Đề thi tương đồng lần thi 1
Nhận định về đề thi môn Địa lí trong đợt thi lại tốt nghiệp tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, thầy Nguyễn Quyết Chiến, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cho rằng đề có nhiều điểm tương đồng với đề thi tốt nghiệp THPT tháng 6/2026, từ phạm vi kiến thức, cấu trúc đến mức độ yêu cầu.
Theo thầy Chiến, đề thi tiếp tục bám sát yêu cầu cần đạt của Chương trình môn Địa lí thuộc Chương trình giáo dục phổ thông 2018, tập trung đánh giá ba thành phần năng lực gồm nhận thức khoa học địa lí, tìm hiểu địa lí và vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học.
Phạm vi kiến thức bao quát chương trình Địa lí THPT, gồm nội dung lớp 10, lớp 11 và lớp 12, trong đó trọng tâm vẫn là kiến thức lớp 12.
Về cấu trúc, dạng câu hỏi và độ khó, đề thi lần 2 tương đương đề thi Địa lí lần 1 năm 2026. Theo thầy Chiến, đây là yếu tố cần thiết nhằm bảo đảm sự công bằng, khách quan giữa hai lần thi.
“Đề thi không đặt nặng yêu cầu ghi nhớ, tái hiện kiến thức mà chú trọng đánh giá khả năng hiểu, liên hệ và vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi”, thầy Chiến nhận xét.
Thầy Nguyễn Quyết Chiến, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Ảnh: NVCC
Đáng chú ý, đề thi có sự phân hóa rõ giữa học sinh trung bình với học sinh khá, giỏi. Ở từng phần đều xuất hiện những câu hỏi yêu cầu học sinh tư duy logic, vận dụng kiến thức thay vì chỉ nhận diện từ khóa để lựa chọn đáp án.
Mức độ phân hóa thể hiện rõ hơn ở Phần II với dạng câu hỏi Đúng - Sai. Dạng câu hỏi này đòi hỏi học sinh có tư duy tổng hợp, tư duy hệ thống, kiến thức nền tảng và khả năng vận dụng vững vàng. Đây cũng là phần có thể khiến học sinh mất điểm nếu chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu trên.
Đề thi giảm sự phụ thuộc vào Atlat
Theo thầy giáo Trần Ngọc Điển, Trường THPT Yên Thế, tỉnh Bắc Ninh, đề thi môn Địa lí lần 2 gồm 28 câu hỏi với 40 lệnh hỏi, thời gian làm bài 50 phút, gồm 3 dạng thức: 18 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn, 4 câu Đúng - Sai với 16 lệnh hỏi và 6 câu trả lời ngắn.
Các dạng câu hỏi lần lượt hướng tới đánh giá kiến thức nền tảng và kỹ năng cốt lõi; khả năng nắm bản chất, phân tích đa chiều; kỹ năng tính toán, xử lý số liệu và tư duy độc lập.
Về nội dung, đề thi bám sát chương trình lớp 12, bao quát các chủ đề cốt lõi như Địa lí tự nhiên, Địa lí dân cư, Địa lí các ngành kinh tế, Địa lí các vùng kinh tế và kết hợp kiến thức trong phần Chuyên đề học tập. Một số nội dung lớp 10 và lớp 11 cũng được đưa vào, tạo sự liên thông trong mạch kiến thức.
Một điểm đáng chú ý là đề thi giảm sự phụ thuộc vào Atlat Địa lí Việt Nam, đồng thời tăng yêu cầu xử lý bảng số liệu, phân tích biểu đồ và vận dụng kiến thức vào thực tế.
Thầy Điển cho rằng đề thi thể hiện rõ định hướng của Chương trình GDPT 2018 khi đánh giá ba thành phần năng lực địa lí. Học sinh không chỉ phải hiểu các quy luật, mối quan hệ nhân - quả trong tự nhiên, kinh tế - xã hội mà còn phải biết khai thác biểu đồ, phân tích số liệu, đọc hiểu thông tin địa lí và vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn như biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế bền vững, bảo vệ chủ quyền biển đảo.
Đề thi cũng bảo đảm mục tiêu của Kỳ thi tốt nghiệp THPT, vừa đáp ứng yêu cầu xét công nhận tốt nghiệp, vừa có khả năng phân hóa phục vụ tuyển sinh đại học. Theo đánh giá của thầy Điển, khoảng 60-70% câu hỏi thuộc mức Nhận biết - Thông hiểu, trong khi khoảng 30-40% câu hỏi ở mức Vận dụng, tập trung ở dạng Đúng - Sai và Trả lời ngắn.
Đề thi tăng cường các câu hỏi tích hợp, trong đó có yêu cầu vận dụng kiến thức toán học để xử lý số liệu, đồng thời đưa vào những nội dung mang tính thời sự như chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xanh hóa và phát triển bền vững.
Thầy giáo Trần Ngọc Điển, Trường THPT Yên Thế, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: NVCC
Kỹ năng tư duy định lượng cũng được chú trọng thông qua các yêu cầu tính tốc độ phát triển, tỷ trọng, mật độ và phân tích xu hướng qua biểu đồ. Theo thầy Điển, cách xây dựng đề như vậy góp phần hạn chế tình trạng học vẹt, học tủ, buộc học sinh phải hiểu bản chất kiến thức địa lí mới có thể trả lời chính xác, đặc biệt ở các chuỗi ý trong dạng câu hỏi Đúng - Sai.
Về mức độ khó và khả năng phân hóa, nhóm câu hỏi từ dễ đến trung bình chiếm khoảng 50-60%, tập trung ở Phần I và một số ý cơ bản của Phần II. Nhóm câu hỏi khó đến rất khó chiếm khoảng 40-50%, tạo sự phân hóa rõ ở các mức điểm cao.
Theo thầy Điển, để đạt khoảng 7-8 điểm, học sinh cần hiểu bản chất các hiện tượng tự nhiên và kinh tế - xã hội. Trong khi đó, nhóm điểm 8,5-10 chủ yếu dành cho những học sinh có tư duy địa lí không gian, kỹ năng tính toán và phản xạ logic tốt.
Các câu hỏi phân hóa rõ nhất là những câu yêu cầu tính toán chỉ số địa lí, xử lý số liệu qua nhiều bước và các câu vận dụng cao, tích hợp, gắn với thực tiễn. Học sinh phải phân tích sự tác động qua lại giữa các nhân tố tự nhiên đối với sự phân hóa khí hậu, sinh thái, đồng thời xử lý các vấn đề về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xanh hóa, bảo vệ chủ quyền biển đảo và phát triển bền vững trước biến đổi khí hậu.
“Độ khó của đề không nằm ở việc ghi nhớ số liệu mà chủ yếu ở khả năng xử lý thông tin và phản xạ logic”, thầy Điển đánh giá.
So với đề thi Địa lí trong đợt thi tháng 6/2026, đề lần 2 có nhiều điểm tương đồng về cấu trúc, dạng thức câu hỏi và yêu cầu đánh giá năng lực. Tuy nhiên, đề lần 2 khai thác sâu hơn một số nội dung như biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế xanh, liên kết vùng, qua đó đòi hỏi học sinh có tư duy hệ thống và tư duy không gian tốt hơn.
Theo thầy Điển, một số câu hỏi ở Phần II và Phần III yêu cầu thí sinh không chỉ tính toán chính xác mà còn phải phân tích, giải mã thông tin trong ngữ liệu. Nếu đề thi tháng 6/2026 phân hóa tốt ở dải điểm 7,5-9,0 thì đề lần 2 tạo sự phân hóa rõ hơn ở nhóm 8,5-10 điểm.
