Vì sao nhiều tiệm kim cương đồng loạt đóng cửa?
Chỉ trong 5 ngày từ sau thông tin mới nhất về vụ buôn lậu 28.000 viên kim cương, đã có thêm khoảng 8 thương hiệu kim cương bất ngờ thông báo tạm dừng hoạt động.
Theo báo Dân Trí, ngày 19/7, Công ty cổ phần Cashion - sở hữu chuỗi cửa hàng kim cương Cashion tập trung tại các trung tâm thương mại lớn - đã thông báo dừng hoạt động trong 2 tháng. Thương hiệu cho biết, những biến động quá lớn của thị trường thời gian qua khiến Cashion không còn đủ điều kiện duy trì hoạt động theo mô hình hiện tại.
Cùng ngày, 2 tiệm kim cương Quế Jewelry và Hoàng Thứ Jewelry trên đường Lê Thánh Tôn (phường Bến Thành, TP.HCM) cũng thông báo tạm đóng cửa. Trong đó, thương hiệu Quế Jewelry cho biết tạm nghỉ từ 19/7 đến 3/8 để sắp xếp lại hoạt động và chuẩn bị tốt hơn cho giai đoạn tới, đồng thời khẳng định đây chỉ là "khoảng nghỉ ngắn và sẽ trở lại". Còn thương hiệu Hoàng Thứ Jewelry thì cho rằng những biến động của thị trường từ cuối tháng 5 đến nay vượt ngoài dự tính, theo đó phải quyết định tạm ngưng hoạt động để tái cơ cấu.
Quế Jewelry thông báo tạm nghỉ từ ngày 19/7 đến 3/8 để sắp xếp lại hoạt động, nhưng thực tế từ chiều 17/7 tiệm đã "cửa đóng then cài" - Ảnh: ÁNH HỒNG/Tuổi Trẻ
Cũng theo tờ báo trên, trước đó 2 ngày, cửa hàng PJA Kim Cương - Diamond And Jewelry (địa chỉ 413 Võ Văn Tần, phường Bàn Cờ, TP.HCM) - đã phát đi thông báo chính thức về việc ngừng hoạt động, nguyên nhân do tâm lý lo lắng nên hơn 90% khách bán lại tăng lên đột xuất và việc thanh khoản gần như tắc nghẽn. Thương hiệu đồng thời cho rằng việc dừng hoạt động là một quyết định cực kỳ khó khăn đối với doanh nghiệp.
Ngày 11/7, Kim cương Ngọc Châu Âu cũng thông báo tạm ngừng hoạt động cửa hàng đến ngày 24/7. Theo doanh nghiệp, quyết định này được đưa ra khi thị trường xuất hiện nhiều biến động, trong khi công ty cần thêm thời gian để rà soát và hoàn thiện hệ thống vận hành. Đến ngày 14/7, chủ cửa hàng này là bà Hoàng Thị Thanh Nga bị khởi tố.
Một số thương hiệu khác như Quyên Diamond hay Kim cương Cao Hùng cũng đã tạm dừng chính sách thu mua lại do áp lực tài chính. Tại các tỉnh Đồng Tháp, Cần Thơ… nhiều thương hiệu lớn cũng lần lượt thông báo đóng cửa.
Hẹn 1 năm sau mới thu đổi
Làn sóng đóng cửa hoặc tạm dừng chương trình thu mua, thu đổi trang sức kim cương tại nhiều cửa hàng đã khiến lượng khách có nhu cầu bán lại tăng mạnh. Tuy nhiên, không ít người mang kim cương đến giao dịch nhưng không được giải quyết ngay, chỉ được hẹn xử lý sau nhiều tháng, thậm chí có trường hợp phải chờ tới một năm mới được thu mua hoặc thu đổi.
Khách hàng H.T.N ở Vĩnh Long (khu vực Trà Vinh cũ) chia sẻ trên báo Thanh Niên, vào năm 2022 có mua 1 vỏ bông với 2 viên kim cương có giấy chứng nhận GIA kèm theo giấy bảo đảm cam kết thu đổi của tiệm. Theo đó, nếu khách bán lại sẽ chịu lỗ 10%. Thế nhưng nay đi bán thì nhân viên tiệm cho biết hiện tạm dừng thu đổi kim cương. Khách cần bán thì tiệm ghi lại giấy hẹn thu lại sản phẩm vào 12 tháng sau.
"Không những vậy, giá thu đổi còn thấp hơn 10% so với giá thị trường ở thời điểm hiện tại chứ không phải giá mua. Mà giá thị trường hiện giảm 50% rồi", chị H.T.N bức xúc.
Trên thực tế, phần lớn khách hàng mua kim cương đều được doanh nghiệp công khai chính sách thu mua, thu đổi sản phẩm. Vì vậy, khi cửa hàng đóng cửa hoặc tạm ngừng hoạt động, nhiều người đặt câu hỏi liệu việc không thực hiện các cam kết này có vi phạm quy định pháp luật hay không.
Nhiều khách hàng bất ngờ khi PJA Diamond & Jewelry đóng cửa. Ảnh: Tiền Phong
Theo luật sư Võ Quang Vũ (Đoàn Luật sư TP.HCM), nếu doanh nghiệp kinh doanh kim cương không thực hiện cam kết thu mua lại sản phẩm như đã thỏa thuận hoặc công bố với khách hàng thì trước hết có thể được xem là hành vi vi phạm cam kết giữa các bên. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc DN vi phạm pháp luật trong việc phát sinh trách nhiệm bồi thường.
Luật sư Vũ cho rằng, cam kết thu mua lại kim cương về bản chất là thỏa thuận dân sự giữa doanh nghiệp và khách hàng. Trong trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính, mất khả năng thanh khoản hoặc tạm ngừng hoạt động nên chưa thể thực hiện thu mua lại, thì đây chưa phải là căn cứ để xác định có hành vi vi phạm pháp luật.
Theo luật sư Vũ, doanh nghiệp có quyền tạm ngừng kinh doanh theo quy định của pháp luật. "Do doanh nghiệp đã vi phạm cam kết nên có buộc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thu mua lại hay bồi thường thiệt hại hay không sẽ phụ thuộc nội dung cụ thể của giấy cam kết, các điều khoản thỏa thuận giữa các bên cũng như các quy định của pháp luật dân sự. Nếu cam kết chỉ ghi sẽ thu mua lại nhưng không quy định chế tài khi không thực hiện thì việc buộc doanh nghiệp phải mua ngay hoặc bồi thường sẽ gặp nhiều khó khăn", ông Võ Quang Vũ cho hay.
Trong khi đó, cũng chia sẻ trên báo Thanh Niên, luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, phân tích kim cương là mặt hàng có giá trị cao nên khi bán, các tiệm thường có cam kết thu đổi lại từ 80 - 95% giá thì khách hàng mới tin tưởng mua. Khi đã cam kết thu đổi nhưng không mua lại thì cũng có dấu hiệu lừa đảo. Tuy nhiên việc xác định hành vi vi phạm đến đâu tùy vào từng trường hợp cụ thể và cần hội đủ các yếu tố theo quy định pháp luật. Nếu trong quá trình kinh doanh xuất hiện các dấu hiệu khác như quảng cáo sai sự thật về nguồn gốc sản phẩm, cam kết kim cương tự nhiên nhưng thực tế là kim cương nhân tạo, khai báo sai về chất lượng, giá trị, giấy chứng nhận hoặc nguồn gốc hàng hóa… thì đây có thể là những vấn đề pháp lý nghiêm trọng hơn và cần được cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh.
Hàng loạt tiệm kim cương trên đường An Dương Vương (TP.HCM) đóng cửa. Ảnh: Thanh Niên
Khách hàng nên làm gì?
Trong bối cảnh thị trường kim cương xuất hiện nhiều biến động, không ít người đang sở hữu mặt hàng này bày tỏ lo ngại về tính thanh khoản. Đáng chú ý, chính sách thu mua lại kim cương tại Việt Nam vốn mang tính đặc thù. Phần lớn doanh nghiệp chỉ nhận thu mua lại sản phẩm do chính mình phân phối, với điều kiện khách hàng cung cấp đầy đủ hóa đơn, chứng thư kiểm định. Kim cương có nguồn gốc từ thương hiệu khác thường không được chấp nhận hoặc phải trải qua quy trình thẩm định riêng.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cố vấn tài chính tại FIDT, khuyến nghị người đang sở hữu kim cương không nên vội vàng đưa ra quyết định mua bán chỉ vì tâm lý đám đông trước những thông tin gần đây.
Theo bà Hương, mỗi viên kim cương có chất lượng, đặc điểm và hồ sơ pháp lý khác nhau nên không thể đánh đồng giá trị của tất cả chỉ từ một vài vụ việc trên thị trường. Thay vào đó, người sở hữu nên chủ động rà soát lại toàn bộ hồ sơ liên quan, bao gồm chứng thư kiểm định, hóa đơn mua bán và các giấy tờ chứng minh nguồn gốc.
"Nếu còn băn khoăn về chất lượng hoặc tính xác thực, có thể cân nhắc giám định lại tại một đơn vị độc lập để có thêm cơ sở đánh giá khách quan. Đồng thời nên trao đổi trực tiếp với đơn vị bán về các chính sách hậu mãi, bảo hành hoặc thu mua lại nếu có nhu cầu", bà Hương nhấn mạnh.
Theo vị chuyên gia, những diễn biến gần đây sẽ là phép thử đối với thị trường kim cương Việt Nam. Trong ngắn hạn, tâm lý người tiêu dùng nhiều khả năng sẽ trở nên thận trọng hơn, thời gian cân nhắc trước khi quyết định mua kéo dài và yêu cầu về tính minh bạch trong thông tin sản phẩm cũng sẽ cao hơn. Đây là phản ứng thường thấy sau những sự kiện tác động đến niềm tin của thị trường.
Chia sẻ thêm trên báo Dân Trí, bà Thu Hương dự báo người mua sẽ thay đổi hành vi theo hướng chuyên nghiệp hơn. Thay vì chỉ quan tâm đến thương hiệu hay giá bán, họ sẽ chú trọng nhiều hơn đến nguồn gốc, đơn vị giám định, khả năng truy xuất thông tin, chính sách thu mua lại và tính thanh khoản của sản phẩm. Điều này sẽ buộc doanh nghiệp phải cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ, tính minh bạch và uy tín lâu dài, thay vì chỉ bằng hoạt động tiếp thị.
Ở góc độ quản lý, chuyên gia kỳ vọng các quy định về công bố thông tin, tiêu chuẩn giám định và bảo vệ người tiêu dùng sẽ tiếp tục được hoàn thiện. Khi thị trường ngày càng phát triển, yêu cầu về một hệ thống tiêu chuẩn rõ ràng và khả năng kiểm chứng độc lập cũng sẽ trở nên cấp thiết hơn. Đây là xu hướng tất yếu của các thị trường tài sản có giá trị cao.
