Không nên suy diễn từ chênh lệch điểm số
Sáng 19/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố kết quả thi lại kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang.
Nhận định về điểm thi lần 2 này, TS. Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD&ĐT) cho rằng không nên so sánh và suy đoán về kết quả thi lần 2.
“Kết quả thi lại đã có, theo tôi lúc này không nên quá tập trung so sánh từng điểm số với kỳ thi trước để rồi suy diễn từ những chênh lệch ấy. Hai kỳ thi diễn ra trong những điều kiện khác nhau, còn vụ việc liên quan đến kỳ thi trước vẫn đang được cơ quan chức năng điều tra.
Điều cần nhất bây giờ là bảo đảm quyền lợi của thí sinh và giúp các em sớm trở lại tâm thế bình thường sau một kỳ thi vốn đã chịu quá nhiều áp lực. Mỗi sự so sánh thiếu thận trọng đều có thể vô tình tạo thêm nghi ngờ, thậm chí khiến những thí sinh không liên quan cũng phải chịu ánh nhìn không đáng có.
Những gì cần làm rõ hãy để cơ quan điều tra kết luận bằng chứng cứ. Còn với tất cả các em, kết quả thi lại nên được nhìn nhận trước hết như một cơ sở để các em tiếp tục con đường học tập của mình", TS Vinh cho hay.
TS. Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD&ĐT). Ảnh: Người Đưa Tin
Những tín hiệu đáng chú ý từ phổ điểm
Cùng nhìn nhận điểm thi lần 2 tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, Tiến sỹ Phạm Ngọc Duy, Tổ chức Khảo thí New Meridian, Hoa Kỳ cho rằng, điểm thi lại của nhóm thí sinh Chuyên Tuyên Quang hợp lý so với kỳ vọng của những người làm việc trong lĩnh vực khảo thí.
Theo TS Duy phân tích, trong lĩnh vực khoa học về khảo thí, đánh giá kết quả của bất cứ kỳ thi nào là quá trình xác định giá trị và tính hợp lý của dữ liệu điểm thi của các thí sinh dựa trên minh chứng. Đây là một quá trình phức tạp. Để thực hiện được tốt quá trình này, chúng ta cần thu thập và phân tích thông tin từ nhiều khía cạnh khác nhau của quá trình khảo thí.
Thứ nhất, đối với các môn có số lượng thí sinh đủ lớn như môn Toán, Ngữ Văn, Vật Lý, Hóa Học, Sinh Học, Lịch Sử, Địa Lý, Tiếng Anh, các thông số thống kê cơ bản của dữ liệu điểm thi lần hai như giá trị trung bình và độ lệch chuẩn là hợp lý. Điểm trung bình phản ánh giá trị trung tâm của dữ liệu. Trong khi đó độ lệch chuẩn nói lên độ phân tán khỏi giá trị trung bình của dữ liệu. Khi điểm thi phản ánh đúng năng lực của thí sinh, điểm trung bình càng cao chứng tỏ năng lực thí sinh càng cao. Độ lệch chuẩn càng cao chứng tỏ nhiều đầu điểm phân tán xa khỏi giá trị trung bình.
Thứ hai, vẫn đối với những môn có số lượng thí sinh đủ lớn, ta thấy có mối tương quan rõ rệt giữa điểm trung bình môn của từng lớp với môn chuyên của lớp đó. Ví dụ, thí sinh lớp chuyên Toán có điểm trung bình môn Toán cao hơn rõ rệt so với thí sinh đến từ các lớp chuyên khác hoặc thí sinh tự do. Mối tương quan rõ rệt này là một minh chứng cho thấy điểm thi các môn có xu hướng phản ánh chính xác năng lực môn đó của các thí sinh.
Chuyên gia đánh giá điểm thi lần 2 “phù hợp với kỳ vọng”
Về các thông số thống kê mô tả của dữ liệu điểm thi, điểm trung bình môn toán của hơn 300 thí sinh thi lần hai là 6.24 với độ lệch chuẩn là 1,40 điểm. Điểm môn Toán cũng trải dài từ điểm thấp nhất là 1.75 cho đến điểm cao nhất là 9.5. Chỉ có một thí sinh đạt điểm thấp nhất, và một thí sinh đạt điểm cao nhất. Đầu điểm có số lượng thí sinh nhiều nhất là 8. Đầu điểm này có 32 trên tổng số hơn 300 thí sinh thi môn Toán. Điểm trung bình lần hai cho những môn có số lượng thí sinh đủ lớn khác cũng không quá thấp hoặc quá cao. Độ lệch chuẩn của dữ liệu điểm các môn này cũng dao động từ khoảng 0,9 đến 1,6 điểm. Các giá trị này cho thấy dữ liệu điểm thi lần hai có mức độ phân tán phản ánh sự đa dạng của năng lực của nhóm thí sinh này.
Về mối tương quan giữa điểm trung bình môn theo từng lớp với môn chuyên, thí sinh đến từ các lớp chuyên Toán có điểm trung bình môn Toán là 7.38 cao hơn rõ rệt so với các thí sinh đến từ các lớp không chuyên, hoặc chuyên môn Văn, Tiếng Anh, hay Sử. Theo chiều ngược lại, điểm trung bình môn Tiếng Anh của học sinh chuyên Anh là 6,90 cao hơn rõ rệt các học đến từ các lớp chuyên môn Toán, Lý, Hóa, Sinh.
Từ các phân tích ban đầu, có thể rút ra kết luận là điểm thi tốt nghiệp THPT lần hai năm 2026 cho các thí sinh ở địa điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang phù hợp với kỳ vọng và phản ánh tính đa dạng về năng lực của thí sinh ở địa điểm thi này.
