"Chậm trễ duyệt hồ sơ là do hoàn cảnh gia đình"
Sáng 6/1, TAND TP Hà Nội tiếp tục xét xử sơ thẩm 55 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (Cục ATTP), Bộ Y tế và nhiều doanh nghiệp liên quan.
Tại phần xét hỏi, bị cáo Trần Việt Nga, cựu Cục trưởng Cục ATTP khai từ tháng 11/2016 đến tháng 9/2024 giữ chức Phó Cục trưởng; từ ngày 23/9/2024 đến trước khi bị khởi tố giữ chức Cục trưởng. Trong thời gian làm Phó Cục trưởng, bị cáo được phân công phụ trách Phòng Pháp chế và Hợp tác quốc tế, Văn phòng Cục (trừ bộ phận Tổ chức cán bộ); đến năm 2021 chuyển sang phụ trách mảng Thanh tra.
Bị cáo Nga cho biết từ tháng 8/2018 được phân công ký giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên cơ sở hồ sơ do Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Truyền thông trình. Bà Nga khai tại thời điểm này trong Cục đã tồn tại tình trạng doanh nghiệp “cảm ơn” chuyên viên khi làm hồ sơ.
Bị cáo Trần Việt Nga tại tòa. (Ảnh: Phùng Nam)
Bà Nga cũng trình bày tại tòa, khi mới được giao nhiệm vụ ký giấy xác nhận quảng cáo, do chưa nắm rõ tình hình của phòng chuyên môn, bị cáo đã gọi Trần Thị Thu Liễu (cựu Phó Trưởng phòng phụ trách lĩnh vực Thông tin, giáo dục truyền thông) lên trao đổi để tìm hiểu thực tế. Trong cuộc trao đổi này, bị cáo thừa nhận có hỏi về việc có nên lập đầu mối quản lý chung tiền "cảm ơn" của doanh nghiệp hay không, cũng như việc lãnh đạo có thể được hưởng khoảng 2,1 triệu đồng mỗi hồ sơ.
Tuy nhiên, theo lời khai, bà Liễu trả lời rằng không thể thực hiện do hồ sơ quảng cáo "dễ, đơn giản", vì vậy bị cáo không thúc ép hay yêu cầu thực hiện, cũng không chỉ đạo các chuyên viên thu tiền.
Bị cáo Nga khai trong quá trình ký giấy xác nhận quảng cáo, có 4 chuyên viên gồm Nguyễn Thị Hải Hà, Nguyễn Thị Việt Hà, Phùng Thị Thúy Hà và Trần Thị Lựu đưa tiền cho bị cáo, chủ yếu bằng tiền mặt đựng trong phong bì trắng, đưa trực tiếp tại phòng làm việc; có lúc ghi mã hồ sơ, có lúc không, số tiền mỗi lần không cố định.
Bị cáo Nga khẳng định chỉ khi nhận kết luận điều tra mới biết các chuyên viên thu từ 4-8 triệu đồng mỗi bộ hồ sơ và việc này do họ tự đặt ra. Bà không quy định mức tiền, không yêu cầu chuyên viên phải nộp bao nhiêu. Các khoản tiền đều do chuyên viên tự đưa, coi là tiền "cảm ơn" của doanh nghiệp.
Khi chủ tọa hỏi về cách thức nhận tiền, bà Nga cho biết các chuyên viên đưa tiền mặt trong phong bì trắng, đôi khi có ghi mã hồ sơ nhưng không báo cáo tương ứng với bao nhiêu hồ sơ. Việc đưa tiền không cố định địa điểm, tổng số tiền bà nhận hơn 8 tỷ đồng. Bà khai không biết tổng số tiền các chuyên viên thu của doanh nghiệp vì không được báo cáo.
“Nếu bị cáo không đồng ý cho chuyên viên nhận tiền của các doanh nghiệp, cá nhân thì các chuyên viên có nhận tiền không?”, HĐXX chất vấn.
“Nếu bị cáo không đồng ý thì các chuyên viên cũng không dám nhận”, bà Nga đáp và cho rằng bản thân thấy “đây là lỗi” khi không có biện pháp ngăn chặn.
Về số lượng hồ sơ, bị cáo Nga khai trực tiếp ký khoảng 16.000-17.000 hồ sơ từ tháng 8/2018. Số tiền nhận được, bị cáo không ghi chép, không thống kê, sử dụng chủ yếu cho chi tiêu cá nhân và gia đình. Trước khi bị khởi tố, bị cáo và gia đình đã khắc phục 1,5 tỷ đồng và tiếp tục làm đơn xin khắc phục thêm trong quá trình xét xử.
Sau đó, bị cáo Nga nhận việc bị truy tố về tội Nhận hối lộ là “đúng tội”, song trình bày do nhận thức pháp luật hạn chế, cho rằng không cấu kết với doanh nghiệp, không bỏ qua sai phạm và chỉ ký khi hồ sơ đầy đủ, đúng quy định, kể cả trường hợp không đưa tiền, hồ sơ vẫn được giải quyết bình thường. Về trường hợp chậm xử lý, bị cáo Nga cho biết do hoàn cảnh gia đình, cụ thể là bận chăm sóc mẹ ốm, không phải "om" hồ sơ vì không được cảm ơn.
Từng phản đối "cơ chế cảm ơn” của cấp trên
Cũng trong phần xét hỏi, bị cáo Trần Thị Thu Liễu khai việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử. Mọi thao tác xử lý, trả hồ sơ đều được hệ thống ghi nhận, doanh nghiệp có thể theo dõi người xử lý và lý do bị trả hồ sơ.
Theo lời khai, từ tháng 7/2018, Cục trưởng phân công Phó Cục trưởng Trần Việt Nga phụ trách và ký giấy xác nhận nội dung quảng cáo. Sau khi có quyết định này, trong một buổi sáng, bà Nga gọi bị cáo Liễu lên phòng làm việc và "nói nhỏ" rằng mỗi hồ sơ quảng cáo khi ký phải có 2 triệu đồng cho lãnh đạo Cục vì các phòng, trung tâm đều có "cơ chế".
Bị cáo Liễu cho biết đã phản đối vì lo sợ, cho rằng "hồ sơ quảng cáo không thể làm như vậy", bởi giấy xác nhận nội dung quảng cáo "không phải giấy bắt buộc". Sau đó, bị cáo trao đổi với các chuyên viên như Trần Thị Nhài, Nguyễn Thị Việt Hà, Phùng Thúy Hà… và đề nghị không thực hiện bất kỳ "cơ chế" nào.
Tuy nhiên, theo lời khai, một thời gian sau, khi các chuyên viên cho biết có "quà cảm ơn" từ doanh nghiệp, ban đầu bị cáo từ chối. Các chuyên viên giải thích đây là tiền doanh nghiệp cảm ơn sau khi được cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo.
Bị cáo Liễu khai trong quá trình giải quyết hồ sơ vẫn yêu cầu thực hiện đúng quy trình, hồ sơ đầy đủ, đúng quy định của Nghị định 15 và Luật Quảng cáo rồi mới trình ký.
Bị cáo cũng thừa nhận có nhận tiền do các chuyên viên đưa bằng chuyển khoản và tiền mặt, trong đó có khoản 307 triệu đồng chuyển khoản. Theo cáo trạng, tổng số tiền bị cáo Liễu đã nhận là hơn 1,5 tỷ đồng, từ các bị cáo Trần Thị Lựu, Nguyễn Thị Việt Hà, Phùng Thị Thúy Hằng và Nguyễn Thị Hải Hà.
Bị cáo khai không biết số tiền này tương ứng với bao nhiêu hồ sơ, không hỏi và không theo dõi cụ thể, chỉ biết đó là tiền doanh nghiệp "cảm ơn".
