Vì sao lại có thông tin hơn 170 nghìn viên đá của SJC "giá bình quân 6.000 đồng mỗi viên"?
Thông tin trên báo VietNamNet, báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 của Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) cho thấy doanh nghiệp đang theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán 170.876 viên đá màu, đá quý và đá bán quý với giá trị ghi sổ 1.045.352.443 đồng.
SJC đang theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán 170.876 viên đá màu, đá quý và đá bán quý với giá trị ghi sổ hơn 1 tỷ đồng. Nguồn: SJC
Ngay sau khi báo cáo được công bố, nhiều ý kiến trên mạng xã hội đã lấy tổng giá trị này chia cho số lượng viên đá và cho rằng bình quân mỗi viên chỉ có giá khoảng 6.100 đồng. Thông tin càng thu hút sự chú ý trong bối cảnh cơ quan điều tra đang làm rõ vụ án liên quan đến hoạt động nhập lậu kim cương vào hệ thống SJC.
Tuy nhiên, cách hiểu trên có thể chưa phản ánh đúng bản chất của khoản mục được trình bày trong báo cáo tài chính.
Thực tế, 170.876 viên đá được ghi nhận trong mục "Các khoản mục ngoài bảng cân đối kế toán". Đây là phần dùng để theo dõi các tài sản, vật tư, hàng hóa hoặc nghĩa vụ mà doanh nghiệp vẫn cần quản lý, kiểm kê nhưng chưa được phản ánh trên bảng cân đối kế toán theo quy định kế toán.
Nói cách khác, đây chủ yếu là các khoản được theo dõi nhằm phục vụ công tác quản lý, kiểm kê, đối chiếu hiện vật chứ không nhằm phản ánh giá trị tài sản của doanh nghiệp.
Khoản tiền hơn 1,045 tỷ đồng là giá trị được SJC sử dụng để theo dõi trên sổ kế toán ngoài bảng. Con số này không đủ căn cứ để xác định giá trị thị trường hoặc giá trị có thể thu được nếu số đá được bán.
Trong kế toán, giá trị ghi nhận ngoài bảng có thể là giá gốc lịch sử, giá quy ước hoặc giá trị dùng để theo dõi hiện vật. Vì vậy, việc lấy 1,045 tỷ đồng chia cho 170.876 viên để kết luận mỗi viên đá của SJC chỉ đáng khoảng 6.000 đồng là đúng về mặt số học nhưng không phản ánh đúng bản chất kế toán.
Quan trọng hơn, báo cáo tài chính cũng không công bố chủng loại, kích cỡ, trọng lượng, chất lượng hay phương pháp định giá của từng viên đá. Vì vậy, không thể căn cứ vào hai con số trên để đánh giá giá trị thực tế của số đá quý mà doanh nghiệp đang quản lý.
Một cửa hàng giao dịch của SJC tại TP.HCM. Ảnh: Quỳnh Danh./ Theo Tạp chí Tri Thức - Znews.
Chuyên gia: Cần bình tĩnh, hiểu cho đúng
Trên báo Tuổi trẻ có ghi nhận ý kiến của chuyên gia tài chính Phan Lê Thành Long - Chủ tịch sáng lập của AFA Group, Chủ tịch sáng lập Cộng đồng Cố vấn Tài chính Việt Nam (VWA). Ông Long không bình luận trực tiếp về trường hợp của SJC mà phân tích rõ về khái niệm ngoại bảng.
Theo ông Long, ngoại bảng dịch từ tiếng Anh "Off balance sheet". Rất nhiều khoản mục tài sản, nợ không thỏa mãn định nghĩa của tài sản, nợ được ghi "ngoại bảng".
Một ví dụ sau để có thể hiểu rõ hơn về ngoại bảng và hiểu rằng giá trị ghi sổ (book value) của nhiều tài sản ngoại bảng có thể bằng 0.
"Một viên kim cương lớn chưa được chế tác được mua về với giá 10 tỉ đồng. Công ty đưa vào chế tác, quá trình chế tác có thể tạo ra 100 viên kim cương vụn kích thước rất nhỏ. Viên kim cương lớn sau chế tác vẫn có giá ghi sổ là 10 tỉ cộng thêm chi phí chế tác như nhân công, công cụ, vật liệu hỗ trợ khác…", ông Long giải thích.
Trong khi 100 viên kim cương vụn không được xác định giá ghi sổ sẽ được ghi ngoại bảng với giá ghi sổ bằng 0. Mặc dù vậy, 100 viên này vẫn có hình thái vật chất cụ thể (hiện vật), có giá bán nhất định.
"Đó là lý do tại sao doanh nghiệp phải ghi ngoại bảng để còn theo dõi về hiện vật, tránh mất mát và về sau nếu thanh lý thì còn ghi nhận tiền thu từ thanh lý. Vì thế cả trăm ngàn viên đá quý, bán quý có giá ghi sổ ngoại bảng rất thấp là có thể hiểu được", ông Long nhấn mạnh, trên đây chỉ là một ví dụ của ngoại bảng.
Cũng thông tin trên Tuổi trẻ, theo quy định kế toán, nhiều loại tài sản được theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán chỉ nhằm mục đích quản lý hiện vật hoặc theo dõi nội bộ. Giá trị ghi sổ có thể được xác định từ nhiều năm trước, theo giá gốc hoặc giá quy ước phục vụ hạch toán, nên không phản ánh giá trị kinh tế thực tế của tài sản tại thời điểm hiện nay.
Do đó, việc bình quân mỗi viên chỉ khoảng 6.000 đồng không đồng nghĩa các viên đá quý này chỉ có giá vài ngàn đồng trên thị trường, tờ báo này ghi nhận ý kiến của một vị lãnh đạo doanh nghiệp và khuyến nghị người dân nên cân nhắc trước mọi thông tin về kim cương hiện nay, tránh thiệt hại không đáng có.
Tạp chí Tri Thức - Znews cho hay, đại diện Công ty SJC cho biết trong số đá được liệt kê kể trên không có kim cương, đá quý. Đây là các loại đá được tháo ra từ các sản phẩm cũ được mua lại từ khách hàng và các sản phẩm cũ lỗi thời không còn phù hợp thị hiếu khách hàng. Khi tháo sản phẩm, phần vàng được thu hồi lại, phần đá sẽ được theo dõi riêng.
Theo doanh nghiệp, tất cả các viên đá này sẽ được ghi nhận tạm giá trị tượng trưng để kế toán có thể theo dõi sổ sách trong việc quản lý tài sản của công ty. Giá trị này không phản ánh giá thu mua ban đầu hay bất kỳ một mức giá nào khác. Các viên đá này cũng được theo dõi ngoại bảng để chờ xử lý vào cuối năm tài chính.
