Phải có "cơ chế" mới được thông qua
Chiều 6/1, TAND TP Hà Nội tiếp tục xét hỏi các bị cáo trong vụ án xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế. Tại tòa, bị cáo Đậu Thị Giang (làm kinh doanh dịch vụ quảng cáo) khai, trước tháng 7/2018, khi thẩm quyền ký xác nhận nội dung quảng cáo còn thuộc cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong, các hồ sơ do bị cáo thực hiện hầu như không gặp trở ngại. Thời gian giải quyết tối đa khoảng một tháng, hồ sơ ít bị trả lại và không phát sinh yêu cầu chỉnh sửa kéo dài. Mỗi bộ hồ sơ, bị cáo chỉ phải “cảm ơn” khoảng 500.000 đồng. Trước lời khai này, bị cáo Giang khẳng định bản thân không có quan hệ cá nhân với ông Phong.
Tuy nhiên, sau tháng 7/2018, thẩm quyền ký xác nhận hồ sơ quảng cáo được chuyển giao cho bà Trần Việt Nga, khi đó là Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm bắt đầu có sự "thay đổi". Theo lời khai của Giang, hai bộ hồ sơ quảng cáo của bị cáo bị “treo” trên hệ thống trong thời gian dài, liên tục bị trả lại, yêu cầu bổ sung từ 4 đến 6 lần.
Bị cáo Trần Việt Nga tại tòa. (Ảnh: Phùng Nam)
“Hồ sơ của bị cáo bị kéo dài rất lâu, phải bổ sung 4-6 lần, bị trả quá hạn. Bị cáo nhận nhiều công văn đề nghị bổ sung, và sau đó cũng bổ sung hầu như không còn một cái gì nữa”, Giang khai tại tòa.
Vì vậy, Giang đã tìm đến chuyên viên thẩm xét hồ sơ là Phùng Thị Thúy Hà và hỏi nhiều lần về lý do hồ sơ bị kéo dài dù đã bổ sung, chỉnh sửa. “Hà bảo đang chờ cơ chế của chị Nga”, Giang trình bày và cho biết sau một thời gian đợi không có kết quả, bị cáo tiếp tục gặp Hà và được Hà gợi ý lên gặp Cục phó Nga.
“Hà dặn bị cáo đưa 2 triệu đồng/hồ sơ, nên bị cáo lên cầm 4 triệu đồng cho 2 hồ sơ, gói vào một tờ giấy A4, bên ngoài ghi mã hồ sơ”, Giang khai. Tại phòng của bà Nga, Giang cho biết để 4 triệu đồng trên bàn và nói với Cục phó “hồ sơ đã nộp lâu rồi, sửa đổi bổ sung rồi, nhờ chị Nga xem xử lý giúp”. Sau khi đưa tiền, 2 hồ sơ của Giang lập tức được thông qua khi đến hạn.
Sau một thời gian, Giang khai được Hà gọi, thông báo về cơ chế để không bị gây khó khăn là phải chi 4-8 triệu đồng/hồ sơ tùy loại. “Theo như Hà trao đổi, bị cáo hiểu đó là cơ chế của chị Nga”, Giang nói.
HĐXX xét hỏi Giang căn cứ nào để xác định chính xác số tiền phải đưa để hồ sơ quảng cáo được xác nhận. Theo lời khai của Giang, hồ sơ market có nội dung đơn giản là 4 triệu đồng, phức tạp hơn là 5 triệu đồng; clip TVC dưới 30 giây là 5 triệu, dài hơn là 6 triệu đồng. Nếu muốn clip hoặc market dài hơn mà không bị sửa thì 6-8 triệu đồng.
“Giai đoạn đầu, bị cáo chưa biết như nào là nội dung ít, phức tạp nên thường hỏi lại chuyên viên để biết. Sau đó khi quen, bị cáo tự đánh giá để chuyển tiền”, Giang khai và cho biết thường chuyển tiền qua chuyển khoản.
Theo lời khai tại tòa, từ năm 2018 đến khi bị phát hiện, Giang đã nộp tổng cộng 332 hồ sơ quảng cáo và chuyển hơn 1,7 tỷ đồng tiền “cơ chế” cho chuyên viên Phùng Thị Thúy Hà. Từ việc đứng ra làm hồ sơ cho khách hàng, Giang được hưởng lợi 500.000 đồng mỗi hồ sơ, tổng cộng khoảng 166 triệu đồng.
Doanh nghiệp khai "không tự nguyện đưa tiền"
Không chỉ bị cáo Đậu Thị Giang, một doanh nghiệp khác là bị cáo Lại Thị Thu Anh, Giám đốc Công ty Great Health Việt Nam cũng khai bị buộc phải chi tiền để hồ sơ được hướng dẫn, thông qua. Theo cáo buộc, bị cáo Thu Anh đã đưa hối lộ tổng cộng 4,7 tỷ đồng cho 7 chuyên viên trong thời gian từ năm 2018 đến tháng 6/2019, hưởng lợi cá nhân 425 triệu đồng. Bị cáo cho biết, làm dịch vụ đăng ký công bố sản phẩm cho các doanh nghiệp, có quen biết một số chuyên viên tại Cục, trong đó có Hoàng Thanh Hà, là bạn học cũ.
Bị cáo Thu Anh khai có chuyên môn về soạn thảo hồ sơ. Tuy nhiên, khoảng năm 2018, khi Nghị định 15 được ban hành, hồ sơ nộp lên liên tục bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Trong khi đó, không có quy định pháp luật nào hướng dẫn cụ thể phải sửa đổi như thế nào, buộc doanh nghiệp phải xin ý kiến chuyên viên, lãnh đạo phòng và lãnh đạo Cục.
Theo lời khai, sau đó Hoàng Thanh Hà thông báo về “cơ chế chung” của Cục: phải chi 8 triệu đồng đối với hồ sơ sản phẩm trong nước, 10 triệu đồng đối với hồ sơ sản phẩm nhập khẩu thì mới được hướng dẫn nội dung sửa đổi.
Các bị cáo tại phiên tòa. (Ảnh: Phùng Nam)
“Nếu doanh nghiệp không đưa tiền thì không được phía Cục hướng dẫn nội dung sửa đổi. Bị cáo nghĩ rằng không còn lựa chọn nào khác nên buộc phải đồng ý với cơ chế này”, bị cáo Thu Anh khai trước tòa. Nữ bị cáo khẳng định việc đưa tiền không hề tự nguyện.
“Nếu tự nguyện thì chỉ cám ơn 500.000 đồng. Nếu được lựa chọn, không bao giờ bị cáo đưa 8-10 triệu đồng một hồ sơ”, Thu Anh nói. Theo lời khai, bị cáo Thu Anh thu từ 13-15 triệu đồng mỗi hồ sơ của khách hàng và được hưởng khoảng 800.000 đồng/hồ sơ. Số tiền hưởng lợi cá nhân, bị cáo cho biết dùng để nuôi con nhỏ đang bị bệnh.
Theo HĐXX, lời khai của các doanh nghiệp là căn cứ quan trọng cho thấy việc “tự nguyện cảm ơn” không diễn ra đơn giản như lời trình bày của cựu Cục trưởng Trần Việt Nga. Thực tế, các bị cáo khẳng định nếu không tuân theo “cơ chế ngầm”, hồ sơ sẽ bị kéo dài, trả đi trả lại, không được hướng dẫn cụ thể để hoàn thiện.
