Theo Thanh Niên, ngày 16/11, Đại hoc Phenikaa đã tổ chức tọa đàm với GS.Takaaki Kajita, chủ nhân giải thưởng Nobel Vật lý 2015. Sự kiện thu hút khoảng 200 học sinh đến từ nhiều trường THPT chuyên khu vực phía Bắc, cùng đông đảo giảng viên, sinh viên các ngành học thuộc lĩnh vực Vật lý.
Tại buổi tọa đàm, thông tin thu hút sự quan tâm lớn nhất chính là việc Đại học Phenikaa sẽ mở ngành Thiên văn học để đào tạo ở trình độ đại học.
PGS.Nguyễn Quỳnh Lan chia sẻ thông tin Đại học Phenikaa dự kiến mở ngành Thiên văn học. (Ảnh: Thanh Niên).
Theo PGS.Nguyễn Quỳnh Lan, Viện Nghiên cứu tiên tiến Phenikaa, ở Việt Nam, ngành Thiên văn đi trên một con đường hơi gập ghềnh bởi mọi người nghĩ rằng, nó chỉ nghiên cứu trên trời, xa rời cuộc sống và không có ứng dụng thực tế, nên không muốn con cái đi theo.
Nhưng ngay trong bối cảnh đó, Đại học Phenikaa đang có một dự kiến đầy táo bạo là mở ngành Thiên văn học. Nếu dự kiến này được triển khai thì Đại học Phenikaa sẽ là cơ sở giáo dục đại học đầu tiên của Việt Nam đào tạo ngành Thiên văn học.
Để xóa bỏ định kiến thiên văn học là "ngành trên trời", các nhà Vật lý - Thiên văn học ở Phenikaa dự định xây dựng một chương trình đào tạo với định hướng "vật lý thiên văn và khoa học dữ liệu không gian".
Với chương trình này, sinh viên không chỉ dừng lại ở việc ngắm các vì sao mà sẽ được học những ứng dụng của thiên văn hiện đại như các phương pháp xử lý "dữ liệu lớn" (Big Data) và kỹ thuật thu nhận tín hiệu cực nhỏ.
"Khi theo học ngành này, ngoài kiến thức cơ bản, sinh viên sẽ được trang bị các kỹ năng phân tích dữ liệu sắc bén. Nếu sau này không làm thiên văn, các em hoàn toàn có đủ năng lực để chuyển sang các lĩnh vực công nghệ khác", PGS.Nguyễn Quỳnh Lan chia sẻ.
Thông tin trên Vnxpress, tại sự kiện, GS.Takaaki Kajita, Chủ nhân Giải Nobel Vật lý 2015 với công trình nghiên cứu về neutrino, ngày 16/1 có bài giảng đại chúng với chủ đề "Giải mã những bí ẩn của vũ trụ thông qua sóng hấp dẫn".
Bài giảng đại chúng của GS Takaaki Kajita nằm trong khuôn Hội thảo quốc tế về sóng hấp dẫn, tại Đại học Phenikaa. Sự kiện thu hút các nhà lý thuyết, nhà quan sát và chuyên gia thiết bị đo đến từ Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc..., tập trung thảo luận các hướng nghiên cứu và phát triển công nghệ trong thiên văn học sóng hấp dẫn
Trong bài giảng, ông giới thiệu những khái niệm nền tảng về sóng hấp dẫn - hiện tượng được Albert Einstein dự đoán từ năm 1916 và lần đầu tiên được ghi nhận trực tiếp vào năm 2015.
Ông trình bày cách sử dụng sóng hấp dẫn như "đôi tai" để lắng nghe những tiếng vọng từ vũ trụ, mở đường cho các khám phá từ hố đen, sao neutron đến nguồn gốc vụ nổ Big Bang. Nhiều thông tin sóng hấp dẫn có thể mang lại mà kính thiên văn thông thường không thể ghi nhận đầy đủ. Điều này cho phép các nhà khoa học tiếp cận sâu hơn cấu trúc bên trong và quá trình tiến hóa của vũ trụ.
GS.Takaaki Kajita cũng chia sẻ về cấu tạo các đài quan sát sóng hấp dẫn trên thế giới và KAGRA - dự án về sóng hấp dẫn đã được Chính phủ Nhật Bản phê duyệt năm 2010, hiện thu hút khoảng 150 nhà khoa học đến từ 9 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Điểm nhấn của sự kiện là phiên đối thoại trực tiếp giữa GS.Takaaki Kajita và người học. Học sinh tham dự đã đặt câu hỏi về cách các nhà khoa học phát hiện tín hiệu sóng hấp dẫn trong môi trường nhiễu nền rất lớn, vai trò của trí tuệ nhân tạo trong xử lý khối dữ liệu "khổng lồ", cũng như mối liên hệ giữa nghiên cứu khoa học cơ bản và các công nghệ đang được ứng dụng trong đời sống.
Phiên trao đổi cho thấy khoa học đỉnh cao không còn là tri thức “đóng kín”, mà là một quá trình mở, nơi thế hệ trẻ có thể tham gia bằng câu hỏi và tư duy phản biện. Trong phiên giao lưu, nhiều câu hỏi thể hiện sự quan tâm nghiêm túc và khát vọng được “bước vào” thế giới nghiên cứu của học sinh.
Vnxpress dẫn lời em Nguyễn Đức Minh, học sinh lớp 11 chuyên Lý trường THPT chuyên Vĩnh Phúc, Phú Thọ, cho biết, lần đầu được nghe giảng về khái niệm này nên thấy thú vị. "Em ấn tượng với rất nhiều điều trong bài giảng, đặc biệt về cấu tạo đài quan sát sóng hấp dẫn", Minh nói. "Bài giảng khiến em hào hứng hơn với nghiên cứu khoa học bởi thấy được tìm tòi nhiều điều mới", nam học sinh bày tỏ.
Chung cảm xúc, Phương Mai, học sinh trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, Hà Nội, thấy buổi học với chủ nhân giải Nobel tiếp thêm động lực để phấn đấu, đóng góp cho khoa học công nghệ, đặc biệt là Vật lý thiên văn.
GS.Takaaki Kajita, người Nhật (SN 1959) có hơn 20 năm nghiên cứu về neutrino. Ông đã trình bày những phát hiện cho thấy các hạt neutrino trong môi trường chuyển sang một dạng thái khác trên đường đến Trái đất. Nghiên cứu này được ông thực hiện tại Đài quan sát Super-Kamiokande ở Nhật Bản.
Năm 2008, GS.Takaaki Kajita trở thành Giám đốc Viện nghiên cứu Tia vũ trụ ở Nhật Bản và bắt đầu dành thời gian cho KAGRA.
