Giáo dục Hồng Kông (Trung Quốc) đau đầu vì AI
Thông tin trên VTC News, nghiên cứu này chỉ ra trong 1.200 giáo viên và học sinh tiểu học, trung học tham gia khảo sát, có tới 95% học sinh và 91% giáo viên sử dụng AI trong học tập và giảng dạy.
Đáng chú ý, gần 23% học sinh thừa nhận, không thể hoàn thành bài tập về nhà nếu thiếu sự hỗ trợ của trợ lý ảo.
Các ứng dụng AI phổ biến như ChatGPT, Claude, Gemini, Perplexity, Copilot, Meta AI, Grok và DeepSeek trên điện thoại. (Nguồn: DPA)
Các chuyên gia giáo dục nhận định, thực trạng này đang đặt ra những rủi ro trực diện đối với các năng lực cốt lõi của con người như kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện. Việc giao phó nhiệm vụ tư duy cho máy móc có thể khiến học sinh đánh mất khả năng phán đoán độc lập.
Báo cáo cũng chỉ ra xu hướng lựa chọn công cụ của người dùng hiện nay. Phần lớn giáo viên và học sinh tại đặc khu đang dựa vào các ứng dụng quốc tế mã nguồn mở như DeepSeek, Poe hay Doubao, trong khi các nền tảng phát triển nội địa lại chiếm tỉ lệ sử dụng rất khiêm tốn.
Bà Kynita Wong Tang-ki, nhà nghiên cứu tại Quỹ Hồng Kông, đã đặt ra một câu hỏi mang tính then chốt: "Học sinh hiện tại có thể sử dùng AI, nhưng liệu các em có sử dụng đúng cách và an toàn không?". Theo vị chuyên gia, việc nâng cao kiến thức về AI là điều bắt buộc để giúp học sinh duy trì sự chủ động khi tiếp cận công nghệ.
Về phía quản lý giáo dục, ông Victor Kwok Hoi-kit - Phó Giám đốc nghiên cứu, cho rằng, chương trình giảng dạy hiện hành vẫn còn thiếu tính hệ thống để định hướng đúng đắn cho học sinh.
Ông đưa ra giải pháp kiến nghị Chính phủ nên xây dựng một nền tảng tài nguyên AI tập trung cho toàn bộ hệ thống trường học. Một mô hình thống nhất không chỉ giúp các trường nghèo tiếp cận được công cụ hiện đại mà còn tránh tình trạng đầu tư rời rạc, lãng phí và không đồng bộ như hiện nay.
“Một công cụ tập trung có thể giảm bớt những nỗ lực rời rạc giữa các trường và đồng thời thúc đẩy chia sẻ tài nguyên”, ông Victor Kwok Hoi-kit, nói.
Hiện tại, Hồng Kông đã đưa AI vào chương trình giảng dạy trung học cơ sở từ năm 2023, bao gồm kiến thức cơ bản, đạo đức và xã hội, cùng mô-đun mã hóa cho tiểu học.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, cần một lộ trình rõ ràng hơn để xác định năng lực học sinh cần đạt ở từng cấp học. Báo cáo cũng chỉ ra rằng, việc thiếu một nền tảng chung khiến nhiều trường phải tự phát triển hoặc mua sắm công cụ riêng, dẫn đến lãng phí và thiếu đồng bộ.
Gian lận thi cử bằng AI gây chấn động tại Hàn Quốc
Một loạt bê bối gian lận liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) tại 3 trường đại học danh giá nhất Hàn Quốc (nhóm “SKY”) gồm: Đại học Quốc gia Seoul, Đại học Yonsei và Đại học Hàn Quốc được công bố vào tháng 11/2025 đã làm "bùng lên" cuộc tranh luận lớn về tương lai của giáo dục đại học trong thời đại kỹ thuật số.
Theo Dân trí, sự việc được công khai tại Đại học Yonsei đã trở thành tâm điểm chú ý. Trong bài thi giữa kỳ trực tuyến của môn học liên quan đến ChatGPT, một Giáo sư đã phát hiện hàng chục sinh viên có dấu hiệu gian lận.
Nghiêm trọng hơn, hành vi gian lận diễn ra rất đa dạng, từ việc sử dụng sách giáo khoa, phần mềm chuyên dụng, cho đến việc sử dụng chính ChatGPT để làm bài thi. Trong số hàng trăm sinh viên tham gia, nhà trường xác nhận có tới 40 người đã thừa nhận hành vi gian lận và sẽ bị điểm 0. Sinh viên còn bị bắt quả tang chia sẻ đáp án trên ứng dụng điện thoại có hỗ trợ AI.
Không lâu sau, các trường hợp gian lận tập thể tương tự cũng bị phanh phui. Tại Đại học Hàn Quốc, một nhóm sinh viên thừa nhận, đã dùng AI trong bài kiểm tra trực tuyến của lớp học về xã hội già hóa, thậm chí chia sẻ bản ghi màn hình và đáp án trong nhóm chat chung.
Đại học Quốc gia Seoul cũng đã phát hiện sinh viên sử dụng AI để gian lận trong một kỳ thi thống kê, buộc nhà trường phải tổ chức thi lại.
Hàng loạt vụ gian lận sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) liên tiếp xảy ra tại các trường đại học hàng đầu Hàn Quốc. (Ảnh minh họa: CNN).
Việc AI tạo sinh (Generative AI) đã ăn sâu vào môi trường đại học là điều không thể phủ nhận.
Báo Người Lao Động dẫn một khảo sát công bố ngày 11/1/2026 cho thấy, gần 95% học sinh trung học cơ sở và phổ thông tại Thủ đô Seoul sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh.
Cụ thể, theo Viện Nghiên cứu và Thông tin giáo dục Seoul, khoảng 94,7% trong tổng số 26.541 học sinh tham gia khảo sát cho biết đã sử dụng AI tạo sinh, trong đó có các công cụ phổ biến như ChatGPT của Công ty OpenAI và Gemini của hãng Google.
Trong số những học sinh sử dụng AI, 80% dùng cho mục đích học tập, với 42,5% sử dụng cho các hoạt động ngay tại lớp và 35,7% dùng để tự học. Ngoài ra, học sinh sử dụng AI tạo sinh thường xuyên hơn trong các môn học liên quan ngôn ngữ, như tiếng Hàn và tiếng Anh.
Trong các tiết học tiếng Hàn, học sinh cho hay dùng AI tạo sinh để làm bài tập viết, chuẩn bị bài thuyết trình, thiết kế đồ họa thông tin, cũng như tóm tắt các đoạn văn. Đối với môn tiếng Anh, học sinh sử dụng công cụ này để dịch câu và từ vựng, cũng như để kiểm tra cách phát âm.
Theo tờ The Korea Herald, xu hướng nói trên đã làm dấy lên những lo ngại trong đội ngũ giáo viên. Khoảng 93,4% trong số 3.334 giáo viên được khảo sát cho rằng học sinh phụ thuộc quá mức vào các công cụ AI tạo sinh.
Trong khi đó, 92,4% giáo viên bày tỏ lo ngại về nguy cơ đạo văn. Ngoài ra, 92,5% giáo viên lo ngại học sinh tiếp nhận thông tin một cách thụ động, làm suy giảm khả năng tư duy phản biện. Tuy nhiên, chỉ có 47,6% giáo viên cho biết, đã hướng dẫn học sinh cách sử dụng AI tạo sinh trong lớp học.
Trong số những giáo viên không hướng dẫn sử dụng AI, các lý do phổ biến nhất là họ thiếu thời gian, chưa thực sự hiểu rõ về AI tạo sinh và cho rằng, việc dạy về kỹ năng này là không cần thiết.
Bên cạnh đó, hơn 60% giáo viên Hàn Quốc đã sử dụng AI tạo sinh cho các công việc chuyên môn, như viết nhận xét đánh giá học sinh, soạn giáo án. Ngoài ra, 70% giáo viên lồng ghép AI tạo sinh vào các hoạt động trên lớp.
AI vào trường học: Rủi ro đang lấn át lợi ích?
Theo Đại biểu Nhân dân, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh ngày càng thâm nhập sâu vào đời sống giáo dục, một nghiên cứu quy mô lớn của Trung tâm Giáo dục Toàn cầu thuộc Viện Brookings đã gióng lên hồi chuông cảnh báo.
Báo cáo kết luận rằng, ở thời điểm hiện tại, việc sử dụng AI để giáo dục trẻ em và thanh thiếu niên tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn là lợi ích, đặc biệt đối với sự phát triển nhận thức, xã hội và cảm xúc của người học.
Báo cáo thừa nhận, AI mang lại một số lợi ích thực tế trong lớp học. Các giáo viên cho biết, AI có thể hỗ trợ hiệu quả việc học đọc - viết và tiếp thu ngôn ngữ, đặc biệt với học sinh học ngôn ngữ thứ hai. Công nghệ này cho phép điều chỉnh độ khó của văn bản theo trình độ người học, đồng thời tạo không gian riêng tư cho những học sinh ngại phát biểu trong môi trường đông người.
Trong lĩnh vực viết, AI có thể đóng vai trò như một “trợ lý”, giúp học sinh vượt qua tình trạng bí ý tưởng, sắp xếp cấu trúc bài viết, cải thiện ngữ pháp và tính mạch lạc.
Ở giai đoạn chỉnh sửa, AI hỗ trợ biên tập, rà soát lỗi chính tả, dấu câu và cách diễn đạt.
Những tác động tiêu cực đã xuất hiện của AI trong trường học là “đáng lo ngại”, song vẫn còn khả năng khắc phục nếu hành động kịp thời. (Ảnh minh họa: AIHM).
Tuy nhiên, báo cáo nhấn mạnh: AI chỉ phát huy giá trị khi bổ trợ, chứ không thay thế vai trò của giáo viên. Khi công nghệ trở thành người “làm hộ” thay vì người “hỗ trợ”, lợi ích giáo dục nhanh chóng bị triệt tiêu.
Theo Brookings, rủi ro nghiêm trọng nhất của AI trong giáo dục là tác động tiêu cực tới sự phát triển nhận thức của trẻ em, tức cách các em học hỏi, suy luận và giải quyết vấn đề.
Báo cáo mô tả một “vòng xoáy phụ thuộc”: Học sinh ngày càng giao phó việc suy nghĩ cho AI, từ đó dẫn đến sự suy giảm năng lực tư duy, tương tự hiện tượng “teo nhận thức” thường thấy ở não bộ lão hóa.
Bà Rebecca Winthrop, đồng tác giả báo cáo, cảnh báo, khi học sinh sử dụng AI để nhận sẵn câu trả lời, các em không còn học cách phân biệt đúng - sai, không hiểu thế nào là một lập luận chặt chẽ, cũng không tiếp cận được những góc nhìn khác nhau. “Các em không thực sự tương tác với tri thức”, bà nói.
Brookings kêu gọi một cách tiếp cận thận trọng nhưng chủ động. Giáo dục cần giảm bớt việc chạy theo điểm số và hoàn thành nhiệm vụ, thay vào đó khơi dậy sự tò mò và động lực học tập. AI dành cho trẻ em cần được thiết kế theo hướng khuyến khích phản biện, không chỉ củng cố niềm tin sẵn có.
Báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của các Chính phủ trong việc xây dựng khung pháp lý bảo vệ sức khỏe nhận thức, cảm xúc và quyền riêng tư của học sinh, đồng thời bảo đảm các cộng đồng yếu thế không bị bỏ lại phía sau trong làn sóng AI.
Theo các tác giả, rủi ro của AI trong giáo dục đã hiện hữu và không thể xem nhẹ. Nhưng nếu được nhận diện sớm và quản lý đúng hướng, công nghệ này vẫn có thể trở thành công cụ phục vụ, thay vì chi phối, tương lai của thế hệ trẻ.
