGS Sơn nhấn mạnh.
Thay đổi phương thức tuyển sinh để thích ứng, không phải để loại trừ. Ảnh minh họa
Trong tuyển sinh 2026, các phương thức như xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét kết quả thi đánh giá năng lực và tuyển thẳng tiếp tục được duy trì song song. Đáng chú ý, kỳ thi đánh giá năng lực của ĐHQGHN dự kiến tổ chức nhiều đợt với quy mô lớn, giúp thí sinh có kết quả sớm để chủ động xét tuyển.
Tuy nhiên, sự mở rộng này cũng tạo ra khó khăn là sự nhiễu loạn thông tin. Thí sinh cần tính chủ động cao, cần sự tư vấn kỹ từ giáo viên, anh chị đi trước để "khoanh vùng" và thu hẹp lựa chọn phù hợp nhất với năng lực bản thân.
Từ kinh nghiệm thực tiễn, PGS.TS Đặng Hồng Sơn đưa ra lời khuyên ngắn gọn nhưng súc tích cho thí sinh: Tích Trí – Tích Sức – Tích Tâm.
Tích trí là tích lũy tri thức vững chắc, tập trung vào tổ hợp chính thay vì dàn trải. Tích sức là giữ gìn sức khỏe để đạt phong độ tốt nhất trong giai đoạn nước rút. Tích tâm là chuẩn bị tâm lý vững vàng, tránh hoang mang trước những thay đổi và áp lực cạnh tranh.
