Sự dịch chuyển tích cực và những "cực điểm chuẩn cao" khối ngành STEM
Bộ GD&ĐT cho biết, tính đến ngày 21/8, hơn 633.000 thí sinh đã xác nhận nhập học đại học, tăng khoảng 4,2% so với đợt 1 năm 2025. Quy mô tuyển sinh nhìn chung duy trì sự ổn định và có mức tăng nhẹ, nhưng điểm đáng chú ý nhất trong năm 2026 chính là sự thay đổi lớn về cơ cấu nhóm ngành. Đã có khoảng 212.600 thí sinh xác nhận nhập học vào các ngành STEM, chiếm 33,6% tổng số sinh viên.
Bên cạnh đó, trong 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc phạm vi Nghị định 179, hơn 121.000 người đã xác nhận nhập học, chiếm 19,1% tổng số. Trong đó, khoảng 11.400 người theo học các nhóm ngành khoa học cơ bản và gần 109.700 người thuộc nhóm kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược.
Những con số này minh chứng cho sự dịch chuyển rõ nét trong xu hướng chọn ngành, tập trung mạnh mẽ vào khoa học, công nghệ và các lĩnh vực mà đất nước đang khát nhân lực.
Năm 2026, khoảng 212.600 thí sinh xác nhận nhập học vào các lĩnh vực STEM. Ảnh minh hoạ: Minh Đức/VTC News
Báo Xây dựng dẫn lời ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) nhận định, STEM là một khối rộng và có sự phân hóa sâu, do đó không phải tất cả các ngành STEM đều có điểm chuẩn cao. Dù vậy, một số nhóm ngành đã hình thành những "cực điểm chuẩn cao", sánh ngang với các ngành sư phạm, sức khỏe và luật.
Điển hình là nhóm Trí tuệ nhân tạo, Khoa học dữ liệu với nhiều chương trình lấy điểm chuẩn trên 25. Riêng các ngành liên quan đến vi mạch và bán dẫn, có tới trên 60% lượt ngành ghi nhận mức điểm chuẩn từ 22,5 trở lên. Ở các nhóm máy tính, điện, điện tử, cơ khí và vật liệu cũng xuất hiện nhiều chương trình có nguồn tuyển chất lượng cao.
Đặc biệt, các ngành liên quan đến biển, hàng hải và đường sắt đã bắt đầu hình thành quy mô nhập học đáng kể. Điều này cho thấy người học đang ngày càng quan tâm đến những lĩnh vực gắn liền với chiến lược và các dự án phát triển dài hạn của quốc gia.
Ông Thảo đánh giá đây là tín hiệu rất tích cực khi khối STEM không chỉ tăng trưởng về tỷ trọng mà còn hình thành được những nhóm ngành có sức hút lớn cùng chất lượng đầu vào.
Giải bài toán duy trì sức hút
Dù ghi nhận nhiều khởi sắc, ông Nguyễn Tiến Thảo cho rằng cần tiếp tục theo dõi xu hướng này trong nhiều năm tới, bởi quyết định chọn ngành của người học luôn chịu sự chi phối từ thị trường lao động, uy tín của từng trường và kỳ vọng nghề nghiệp.
STEM vốn không phải nhóm ngành dễ dàng, sinh viên buộc phải đầu tư rất nhiều thời gian cho kiến thức nền tảng, thực hành và liên tục cập nhật công nghệ.
Vì vậy, để giữ chân người học, các trường đại học không thể chỉ dừng ở việc thu hút đầu vào chất lượng mà phải kiến tạo một môi trường học tập đủ tốt để sinh viên phát triển toàn diện.
Minh chứng cho nỗ lực này, VTC News dẫn lời Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hòa, Trưởng Phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng đào tạo, Trường Đại học Giao thông Vận tải cho biết Trường Đại học Giao thông Vận tải đã bắt tay vào đổi mới chương trình đào tạo từ sớm.
Nhà trường không chỉ tăng cường phòng thực hành, thí nghiệm với trang thiết bị hiện đại mà còn đẩy mạnh liên kết cùng doanh nghiệp, giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp công nghệ và yêu cầu thực tế của thị trường lao động.
Cách làm này đã giải quyết triệt để tâm lý băn khoăn "học xong để làm gì" của nhiều thí sinh khi đứng trước các ngành học khó. Khi người học nhìn thấy rõ con đường nghề nghiệp ngay trên ghế nhà trường, STEM sẽ không còn là những môn học khô khan hay sự lựa chọn chỉ vì học bổng.
STEM vốn không phải nhóm ngành dễ dàng; sinh viên buộc phải đầu tư rất nhiều thời gian cho kiến thức nền tảng, thực hành và liên tục cập nhật công nghệ. Ảnh minh họa: Báo Xây dựng
Đồng tình với quan điểm cần có tầm nhìn dài hạn, chuyên gia giáo dục Vũ Khắc Ngọc nhấn mạnh rằng để duy trì sức hút và chiêu mộ được học sinh giỏi, khối STEM cần thêm các chính sách đầu tư đồng bộ.
Quan trọng nhất là phải tạo ra việc làm chất lượng cao và cơ hội thăng tiến nghề nghiệp, bởi giá trị của những suất học bổng khó có thể sánh được với triển vọng thu nhập sau khi tốt nghiệp.
Hơn thế nữa, ông Ngọc phân tích thêm rằng các môn Khoa học tự nhiên ở bậc phổ thông vốn đòi hỏi sự tích lũy kiến thức lâu dài. Tuy nhiên, tâm lý học để thi đang khiến nhiều học sinh có xu hướng ưu tiên các môn phục vụ trực tiếp cho kỳ thi và né tránh những môn khó nhằn.
Do đó, để tạo ra nguồn thí sinh STEM chất lượng và ổn định, việc bồi dưỡng năng lực cũng như hứng thú với khoa học phải được rèn giũa ngay từ cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Cùng chung góc nhìn này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hòa đề xuất các trường phổ thông cần đẩy mạnh công tác hướng nghiệp, phân luồng và tạo không gian để học sinh trải nghiệm thực tế.
Chỉ khi được tiếp xúc sớm với khoa học công nghệ, các em mới nhận thức rõ năng lực của bản thân thay vì lúng túng khi đứng trước danh sách nguyện vọng đại học.
