Gánh nặng từ sự kỳ vọng
Khi thời gian đếm ngược đến kỳ thi quan trọng chỉ còn tính bằng tháng, guồng quay học tập của học sinh lớp 12 trở nên khắc nghiệt hơn bao giờ hết. Bên cạnh việc phải hoàn thành chương trình chính khóa tại trường, lịch trình của các em còn bị lấp đầy bởi các ca học thêm, những buổi tự học và luyện đề kéo dài từ sáng sớm cho đến tận đêm khuya. Nhiều học sinh chia sẻ rằng, sức nặng tâm lý không đơn thuần đến từ khối lượng bài vở khổng lồ mà chủ yếu xuất phát từ nỗi sợ hãi mơ hồ về việc không đạt được kỳ vọng đã đề ra.
Trả lời trên báo Đại biểu Nhân dân, em Nguyễn Châu Linh, học sinh lớp 12D1 Trường THPT Trần Phú (Hà Nội) bộc bạch rằng càng gần ngày thi, áp lực ôn tập càng hiện hữu rõ rệt. Không chỉ chịu tác động từ bên ngoài, bản thân Linh còn thường xuyên rơi vào trạng thái thiếu tự tin vào năng lực cá nhân, từ đó vô tình tự tạo ra những lo lắng và căng thẳng không đáng có. Nhận thức được vấn đề này chủ yếu do áp lực nội tại, Châu Linh đang nỗ lực từng ngày để điều chỉnh tâm lý nhằm tìm lại sự tự tin cần thiết cho chặng đường nước rút.
Trong khi đó, câu chuyện của em Thành Việt, học sinh lớp 12 Trường THPT Tây Hồ (Hà Nội) lại phản ánh sự vất vả về mặt thể chất khi việc học bài đến 1–2 giờ sáng đã trở thành thói quen. Hệ quả tất yếu là cảm giác mệt mỏi, căng thẳng thường trực và nỗi lo âu về kết quả thi sắp tới luôn đeo bám. Theo chia sẻ của Việt, chính khối lượng kiến thức quá lớn cộng với áp lực về mặt thời gian là những nguyên nhân cốt lõi khiến tâm lý của em luôn trong trạng thái nặng nề trong giai đoạn gấp gáp này.
Áp lực từ điểm số, những trăn trở trong việc lựa chọn ngành nghề, cộng hưởng cùng sự kỳ vọng lớn lao từ gia đình, xã hội và chính bản thân các em đang tạo nên một mùa thi đầy lo âu. Ảnh minh họa
Phân bổ thời gian khoa học
Đứng trước những áp lực chung của kỳ thi chuyển cấp, thay vì hoang mang, nhiều học sinh đã chủ động tìm ra hướng đi riêng bằng cách xây dựng kế hoạch học tập phù hợp với năng lực bản thân. Xu hướng học dàn trải đã được thay thế bằng việc tập trung hệ thống lại các kiến thức trọng tâm và luyện đề có chọn lọc.
Điển hình như em Nguyễn Châu Linh đã áp dụng chiến thuật chia nhỏ nội dung ôn tập thành từng phần để tránh cảm giác quá tải. Song song với việc tiếp thu kiến thức trên lớp, Linh dành thời gian ở nhà để luyện thêm các dạng đề, xem đây là phương pháp hữu hiệu để củng cố sự tự tin.
Riêng đối với Thành Việt, nam sinh này lựa chọn phương pháp học tập xen kẽ nghỉ ngơi để đảm bảo sự bền bỉ. Việt áp dụng cách phân bổ thời gian mô phỏng theo tiết học ở trường, cứ mỗi 45 phút tập trung cao độ sẽ dành ra khoảng 5 phút để nghỉ ngơi ngắn. Chu trình này được chia nhỏ và lặp lại nhiều lần trong ngày giúp não bộ bớt căng thẳng. Ngoài ra, Việt cũng ý thức rõ tầm quan trọng của sức khỏe nên luôn cố gắng ngủ sớm và đủ giấc để duy trì thể trạng tốt nhất cho kỳ thi.
Đây cũng chính là khoảng thời gian mang tính bước ngoặt, được xem như một phép thử quan trọng đối với bản lĩnh của mỗi học sinh trước ngưỡng cửa cuộc đời. Ảnh minh họa
Định hướng chiến lược và ổn định tâm lý từ chuyên gia
Nhìn nhận về bối cảnh thi cử hiện nay, thầy Đoàn Mạnh Linh, giáo viên Trường THPT FPT Hà Nội đánh giá áp lực lớn nhất của học sinh lớp 12 vẫn đến từ sự kỳ vọng đa chiều của gia đình, xã hội và chính các em, đặc biệt khi điểm chuẩn đại học những năm gần đây có xu hướng tăng cao.
Thêm vào đó, những thay đổi trong phương thức tuyển sinh năm 2026 buộc học sinh phải san sẻ thời gian để vừa ôn thi tốt nghiệp, vừa luyện thêm chứng chỉ ngoại ngữ hoặc ôn thi đánh giá năng lực. Tình trạng này rất dễ dẫn đến sự quá tải và mất phương hướng nếu các em không nhận được sự định hướng kịp thời.
Lời khuyên của thầy Linh trong giai đoạn nước rút là giáo viên và học sinh cần ưu tiên hệ thống hóa kiến thức cốt lõi và chú trọng ổn định tâm lý, bởi sự động viên tinh thần lúc này có giá trị hơn việc chạy đua theo số lượng đề thi.
Đồng quan điểm về việc cần có chiến lược thông minh, báo Giáo dục & Thời đại dẫn lời PGS.TS Nguyễn Đức Sơn – Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội nhấn mạnh rằng nguồn thông tin chính thống và đáng tin cậy nhất lúc này chính là đề án tuyển sinh được đăng tải công khai trên website của các trường đại học.
Thí sinh cần tỉnh táo chọn lọc kênh thông tin để tiếp nhận đúng và trúng, tìm hiểu kỹ các điều kiện xét tuyển cùng các tiêu chí phụ để xác định rõ lợi thế cũng như những thiếu hụt của bản thân. Sau khi đã khoanh vùng được các trường phù hợp, các em cần tập trung ôn tập để đạt kết quả cao nhất.
Ngoài ra, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn cũng khuyến nghị thí sinh cần theo dõi sát sao thông tin từ các đơn vị tổ chức thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy hay năng khiếu để đăng ký dự thi kịp thời, sau đó thực hiện đăng ký nguyện vọng trên hệ thống chung của Bộ GD&ĐT theo đúng quy định.
