Đột quỵ sau khi chơi thể thao là tình trạng tai biến mạch máu não (tắc hoặc vỡ mạch) xảy ra ngay trong hoặc sau khi vận động, thường do mất nước, vận động cường độ cao hoặc bệnh lý nền tiềm ẩn (cao huyết áp, bệnh tim mạch) bị kích hoạt.
Vnexpress dẫn lời ThS.BS Lê Thế Phi, khoa Thần kinh Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, chỉ ra một số sai lầm sau khi tập thể dục có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Uống rượu bia
Ảnh minh họa.
Sau tập luyện, cơ thể ra mồ hôi, mất nhiều nước. Tác dụng lợi tiểu của rượu, bia dễ làm máu cô đặc, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Bên cạnh đó, rượu bia có thể gây rối loạn nhịp tim, rung nhĩ thoáng qua, tạo điều kiện cho cục máu đông hình thành trong tim và di chuyển lên não gây đột quỵ.
Theo bác sĩ Phi, khi đang mệt sau chơi thể thao, gan và thận còn phải làm việc nhiều để chuyển hóa cồn trong rượu bia càng làm tăng gánh nặng cho các cơ quan. Sau vận động mạnh, hãy ưu tiên nghỉ ngơi, bù nước, ăn uống đầy đủ, theo dõi các dấu hiệu bất thường như chóng mặt, hồi hộp, đau ngực để xử trí kịp thời.
Tắm nước lạnh
Khi vừa tập xong, mạch máu ngoại biên đang giãn để tỏa nhiệt, nếu gặp nước lạnh đột ngột sẽ gây phản xạ co mạch toàn thân, làm huyết áp tăng nhanh, tim phải hoạt động gắng sức hơn. Thay đổi tư thế khi tắm (đứng lâu, cúi người, xoay người đột ngột) khiến huyết động dao động mạnh, dễ gây choáng, ngất, thiếu máu cơ tim cấp.
Sau vận động mạnh, người tập luyện cần nghỉ ngơi cho cơ thể hạ nhiệt từ từ. Nên lau khô mồ hôi, mặc áo mỏng giữ ấm, sau đó tắm bằng nước ấm. Khi tắm, không đứng quá lâu, hạn chế cúi người hay thay đổi tư thế đột ngột, có thể ngồi tắm nếu cảm thấy mệt. Nên tắm nhanh trong phòng kín gió, lau khô, giữ ấm cơ thể để giúp tim mạch ổn định.
Uống nước tăng lực, caffeine
Ảnh minh họa.
Caffeine kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tim đập nhanh, huyết áp tăng, gây co mạch não và tăng gánh nặng cho tim. Bác sĩ Phi cho biết sau khi tập, một số người có thể xuất hiện hồi hộp, choáng váng, rối loạn nhịp tim, nguy cơ này càng cao khi dùng nhiều nước tăng lực trong thời gian ngắn hoặc kết hợp với rượu bia.
Hãy uống nước lọc sau khi chơi thể thao nhưng chia thành từng ngụm nhỏ, không uống quá nhiều một lúc để tránh gây sốc tim mạch. Ưu tiên nước lọc, nước oresol pha đúng cách hoặc các nguồn bù điện giải tự nhiên như nước dừa, nước trái cây loãng (cam, dưa hấu) giúp bù nước và muối khoáng đã mất qua mồ hôi, góp phần phòng tránh nguy cơ đột quỵ.
Chuyên gia hướng dẫn xử trí nhanh khi phát hiện người đột quỵ
PLO dẫn lời bác sĩ Lê Thanh Tùng, Bệnh viện huyện Bình Chánh, TP.HCM, nhận biết sớm và đúng các dấu hiệu của đột quỵ là yếu tố then chốt để cấp cứu đạt hiệu quả cao nhất. Thời gian là yếu tố quan trọng nhất trong điều trị đột quỵ, việc nhận biết sớm có thể cứu sống được mạng người.
Hiện nay, nhiều tổ chức y tế đã khuyến cáo sử dụng quy tắc BE-FAST thay vì FAST trong nhận biết dấu hiệu đột quỵ. Bởi BE-FAST mở rộng phạm vi nhận biết các triệu chứng sớm của đột quỵ, đặc biệt là ở những vùng như thân não hoặc tiểu não. Việc áp dụng BE-FAST trong thể thao sẽ giúp phát hiện đột quỵ sớm hơn, từ đó giảm thiểu thời gian chờ đợi cấp cứu và tăng cơ hội hồi phục cho người bệnh.
"Ngoài ra cần nhanh chóng khởi động các số cấp cứu, đặc biệt là 115. Trong khi chờ xe cấp cứu, cần đặt người bệnh ở vị trí thoải mái nhất, đảm bảo lưu thông đường thở, nới lỏng quần áo, nhận diện xem bệnh nhân có đáp ứng nào không (còn thở hay không).
Nếu không có một đáp ứng nào hoặc bệnh nhân ngưng thở, cần lập tức ép tim ngoài lồng ngực" - bác sĩ Nghĩa hướng dẫn.
Còn theo bác sĩ Nguyễn Xuân Diệu, khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, để phòng ngừa đột quỵ khi đang tập thể thao, người tập nên lắng nghe cơ thể. Cạnh đó, cần tập luyện vừa sức, nghỉ ngơi hợp lý, không cố quá để vượt qua giới hạn của cơ thể. Trong quá trình tập, cần bù nước đầy đủ để duy trì cân bằng điện giải.
Lưu ý tiếp theo là luôn bảo vệ đầu và cổ bằng các thiết bị bảo hộ khi tập các môn có nguy cơ va chạm cao. Việc này giúp tránh các chấn thương nghiêm trọng. Đối với người có tiền sử gia đình về bệnh tim mạch, cần đi khám định kỳ để phát hiện và xử lý sớm các nguy cơ tiềm ẩn.
Tránh sử dụng chất kích thích hoặc thuốc tăng cường hiệu suất, bởi việc sử dụng steroid hoặc các chất kích thích để nâng cao thành tích thể thao có thể gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe tim mạch và tăng nguy cơ đột quỵ.
"Trong quá trình tập luyện, nếu cảm thấy đau đầu, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc gặp vấn đề về thị lực... cần ngừng tập ngay và tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người xung quanh và lực lượng y tế" - bác sĩ Diệu khuyến cáo.
Quy tắc FAST hoặc BE-FAST nhận biết sớm đột quỵ
B – Balance (thăng bằng): Người bệnh có thể bị mất thăng bằng hoặc gặp khó khăn trong việc phối hợp vận động. Nếu thấy dấu hiệu này, cần lưu ý ngay.
E – Eyes (mắt): Nếu người bệnh đột ngột gặp vấn đề về thị lực, chẳng hạn như mờ mắt hoặc mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt, đó là dấu hiệu cảnh báo quan trọng.
F – Face (khuôn mặt): Quan sát khuôn mặt của người bệnh xem có bị xệ một bên hoặc lệch khi cười hay không.
A – Arm (tay): Yêu cầu người bệnh giơ cả hai tay lên. Nếu một tay yếu hoặc không thể nhấc lên, đó có thể là triệu chứng của đột quỵ.
S – Speech (lời nói): Kiểm tra khả năng nói của người bệnh. Nếu họ nói lắp bắp hoặc không nói được rõ ràng, đó là dấu hiệu cần chú ý.
T – Time (thời gian): Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào trong số trên, cần gọi cấp cứu ngay lập tức. Thời gian xử lý càng nhanh, khả năng hồi phục càng cao.
