Theo báo cáo cập nhật ngày 3/7 của WHO, dịch Ebola do chủng virus Bundibugyo (BVD) gây ra tại CHDC Congo đang có dấu hiệu lây lan nhanh chóng sang các vùng y tế mới.
VTV Online dẫn số liệu mới nhất từ Viện Y tế Công cộng Quốc gia CHDC Congo (INSP) công bố hôm 2/7 cho thấy mức độ tàn phá đáng lo ngại của căn bệnh này. Tính đến nay, Ebola - căn bệnh có mức độ truyền nhiễm rất cao - đã cướp đi sinh mạng của 438 người trong tổng số 1.406 ca nhiễm được xác nhận. Dựa trên dữ liệu từ đợt dịch được công bố hôm 15/5, tỷ lệ tử vong do Ebola hiện đã vượt ngưỡng 31%.
Nhân viên y tế chuyển bệnh nhân Ebola tới trung tâm điều trị ở Mongbwalu, tỉnh Ituri, CHDC Congo. Ảnh: THX/TTXVN phát
Tâm điểm của cuộc khủng hoảng y tế này nằm ở tỉnh Ituri, khu vực phía Đông Bắc CHDC Congo, nơi ghi nhận hơn 83% tổng số ca tử vong.
Mặc dù vậy, giới chuyên gia nhận định quy mô thực sự của dịch bệnh tại khu vực này vẫn còn rất khó để đánh giá và xác định một cách toàn diện. Từ Ituri, khu vực có chung đường biên giới với Nam Sudan và Uganda, virus đang lan rộng ra các tỉnh lân cận như Bắc Kivu và Nam Kivu.
Gần đây nhất, một trường hợp mắc Ebola đã được báo cáo tại Kisangani, thành phố phía Đông Bắc với 1,5 triệu dân đồng thời là thủ phủ của tỉnh Tshopo. Viện Y tế Công cộng Quốc gia CHDC Congo cho biết họ đã tiến hành xét nghiệm trên thi thể của một thai phụ 24 tuổi và cho kết quả dương tính với Ebola.
Sự lây lan của virus đã vượt ra khỏi biên giới quốc gia khi nước láng giềng Uganda ghi nhận 20 ca mắc và 2 ca tử vong, tất cả đều có yếu tố dịch tễ liên quan trực tiếp đến các trường hợp nhập cảnh từ CHDC Congo.
Nguy cơ lây nhiễm xuyên biên giới thậm chí đã lan tới tận châu Âu khi giới chức Pháp thông báo phát hiện một bác sĩ có kết quả dương tính với chủng virus này sau khi trở về từ vùng dịch CHDC Congo.
TTXVN dẫn phân tích của WHO, chủng virus Bundibugyo là nguyên nhân gây ra bệnh sốt xuất huyết nghiêm trọng với tỷ lệ tử vong trong các đợt bùng phát lịch sử lên tới 30% đến 50%.
Căn bệnh này lây truyền từ động vật hoang dã, trong đó dơi ăn quả bị nghi ngờ là vật chủ tự nhiên, sang người và tiếp tục phát tán qua tiếp xúc với dịch cơ thể.
Việc chẩn đoán sớm gặp rất nhiều khó khăn do thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 21 ngày, đi kèm các triệu chứng ban đầu không đặc hiệu như sốt và mệt mỏi trước khi bệnh tiến triển nặng gây xuất huyết.
Do đó, WHO đã nâng mức đánh giá rủi ro dịch bệnh lên ngưỡng "rất cao" đối với CHDC Congo và ngưỡng "cao" đối với Uganda cùng các nước láng giềng.
Thiệt hại do đợt dịch Ebola lần này không chỉ dừng lại ở khía cạnh y tế mà còn có nguy cơ châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng phát triển.
Liên hợp quốc cảnh báo đợt bùng phát vào thời điểm này đã làm sụt giảm khoảng 3,6 tỷ USD trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của châu Phi và dẫn đến việc 328.000 người mất đi sinh kế.
Song song với cuộc chiến chống Ebola, khu vực miền Nam châu Phi cũng đang phải gồng mình đối phó với dịch sởi. Hôm 3/7, Bộ Y tế Zambia xác nhận đã phải kích hoạt Trung tâm điều hành khẩn cấp y tế công cộng quốc gia sau một đợt bùng phát bệnh sởi nghiêm trọng.
Trong nửa đầu năm 2026, quốc gia này đã ghi nhận 700 trường hợp nghi nhiễm, trong đó 119 ca được xác nhận bằng xét nghiệm và ít nhất 4 bệnh nhân đã tử vong.
Tâm dịch sởi hiện đang tập trung tại khu vực phía Tây Zambia với 329 ca nghi mắc. Thư ký thường trực Bộ Y tế Zambia, ông Kennedy Lishimpi, cho biết các phân tích dịch tễ học chỉ ra rằng có tới 87,4% số ca bệnh rơi vào nhóm trẻ em có lịch sử tiêm chủng không rõ ràng hoặc chưa từng được tiêm phòng.
Lỗ hổng miễn dịch cộng đồng lớn này đã buộc giới chức y tế Zambia phải khẩn cấp triển khai chiến dịch tiêm chủng quy mô lớn, hướng tới việc bao phủ vaccine cho nhóm trẻ em từ 6 tháng đến 9 tuổi tại các vùng có nguy cơ cao nhằm kịp thời ngăn chặn dịch lây lan trên diện rộng.
