Theo báo Sức khỏe và Đời sống, tại Việt Nam, ung thư tuyến giáp đang có tốc độ gia tăng rất nhanh, vươn lên đứng thứ 6 trong các loại ung thư thường gặp nhất theo số liệu từ GLOBOCAN 2022. Ước tính mỗi năm nước ta ghi nhận hơn 6.120 ca mắc mới, trong đó có sự chênh lệch giới tính rõ rệt khi bệnh đặc biệt phổ biến ở nữ giới với tỷ lệ mắc cao gấp 3 lần so với nam giới.
Dù số ca mắc tăng cao, ung thư tuyến giáp vẫn được các bác sĩ đánh giá là loại bệnh có tiên lượng tốt hàng đầu, với tỷ lệ sống thêm 5 năm đạt trên 90% nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ.
Trong nhiều thập kỷ, ung thư tuyến giáp được xem là bệnh phát sinh chủ yếu ở người trung niên hoặc lớn tuổi. Tuy nhiên gần đây, một thực tế khiến ngành y tế toàn cầu phải giật mình: tỉ lệ mắc ung thư tuyến giáp ở nhóm thanh thiếu niên và người trẻ dưới 40 tuổi đang gia tăng đáng kể. Những người ở độ tuổi đôi mươi, ba mươi giờ đây cũng có thể đứng trước nguy cơ mà trước đây ít ai nghĩ tới.
Tại nhiều bệnh viện như Bệnh viện K, Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, tỉ lệ phát hiện ung thư tuyến giáp gia tăng, có xu hướng năm sau nhiều hơn năm trước.
Ảnh minh họa
Chia sẻ trên báo Tuổi trẻ, bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa nội tiết - đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết trong vài thập kỷ qua, ung thư tuyến giáp là một trong những ung thư có tốc độ gia tăng nhanh nhất, cả ở Việt Nam lẫn trên thế giới. Nhưng tỉ lệ tử vong do ung thư tuyến giáp gần như không tăng, thậm chí còn giảm ở nhiều quốc gia.
"Vì vậy, khi nói về ung thư, điều quan trọng không phải là hoảng sợ trước con số gia tăng, mà là hiểu đúng con số đó nói lên điều gì. Không phải mọi ung thư đều nguy hiểm như nhau", bác sĩ Tuấn nhận định.
Ba nguyên nhân chính khiến số ca tăng
Theo các chuyên gia, có ba nhóm nguyên nhân chính lý giải sự gia tăng ung thư tuyến giáp hiện nay.
Lý do đầu tiên và cũng là lý do lớn nhất: Con người đang sống lâu hơn
Theo BS Dương Minh Tuấn, ung thư là bệnh liên quan rất chặt chẽ đến tuổi. Khi tuổi thọ trung bình tăng, số người bước vào nhóm tuổi nguy cơ cao cũng tăng theo. Chỉ riêng già hóa dân số đã đủ làm tổng số ca ung thư tăng lên, kể cả khi nguy cơ ung thư ở từng cá nhân không thay đổi nhiều.
Lý do thứ hai đến từ lối sống và môi trường hiện đại
Thuốc lá, rượu bia, thừa cân - béo phì, ít vận động, chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, ô nhiễm không khí, cùng với các nhiễm virus mạn tính như viêm gan B, C hay HPV… đều là những yếu tố nguy cơ ung thư đã được chứng minh rất rõ ràng. Khi các yếu tố này phổ biến hơn trong cộng đồng, nguy cơ ung thư “thật sự” cũng tăng theo.
Lý do thứ ba là y học đã phát triển hơn rất nhiều
BS Dương Minh Tuấn thừa nhận, hiện nay chúng ta tầm soát nhiều hơn, chẩn đoán sớm hơn, ghi nhận bệnh tốt hơn. Nhiều trường hợp ung thư mà vài chục năm trước không được phát hiện, ngày nay đã được chẩn đoán và đưa vào thống kê. Điều này làm con số ung thư trên số liệu giấy tờ tăng lên, dù bản chất sinh học của bệnh không thay đổi tương ứng. Câu chuyện của ung thư tuyến giáp là một ví dụ rất điển hình cho điều đó.
Trong vài thập kỷ qua, ung thư tuyến giáp là một trong những ung thư có tốc độ gia tăng nhanh nhất, cả ở Việt Nam lẫn trên thế giới. Nhưng có một chi tiết rất đáng chú ý: Tỉ lệ tử vong do ung thư tuyến giáp gần như không tăng, thậm chí còn giảm ở nhiều quốc gia.
Điều này đặt ra một câu hỏi rằng liệu phần lớn sự gia tăng ung thư tuyến giáp có phải là do phát hiện sớm và phát hiện quá mức?
Có ba nhóm nguyên nhân chính lý giải sự gia tăng ung thư tuyến giáp hiện nay.
Bác sĩ Tuấn cho biết thêm ngày nay, siêu âm tuyến giáp được làm rất phổ biến, chỉ cần khám sức khỏe tổng quát, khám cổ, khám tim mạch... là đã có thể tình cờ phát hiện một nhân tuyến giáp mới. Nhiều trong số đó là ung thư thể nhú kích thước chỉ vài milimet, tiến triển cực kỳ chậm, có thể cả đời không gây triệu chứng hay ảnh hưởng gì nếu không bị phát hiện.
Dĩ nhiên, không thể nói ung thư tuyến giáp tăng hoàn toàn chỉ vì chẩn đoán. Một số yếu tố nguy cơ thực sự vẫn tồn tại, như phơi nhiễm bức xạ vùng đầu cổ (đặc biệt ở trẻ em), yếu tố di truyền trong một số hội chứng hiếm, môi trường không khí ăn uống ô nhiễm, hay mối liên quan với béo phì và rối loạn chuyển hóa. Nhưng cho đến hiện tại, chẩn đoán quá mức dường như vẫn được xem là nguyên nhân chính giải thích sự bùng nổ số ca ung thư tuyến giáp, theo báo Văn hóa.
Phát hiện sớm đúng cách để điều trị hiệu quả
Việc tầm soát và phát hiện sớm bệnh có vai trò rất quan trọng. Mặc dù đa số bệnh nhân ung thư tuyến giáp tiến triển chậm, nhưng việc phát hiện sớm bệnh ảnh hưởng rất lớn đến kết quả điều trị.
Những khối u nhỏ, chưa di căn hạch nhiều thường có kết quả điều trị rất tốt. Ngược lại, những bệnh nhân có khối u lớn, tiến triển nhanh, di căn hạch nhiều thì kết quả phẫu thuật không tốt bằng, thường để lại nhiều biến chứng sau phẫu thuật hơn như khàn tiếng, hạ canxi, nuốt sặc, rò bạch huyết...
Bác sĩ Tuấn cũng cho rằng điều cốt lõi mà mọi người vẫn cần nhớ là những lựa chọn sống rất căn bản và bền vững như không hút thuốc, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, vận động đều đặn; ăn uống cân bằng với nhiều rau, trái cây, chất xơ, ít thực phẩm chế biến sẵn; tiêm chủng đầy đủ các vắc xin đã được chứng minh hiệu quả phòng ung thư như viêm gan B và HPV.
Đồng thời tầm soát đúng đối tượng, đúng chỉ định, tránh làm xét nghiệm theo phong trào. Phòng ung thư, về bản chất, là sống chủ động, hiểu biết và dựa trên khoa học, chứ không phải sống trong lo sợ bệnh tật.
