Thị trường lao động ngành xây dựng: Công trường không thiếu việc, doanh nghiệp vẫn khó tìm người

Áp lực thiếu hụt nhân lực đang hiện hữu ở nhiều khâu, nhiều vị trí trong ngành xây dựng. Không chỉ khó tuyển lao động trực tiếp phục vụ thi công, các doanh nghiệp còn gặp trở ngại khi tìm kiếm nhân sự chuyên môn cao, có khả năng tổ chức, quản lý và xử lý những tình huống phát sinh tại công trường. Thực tế này đang đặt các nhà thầu trước sức ép vừa phải đáp ứng tiến độ dự án, vừa tìm cách nâng cao sức hút để giữ chân người lao động.

"Căng như dây đàn"

Bà Vũ Huyền Trang, Trưởng đối tác chiến lược nhân sự, Tổng công ty Xây dựng số 1, cho biết trên tờ Vneconomy đơn vị này đang cần tuyển dụng hơn 200 chỉ tiêu việc làm cho người lao động, từ kỹ sư hiện trường, trắc địa, an toàn lao động đến các vị trí liên quan đến thợ lắp cốp pha, cốt thép... Mức lương dao động của các vị trí kỹ sư từ 16 - 30 triệu đồng/tháng, thợ chính từ 17-19 triệu đồng/tháng và thợ phụ từ 14 - 16 triệu đồng/tháng.

Theo bà Trang, đơn vị đang tìm kiếm những ứng viên và người lao động không chỉ về chuyên môn mà đề cao tinh thần trách nhiệm, ý thức tuân thủ an toàn lao động.

Bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Bộ phận tuyển dụng Công ty Cổ phần Eurowindow, cho biết công ty hiện cần tuyển nhân sự đa dạng ở các vị trí, từ khối sản xuất, thi công, hỗ trợ, cung ứng, kỹ thuật. Mỗi vị trí sẽ có những yêu cầu khác nhau để đáp ứng công việc. Đáng chú ý, doanh nghiệp chấp nhận tuyển cả người chưa có kinh nghiệm và tổ chức đào tạo sau khi tiếp nhận.

Trong khi đó, theo tờ VnExpress, ông Nguyễn Xuân Thăng, Trưởng phòng Tổ chức hành chính Tổng công ty Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị UDIC, cho biết đang tìm kiếm hàng loạt nhân sự cho nhiều vị trí từ chỉ huy trưởng công trình, kỹ sư kỹ thuật hiện trường, kỹ sư cơ điện, quản lý chất lượng, khối lượng, an toàn lao động, trắc đạc đến kế toán công trình và công nhân xây dựng các ngành nghề.

Địa điểm làm việc chủ yếu tại công trình ở Hà Nội và các tỉnh lân cận, mức thu nhập bình quân 15 triệu đồng trở lên hoặc thỏa thuận với một số công việc cụ thể. So với cùng kỳ năm 2025, mặt bằng thu nhập tăng 10-15% tùy từng vị trí.

Trong số vị trí cần tuyển, chỉ huy trưởng công trình và cán bộ kỹ thuật có kinh nghiệm khó tìm nhất. Bởi nhóm này dày kinh nghiệm, chuyên môn cao, biết tổ chức thi công, phối hợp các lực lượng tại công trường và xử lý tình huống thực tế. Việc lựa chọn không chỉ dựa vào số năm công tác mà còn xem xét kinh nghiệm đảm nhiệm công việc tương đương và mức độ phù hợp với công trình.

Tìm kiếm các vị trí này khó dựa vào tuyển dụng thông thường mà chủ yếu thông qua mạng lưới quan hệ cá nhân hoặc phương thức "săn đầu người". Với các công trình cần hoàn thành trong thời gian ngắn, nhà thầu có thể thỏa thuận riêng về thu nhập và chế độ đãi ngộ.

Theo ông Thăng, ngay cả những vị trí tưởng chừng không quá khan hiếm như kế toán công trình – công việc phụ trách hồ sơ, chi phí và theo dõi tiến độ thực hiện dự án – cũng không dễ tuyển dụng. Doanh nghiệp đã chủ động kết nối với các cơ sở đào tạo chuyên ngành tài chính – kế toán, đồng thời sẵn sàng tiếp nhận sinh viên thực tập từ sớm, song việc tìm kiếm nhân sự phù hợp vẫn là thách thức.

“Căng như dây đàn” là cách vị trưởng phòng mô tả áp lực tuyển dụng trong hai tháng cuối năm, khi nhu cầu nhân lực gia tăng nhưng nguồn cung chưa đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp.

Cuộc đua giành người trên công trình

Đặc biệt, ông Thăng cho rằng, cán cân tuyển dụng 2 năm nay đã thay đổi đáng kể so với trước. Trước đây nhà tuyển dụng có thể "nâng lên đặt xuống" các hồ sơ, chọn ứng viên các trường đại học chính quy về xây dựng, giao thông, kiến trúc, kinh tế, có 1-3 năm kinh nghiệm trở lên. Nay điều kiện nới lỏng, cơ hội mở rộng với sinh viên sắp hoặc mới ra trường, khi tiếp nhận sẽ đào tạo thêm để đáp ứng công việc.

Không riêng UDIC, nhiều nhà thầu lớn trong lĩnh vực xây dựng, giao thông cũng đang bước vào cuộc đua tuyển dụng nhân lực. Ông Trần Lâm, Trưởng phòng Nhân sự Công ty Xây dựng Trung Chính, cho biết doanh nghiệp hiện có nhu cầu tuyển 300 lao động có tay nghề thuộc các chuyên ngành cầu đường, cơ khí, xây dựng và 300 công nhân phục vụ các dự án trọng điểm. Tổng nhu cầu tuyển dụng trong năm nay đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025.

Để thu hút và giữ chân người lao động, doanh nghiệp liên tục cải thiện chính sách phúc lợi. Người lao động được bố trí chỗ ở miễn phí với đầy đủ tiện nghi như điều hòa, máy giặt; đồng thời được phục vụ ba bữa ăn mỗi ngày. Dù đã tăng cường các chính sách đãi ngộ, chi phí tuyển dụng vẫn tăng đột biến, trong khi số lượng ứng viên mới chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu, theo ông Lâm.

Lý giải tình trạng này, ông Lâm cho rằng nguyên nhân trước hết đến từ việc nhiều doanh nghiệp đồng loạt tuyển dụng để đáp ứng tiến độ các dự án, khiến nguồn cung lao động trở nên khan hiếm và chi phí nhân công bị đẩy lên cao. Bên cạnh đó, đặc thù ngành xây dựng, giao thông đòi hỏi người lao động thường xuyên làm việc ngoài trời, chịu tác động của thời tiết, bụi bặm và di chuyển theo địa điểm công trình. Những điều kiện này khiến nghề xây dựng kém hấp dẫn với một bộ phận lao động trẻ, nhiều người lựa chọn chuyển sang lĩnh vực dịch vụ hoặc làm việc tại các nhà máy gần nơi cư trú. Ngay cả những lao động từng gắn bó với nghề cũng có xu hướng dịch chuyển sang doanh nghiệp khác hoặc ưu tiên các công trình gần nhà để thuận tiện sinh hoạt.

Phối hợp giải quyết bài toán nhân lực

Ông Nguyễn Văn Quyết, chuyên viên tại bộ phận tuyển dụng Tập đoàn Đèo Cả, cho biết trên VnExpress, tìm kiếm lao động lĩnh vực giao thông, xây dựng hai năm qua nhìn chung rất áp lực. Các hình thức tìm kiếm ứng viên gần như được triển khai đồng loạt, từ mạng xã hội đến về tận địa phương. Chính sách thưởng nội bộ được áp dụng với mức 500.000 đồng đến 2 triệu đồng tùy vị trí, khi người được giới thiệu hoàn thành thử việc và ký hợp đồng chính thức. Song tổng hợp tất cả kênh tuyển dụng chỉ đáp ứng được hơn 60% nhu cầu.

So với đầu năm, mức lương hiện tại của lao động đã tăng khoảng 20%. Đơn cử một vị trí trước đây thu nhập 15 triệu đồng hiện đã lên 18 triệu đồng. Song tăng lương mới chỉ đáp ứng một phần trong cuộc cạnh tranh, doanh nghiệp ngoài chính sách phúc lợi về nơi ăn ở, còn bố trí sân chơi thể thao sau giờ làm, hỗ trợ chi phí nâng cao trình độ tay nghề và đài thọ chi phí cho con em lao động theo học đại học chuyên ngành về xây dựng.

Ở hướng khác, Đèo Cả đẩy mạnh tiếp cận sinh viên các trường chuyên ngành. Theo ông Quyết, người mới tốt nghiệp nắm vững lý thuyết, nhưng kỹ năng thực hành và tác phong công nghiệp chưa vững. Doanh nghiệp sau tuyển dụng sẽ "cầm tay chỉ việc", đào tạo thêm khoảng một tháng để họ bắt nhịp công việc thực tế.

Trước thực tế, PGS, TS. Trần Chủng - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam - chỉ rõ hạn chế kéo dài là chưa xây dựng chiến lược phát triển nhân lực dựa trên dự báo khoa học, đồng thời cần cải thiện môi trường làm việc và chế độ đãi ngộ tương xứng.

Để tháo gỡ nút thắt này, PGS, TS, KTS. Nguyễn Vũ Phương - Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng - cho rằng công tác đào tạo phải đi trước một bước, gắn chặt với tiến độ dự án và yêu cầu thực tế. Cơ sở đào tạo cần rà soát nhu cầu, tập trung vào các chuyên ngành thiết yếu, cập nhật công nghệ mới và chú trọng kỹ năng thực hành; sự tham gia sâu của doanh nghiệp sẽ giúp đào tạo trúng thực tiễn và chủ động nguồn lực.

Đồng quan điểm, PGS, TS. Nguyễn Hoàng Long - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải - nhấn mạnh chương trình đào tạo phải bám sát thị trường và từng vị trí việc làm, đồng thời tăng thời lượng thực hành, ứng dụng công nghệ. Doanh nghiệp cần trực tiếp tham gia xây dựng giáo trình, xác định chuẩn đầu ra, hướng dẫn thực tập và đánh giá năng lực người học.

"Chỉ khi nhà trường và doanh nghiệp cùng chủ động phối hợp từ khâu xác định nhu cầu, xây dựng chương trình đào tạo đến tổ chức thực hành, thực tập và tuyển dụng, mối liên kết này mới thực sự đi vào chiều sâu, góp phần giải quyết bài toán nhân lực của ngành xây dựng - giao thông", ông Long nhận định.