Dưới đây là những loại rau được công nhận về tác dụng hỗ trợ giải độc gan.
Rau cải xoăn (kale)
Theo Lao Động, cải xoăn chứa sulforaphane, một hợp chất thực vật có khả năng kích hoạt enzym giải độc pha II trong gan như glutathione S-transferase (GST).
Những enzym này giúp gan trung hòa và đào thải các độc tố hòa tan trong nước, kim loại nặng và chất gây ung thư.
Những người bổ sung cải xoăn trong 8 tuần có mức giảm đáng kể các chất chỉ thị viêm gan và tăng hoạt động của enzym GST. Cải xoăn cũng chứa chlorophyll và chất xơ, giúp làm sạch đường tiêu hóa, nơi tích tụ nhiều độc tố.
Rau diếp cá
Rau diếp cá là loại rau ăn sống phổ biến trong ẩm thực Á Đông. Diếp cá chứa hợp chất decanoyl acetaldehyde và quercetin, có tác dụng kháng khuẩn, chống viêm mạnh và kích thích bài tiết mật.
Tại Nhật Bản, một nghiên cứu trên 150 người bị tăng men gan mức độ nhẹ đến trung bình cho thấy việc uống nước ép diếp cá 300ml/ngày trong 4 tuần giúp giảm ALT và AST trung bình 20-25%.
Rau diếp cá cũng có tác dụng lợi tiểu, hỗ trợ thận đào thải độc tố qua nước tiểu, một cơ chế hỗ trợ gián tiếp cho gan.
Rau má
Một nghiên cứu tại Ấn Độ thực hiện trên mô hình gan nhiễm độc do paracetamol cho thấy chiết xuất rau má giúp phục hồi hơn 70% cấu trúc gan sau 14 ngày điều trị, nhờ làm giảm peroxid lipid và tăng tổng hợp glutathione, enzym giải độc chính của gan.
Cải bó xôi
Cải bó xôi nổi tiếng trong các nghiên cứu dinh dưỡng về khả năng hỗ trợ gan và chống viêm.
Vitamin cần thiết cho quá trình methyl hóa trong gan, giúp biến đổi độc tố thành dạng dễ đào thải.
Chlorophyll trong cải bó xôi cũng có khả năng liên kết với aflatoxin – chất độc nấm mốc có nguy cơ gây ung thư gan, từ đó giúp giảm hấp thu và tăng đào thải qua phân.
Cải bó xôi còn giúp cung cấp magie - khoáng chất cần thiết cho chức năng tế bào gan.
Mướp đắng (khổ qua)
Mướp đắng không chỉ là thực phẩm truyền thống mà còn được chứng minh có tác dụng bảo vệ gan.
Mướp đắng chứa charantin và momordicin, hai hoạt chất giúp giảm lipid máu, ngăn tích tụ mỡ tại gan và cải thiện chức năng gan trong hội chứng chuyển hóa.
Người bị gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) cho thấy chiết xuất mướp đắng giúp giảm men gan ALT, AST và cải thiện hình ảnh siêu âm gan sau 12 tuần sử dụng liên tục.
Những thực phẩm gây hại cho gan
Thức ăn nhanh - "thủ phạm" hàng đầu gây hại gan
Theo Sức khỏe & Đời sống, những món khoái khẩu như hamburger, gà rán, khoai tây chiên... thường chứa rất nhiều đường, muối và chất béo không lành mạnh. Chúng tạo áp lực lớn lên gan, khiến gan phải làm việc vất vả hơn để xử lý, dễ dẫn đến tích tụ mỡ và viêm gan.
Một nghiên cứu năm 2023 phát hiện ra rằng những người ăn đồ ăn nhanh trong 20% hoặc hơn các bữa ăn của họ sẽ tích tụ quá nhiều chất béo trong gan. Điều này khiến cho gan phải làm việc với công suất cao gây tổn thương gan.
Theo Tiến sĩ Ani Kardashian, chuyên khoa Gan của Trường Y khoa Keck tại Đại học Nam California (Hoa Kỳ), thức ăn nhanh có thể gây hại cho gan, đặc biệt là ở những người mắc bệnh đái tháo đường hoặc béo phì. Ăn thức ăn nhanh và chế độ ăn uống không lành mạnh có thể gây ra các vấn đề về gan. Gan nhiễm mỡ dễ dẫn đến xơ gan, suy gan và ung thư gan.
Thực phẩm siêu chế biến
Các loại thực phẩm siêu chế biến như bánh ngọt đóng gói, ngũ cốc ăn liền nhiều đường, xúc xích, thịt nguội, mì gói... thường chứa rất nhiều chất bảo quản, phẩm màu, hương liệu nhân tạo mà gan phải "gồng mình" xử lý. Quá trình này có thể gây ra tình trạng viêm nhiễm và tích tụ chất béo trong gan.
Thực phẩm chứa đường bổ sung
Bánh kẹo, mứt, chè, kem, hay bất cứ thứ gì có thêm đường tinh luyện. Hãy cẩn trọng với các thành phần như si-rô, nước trái cây cô đặc, mật hoa, hoặc những từ kết thúc bằng "-ose" (ví dụ: dextrose, fructose).
Lượng đường dư thừa là gánh nặng trực tiếp cho gan, vì gan phải chuyển hóa đường thành chất béo khi cơ thể không sử dụng hết, dẫn đến nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Đồ uống có đường
Không chỉ là những loại nước ngọt có gas, các loại nước ép trái cây đóng hộp, đồ uống thể thao, đồ uống tăng lực... đều là những đồ uống chứa lượng đường rất cao. Tương tự như thực phẩm ngọt, chúng cung cấp một lượng đường lớn mà gan phải xử lý, góp phần vào sự hình thành mỡ trong gan.
Chất làm ngọt nhân tạo
Những sản phẩm được gắn mác "ăn kiêng" như nước ngọt diet, kẹo cao su không đường, thực phẩm "light" chứa aspartame, sucralose, saccharin... đều góp phần gây hại cho gan. Một số nghiên cứu cho thấy chất tạo ngọt nhân tạo có thể ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột và gián tiếp gây áp lực lên gan, thậm chí còn có thể kích thích cảm giác thèm ăn đường.
Ngũ cốc tinh chế
Các loại thực phẩm làm từ bột mì trắng như bánh mì trắng, bún, phở, mì ống thông thường, cơm trắng (quá nhiều)... có tên gọi chung là ngũ cốc tinh chế. Chúng chứa ít chất xơ và khiến đường huyết tăng nhanh, tương tự như đường tinh luyện, tạo thêm gánh nặng cho gan. Hãy ưu tiên các loại ngũ cốc nguyên hạt, điều này góp phần bảo vệ gan.
Thịt đỏ và thịt chế biến
Các loại như thịt bò, thịt lợn (đặc biệt là phần mỡ), thịt nguội, xúc xích, thịt xông khói... thường chứa nhiều chất béo bão hòa và các hợp chất khó tiêu hóa, gây áp lực lên gan và thận. Chúng cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, một số nghiên cứu còn liên kết chúng với bệnh gan.
Tránh xa rượu bia để bảo vệ gan
Rượu bia là một trong những "sát thủ" tàn phá gan mạnh mẽ nhất. Gan phải làm việc cật lực để giải độc cồn. Việc uống quá 7 ly mỗi tuần đối với phụ nữ hoặc 14 ly đối với nam giới sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng, dẫn đến viêm gan do rượu, xơ gan và thậm chí là ung thư gan.
Đối với người khỏe mạnh và cả người đã được chẩn đoán mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), việc tránh xa các thực phẩm kể trên giúp bảo vệ gan, có thể phục hồi gan và thậm chí đảo ngược tình trạng bệnh.
