Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài, nhiều học sinh gặp khó khăn khi quay lại trường với các biểu hiện như đi học muộn, buồn ngủ, giảm tập trung hoặc dễ cáu gắt. Một số trẻ nhỏ còn tỏ ra lo lắng, bám bố mẹ và ngại đến lớp. Nếu không được điều chỉnh kịp thời, tình trạng “lệch nhịp” này có thể kéo dài, tác động tiêu cực đến kết quả học tập trong những tuần sau đó.
Điều chỉnh đồng hồ sinh học của trẻ
Theo tờ Sức khỏe và Đời sống, TS. Nguyễn Thị Triều Tiên, giảng viên Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng cho rằng, việc đầu tiên phụ huynh cần làm ngay trong hôm nay là điều chỉnh lại đồng hồ sinh học của trẻ. "Sau kỳ nghỉ dài, các em thường ngủ muộn, dậy trễ, ăn uống thất thường. Nếu vẫn duy trì nhịp sinh hoạt ngày Tết sát thời điểm đi học, trẻ rất dễ mệt mỏi và thiếu tập trung trong những buổi học đầu tiên".
TS. Nguyễn Thị Triều Tiên cho rằng, dù thời gian không còn nhiều, phụ huynh vẫn nên cho trẻ đi ngủ sớm hơn thường lệ, hạn chế thiết bị điện tử vào buổi tối và chuẩn bị bữa sáng đầy đủ cho ngày đầu đến lớp. "Chỉ cần một đêm điều chỉnh cũng có ý nghĩa. Quan trọng là phát tín hiệu rõ ràng rằng kỳ nghỉ đã kết thúc và nhịp học tập bắt đầu trở lại".
Cùng với việc khôi phục nề nếp sinh hoạt, việc ôn lại kiến thức cũng cần được thực hiện theo hướng nhẹ nhàng.
Đặc biệt, TS. Nguyễn Thị Triều Tiên cho rằng, không nên yêu cầu con học bù dồn dập trong buổi tối trước ngày đi học. "Não bộ cần quá trình chuyển trạng thái. Có thể cùng con xem lại thời khóa biểu, nhắc lại những nội dung chính đã học trước Tết hoặc chuẩn bị sách vở cho ngày mai. Mục tiêu là khơi lại nhịp học, không phải tạo áp lực thành tích".
Một bước quan trọng khác là tái thiết lập không gian học tập. Theo TS. Tiên, việc dọn dẹp bàn học, kiểm tra lại sách vở, chuẩn bị đầy đủ đồ dùng sẽ giúp trẻ bước vào ngày đầu tiên với tâm thế chủ động. "Khi không gian học tập được sắp xếp gọn gàng, trẻ sẽ dễ dàng hình thành lại kỷ luật và sự tập trung".
Ảnh minh họa
Hình thành năng lực tự điều chỉnh
Ở góc độ phát triển tâm lý, các chuyên gia cho rằng khả năng thích ứng với thay đổi là kỹ năng cần được rèn luyện lâu dài, không chỉ riêng trong giai đoạn sau Tết.
Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Tâm phân tích trên tờ VTC News,, mỗi lần trẻ trải qua một “chuyển tiếp” – từ nghỉ hè sang năm học mới, từ tiểu học lên THCS hay sau kỳ nghỉ lễ dài – đều là cơ hội để hình thành năng lực tự điều chỉnh (self-regulation).
“Khi được hướng dẫn đúng cách, trẻ sẽ học cách nhận diện cảm xúc của mình, hiểu rằng cảm giác chán nản hay lo lắng chỉ mang tính tạm thời và có thể kiểm soát”, chuyên gia chia sẻ.
Bên cạnh đó, môi trường gia đình đóng vai trò như “vùng đệm an toàn”. Một bữa cơm tối đúng giờ, cuộc trò chuyện nhẹ nhàng trước khi ngủ hay sự ghi nhận những nỗ lực nhỏ của con trong tuần đầu trở lại lớp có tác động tích cực đến cảm xúc của trẻ.
Theo chuyên gia, phần lớn biểu hiện uể oải, buồn ngủ hay chán học chỉ kéo dài vài ngày. Tuy nhiên, nếu trẻ có các dấu hiệu như mất ngủ nhiều đêm liên tiếp, sợ hãi quá mức khi nhắc đến trường, đau đầu không rõ nguyên nhân hoặc thay đổi hành vi kéo dài trên hai tuần, phụ huynh nên trao đổi với giáo viên và cân nhắc tham vấn chuyên gia tâm lý.
Tết là khoảng thời gian sum vầy và nghỉ ngơi, nhưng việc trở lại trường học cũng là một phần của nhịp sống thường nhật. Sự chuẩn bị sớm, thái độ kiên nhẫn và đồng hành của gia đình cùng cách tổ chức linh hoạt từ nhà trường được xem là chìa khóa giúp trẻ bước qua giai đoạn chuyển tiếp nhẹ nhàng, hạn chế “sốc tâm lý” sau kỳ nghỉ dài.
Nữ chuyên gia cũng khuyến nghị, thay vì chỉ tập trung vào kết quả học tập ngay sau Tết, điều quan trọng hơn là giúp trẻ khôi phục nhịp sinh hoạt ổn định và duy trì cảm giác an toàn, được thấu hiểu. Đây mới là nền tảng bền vững để trẻ học tập hiệu quả trong suốt học kỳ.
Hoạt động "khởi động tinh thần" ngày đầu sau Tết
Những ngày đầu sau tết, điều học sinh cần trước hết là được đón nhận bằng cảm xúc tích cực rồi mới vào nhịp học. Vì vậy, theo Tiến sĩ Mai Mỹ Hạnh, Phó khoa tâm lý Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, trong những ngày học sinh trở về với việc học tập, nhà trường và giáo viên có thể ưu tiên các hoạt động nhẹ nhàng trong tuần đầu như có thể dành 10 - 15 phút đầu giờ để học sinh chia sẻ điều vui sau tết, viết mục tiêu nhỏ cho học kỳ mới, hoặc làm một hoạt động "khởi động tinh thần" như: cây điều ước, lì xì lời chúc hoặc "bản đồ cảm xúc sau tết" (các em chọn một cảm xúc và nói 1 câu).
Những hoạt động này giúp lớp học được "ấm lên", giảm căng thẳng và giáo viên cũng nhận diện được học sinh nào có sự lo âu, chưa sẵn sàng để có sự hỗ trợ kịp thời. Khi học sinh cảm thấy an toàn, hào hứng và có nhịp để dần quay trở lại, hiệu quả học tập sẽ bền vững hơn. Cảm xúc tích cực có thể mở rộng sự chú ý và khả năng học tập nên những ngày đầu sau tết, nhà trường càng cần hoạt động "chào đón – kết nối – khởi động" để học sinh vui vẻ, ổn định và sẵn sàng tiếp nhận kiến thức". Hạn chế việc giao quá nhiều bài tập trước và sau tết yêu cầu học sinh phải nộp đầy đủ bài tập, điều này tạo ra nhiều căng thẳng và đi ngược lại với tiêu chí "Xây dựng trường học hạnh phúc", theo báo Thanh Niên.
