Theo Vnexpress, gan có nhiều chức năng như chuyển hóa các chất dinh dưỡng, cung cấp năng lượng cho cơ thể, lọc máu và thải độc... Trong dịp Tết, nhiều gia đình thường tổ chức tiệc rượu, uống nước ngọt, ăn bánh kẹo nhiều. Bên cạnh đó, nhiều người cũng thay đổi lịch trình sinh hoạt so với ngày thường như thức khuya, ăn không đúng bữa khiến gan phải làm việc nhiều hơn, chức năng gan suy giảm.
Nhân trần còn được gọi là chè nội, chè cát, hoắc hương núi, tuyến hương lam, gồm có nhiều loại như: nhân trần cái (Adesnosma caeruleum), nhân trần bồ bồ (Adesnosma capitatum Benth) và nhân trần cao (Artemisia capillaris Thunb). Đây là cây thân thảo, chiều cao khoảng 0,5-1 mét, toàn thân và lá có lông, mùi thơm. Loại cây này chủ yếu ở khu vực có khí hậu ôn đới, có ở vùng núi ở miền Bắc và miền Trung nước ta.
Theo y học cổ truyền, nhân trần có vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, cải thiện triệu chứng đầy bụng, vàng da, chán ăn ở người bệnh viêm gan... Nghiên cứu theo y học hiện đại, nhân trần chứa các chất chống oxy hóa như flavonoid, coumarin và polyphenol, có tác dụng kháng khuẩn, kháng viêm và tăng cường hệ miễn dịch.
Ảnh minh họa.
Tại Việt Nam, nhân trần thường được dùng làm trà hoặc làm nguyên liệu trong các bài thuốc giúp thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ điều trị viêm gan, gan nhiễm mỡ... Tuy nhiên, mọi người cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng nhân trần, bởi nếu lạm dụng hoặc dùng không đúng cách có thể gây ra tác dụng phụ, đặc biệt, phụ nữ mang thai và cho con bú cần thận trọng khi sử dụng.
Để bảo vệ gan cũng như sức khỏe trong dịp Tết, mọi người nên giữ thói quen sống điều độ, ăn uống đúng giờ, đủ bữa, hạn chế rượu bia, đồ ngọt, nhiều dầu mỡ, không thức khuya, không tự ý dùng thuốc kháng sinh, lạm dụng thuốc giảm đau... Bên cạnh đó, có thể lưu ý tiêm vaccine phòng ngừa viêm gan. Việt Nam đã có các vaccine mũi đơn và mũi kết hợp phòng hai bệnh viêm gan A và viêm gan B.
Viêm gan B là bệnh phổ biến với khoảng 8-10% dân số mắc phải, nhiều người không có triệu chứng bệnh, không biết bản thân mắc bệnh nên vô tình lây nhiễm cho người khác. Bệnh lây qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Trẻ tiêm một mũi trong vòng 24 giờ sau sinh, sau đó tiếp tục tiêm 4 mũi cơ bản theo phác đồ vaccine 6 trong 1 hoặc 5 trong 1. Người lớn cần tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng hoặc 4 mũi với nhóm nguy cơ cao. Mọi người nên khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm viêm gan B để định lượng kháng thể và tiêm nhắc lại khi kháng thể giảm. Còn vaccine viêm gan A tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên. Lịch tiêm tùy theo loại vaccine và độ tuổi chủng ngừa.
Những ai cần kiêng dùng nhân trần?
Mặc dù nhân trần rất dễ kiếm, dễ uống và có nhiều công dụng tốt, tuy nhiên nhân trần cần tránh dùng cho một số đối tượng sau:
- Phụ nữ đang có thai, cho con bú không dùng được nhân trần: Nhân trần có thể ảnh hưởng đến bào thai trong tử cung, khiến mẹ giảm sữa cho con bú. Vậy nên cần tuyệt đối không sử dụng nước uống nhân trần hoặc kê đơn thuốc có nhân trần trong thang thuốc cho các đối tượng này.
- Trẻ nhỏ dưới một tuổi cũng không nên sử dụng các vị thuốc nam có tính mát, tính lạnh như nhân trần nói riêng và các vị thuốc y học cổ truyền nói chung. Vì ở độ tuổi này, hệ thống tiêu hóa của bé còn non yếu, nếu uống nhiều nước có tính mát như nhân trần có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa, gây tiêu chảy, chướng bụng, chán ăn… Do đó, các phụ huynh khi chăm sóc trẻ cần hết sức lưu ý.
- Không sử dụng nhân trần để thanh nhiệt, hạ sốt cho người sốt cao, cảm nhiễm phong nhiệt, tình trạng lơ mơ, gọi không thưa, không tỉnh táo. Trong trường hợp này cần đưa ngay người bệnh đến bệnh viện gần nhất, được thăm khám tư vấn bởi người có chuyên môn, xử lý kịp thời.
- Với bệnh nhân mắc bệnh lý nền suy gan, suy thận, suy tim... cần thăm khám định kỳ và sử dụng nhân trần dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Không nên tự ý mua vị thuốc về hãm nước uống.
Khi dùng bất kì vị thuốc y học cổ truyền nào, tốt nhất hãy tham vấn ý kiến người có chuyên môn để đưa ra cách sử dụng hiệu quả, bảo đảm một sức khỏe cân bằng toàn diện.
