Mỗi độ cuối xuân đầu hè, những cánh rừng và sườn núi vùng Tây Bắc lại bước vào mùa mơ chín. Không mang sắc màu rực rỡ như mận hay đào, quả mơ rừng sở hữu nét đẹp mộc mạc với lớp vỏ phủ đầy lông tơ mịn màng.
Khi chín, quả chuyển dần từ sắc xanh sang vàng óng, tỏa ra một mùi hương dịu dàng đầy lôi cuốn. Chính vị chua đậm đà, xen lẫn chút ngọt hậu và hương thơm thanh mát đã biến loại quả giản dị này thành thức quà quê được nhiều người săn đón mỗi độ vào mùa.
Mùa thu hoạch mơ thường khá ngắn ngủi, chỉ bắt đầu từ khoảng tháng 4 và kéo dài đến hết tháng 5; tại một số địa phương, vụ mùa có thể nới sang đầu tháng 6 tùy thuộc vào điều kiện thời tiết. Do thời vụ trôi qua nhanh, cứ mỗi dịp mơ bắt đầu thu hoạch, các khu chợ truyền thống lẫn chợ mạng lại trở nên vô cùng nhộn nhịp.
Người tiêu dùng thường có xu hướng chọn mua mơ xanh để ăn tươi hoặc chế biến món ăn, trong khi những quả chín vàng óng lại được ưu ái dành riêng cho việc ngâm ủ và pha chế thức uống.
Sức hấp dẫn lớn nhất của mơ rừng đích thị nằm ở hương vị nguyên bản. Khi còn xanh, quả mơ rất giòn, mọng nước và sở hữu vị chua khá gắt, thường được ưa chuộng đem chấm cùng muối ớt, muối tôm hoặc giã nhuyễn với các loại gia vị để làm món ăn vặt kích thích vị giác.
Đến độ chín rộ, phần thịt quả trở nên mềm dẻo hơn, vị chua cũng dịu lại nhường chỗ cho chút ngọt thanh và hương thơm nồng nàn. Chỉ cần tách đôi một quả mơ vừa chín tới, mùi hương đặc trưng ngay lập tức lan tỏa, mang lại một cảm giác vô cùng thanh mát và dễ chịu.
Sở hữu vị chua thơm đặc sắc, quả mơ được ứng dụng vô cùng phong phú trong ẩm thực. Phổ biến và quen thuộc nhất vẫn là món mơ ngâm đường làm siro. Sau một thời gian ngâm ủ kỹ lưỡng, phần nước cốt sẽ chuyển sang màu vàng hổ phách đẹp mắt, mang vị chua ngọt hài hòa; chỉ cần pha thêm chút nước lọc và đá lạnh là đã có ngay một ly nước giải khát tuyệt vời cho những ngày hè oi ả.
Mỗi độ cuối xuân đầu hè, những cánh rừng và sườn núi vùng Tây Bắc lại bước vào mùa mơ chín. Ảnh: Phụ nữ & Pháp luật
Bên cạnh đó, mơ còn được biến tấu đa dạng qua các hình thức như ngâm mật ong, ngâm rượu, làm ô mai, làm mứt, muối chua, sấy dẻo hoặc sấy lạnh.
Đặc biệt trong văn hóa ẩm thực vùng cao, quả mơ thường xuyên góp mặt như một loại gia vị tạo độ chua thanh tao cho các món cá kho, thịt kho, món hầm hoặc pha chế nước chấm. Vị chua tự nhiên từ loại quả này giúp cân bằng độ béo ngậy và khơi dậy hương thơm riêng biệt cho từng món ăn.
Người dân bản địa còn lưu giữ một cách thưởng thức mơ rừng vô cùng dân dã là giã nát quả mơ xanh cùng muối, ớt tươi và hạt mắc khén để làm thức chấm cho các món luộc, nướng. Vị chua gắt của mơ quyện hòa cùng vị cay của ớt và hương thơm nồng nàn quyến rũ của mắc khén đã tạo nên một loại nước chấm mang đậm hơi thở của núi rừng Tây Bắc.
Về mặt thị trường, giá cả của mơ rừng có sự biến động rõ rệt theo từng giai đoạn mùa vụ.
Vào thời điểm đầu mùa, những quả mơ xanh mẫu mã đẹp, trái đồng đều có thể được chào bán với mức giá từ 60.000 đến 70.000 đồng/kg, đôi khi còn cao hơn nếu nguồn cung khan hiếm. Tuy nhiên, khi bước vào chính vụ, mức giá sẽ bình ổn và dao động phổ biến trong khoảng 35.000 đến 50.000 đồng/kg, tùy thuộc vào kích cỡ, chất lượng và nguồn gốc xuất xứ của lô hàng.
Đáng chú ý, những trái mơ được thu hái từ các cây mọc hoang dã tự nhiên luôn được người tiêu dùng săn đón nồng nhiệt và sẵn sàng trả giá cao hơn, bởi sản lượng của chúng thường không nhiều nhưng chất lượng lại vô cùng trọn vẹn.
Quả mơ có tác dụng gì đối với sức khỏe?
Tốt cho da
Các chất chống oxy hóa trong quả mơ, chẳng hạn như vitamin E và vitamin C, được biết đến nhiều với công dụng làm đẹp da. Chúng có thể giúp bảo vệ tế bào da khỏi bức xạ tia cực tím (UV), ngăn ngừa sự xuất hiện của các nếp nhăn sớm và cải thiện độ mềm mại của da. Beta-carotene là một chất chống oxy hóa khác trong quả mơ giúp bảo vệ da khỏi cháy nắng và các tác hại của tia UV khác.
Mơ cũng là một loại thực phẩm tuyệt vời giúp giữ ẩm cho làn da của bạn với hàm lượng nước cao. Một cốc mơ tương đương khoảng 2/3 cốc nước.
Bảo vệ thị lực
Mơ chứa nhiều vitamin A, beta-carotene và các carotenoid khác, là loại quả lý tưởng cho sức khỏe của mắt. Lutein tốt cho võng mạc và thủy tinh thể, trong khi carotenoid và vitamin E cải thiện thị lực nói chung. Những chất dinh dưỡng này cũng có lợi trong việc giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng và đục thủy tinh thể.
Trong một nghiên cứu trên 50.000 y tá đã đăng ký, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những phụ nữ tiêu thụ nhiều vitamin A nhất có nguy cơ mắc bệnh đục thủy tinh thể thấp hơn 40%. Một quả mơ (khoảng 35 gam) chứa 33,6mg vitamin A, chiếm khoảng 5% lượng vitamin A cần thiết hàng ngày của bạn.
Mơ chứa nhiều vitamin A, beta-carotene và các carotenoid khác, là loại quả lý tưởng cho sức khỏe của mắt. Ảnh: Sức khỏe & Đời sống
Giúp ngăn ngừa ung thư
Hạt mơ có lợi trong việc điều trị ung thư. Một số liên kết trực tiếp việc tiêu thụ mơ với việc giảm nguy cơ ung thư.
Với các chất carotenoid và các hóa chất chống oxy hóa khác, không có gì ngạc nhiên khi mơ là mối nguy hiểm đối với các gốc tự do. Các gốc tự do là sản phẩm phụ có hại của quá trình trao đổi chất tế bào có thể biến đổi tế bào khỏe mạnh thành tế bào ung thư bằng cách đột biến DNA của chúng. Chất chống oxy hóa hoạt động như một bộ đệm chống lại những chất nguy hiểm này, ngăn cơ thể mắc bệnh ung thư, bệnh tim, bệnh Alzheimer và lão hóa da.
Bảo vệ gan
Theo một số nghiên cứu, mơ có thể giúp bảo vệ gan khỏi tác hại của quá trình oxy hóa. Trong một nghiên cứu trên động vật, những con chuột được cho uống rượu cùng với mơ cho thấy men gan và mức độ dấu hiệu viêm thấp hơn so với những con được cho uống rượu nhưng không có mơ. Nó cho thấy rằng nó có thể giúp ngăn ngừa tổn thương gan vì hàm lượng chất chống oxy hóa cao tự nhiên của chúng.
