Liên quan đến vụ việc bé trai lớp 1 bị cô giáo "bỏ quên" trong lớp tại trường Tiểu học Nậm Lầu (xã Nậm Lầu, Sơn La), theo thông tin từ UBND xã nhà trường đã ra quyết định tạm đình chỉ giáo viên để phục vụ làm rõ vụ việc. Vụ việc hiện tại đang được giải quyết theo quy định.
Tuy nhiên sự việc gây nên lo ngại về công tác quản lý học sinh, trách nhiệm của nhà trường cũng như những hệ lụy tâm lý có thể ảnh hưởng lâu dài đến trẻ nhỏ. Nhiều ý kiến cho rằng, bên cạnh việc làm rõ trách nhiệm các bên liên quan, điều quan trọng hơn là cần quan tâm đúng mức đến tổn thương tinh thần mà trẻ phải đối mặt sau cú sốc bị “bỏ quên” và cô lập trong không gian kín.
Dưới góc độ chuyên môn, ThS.BSNT Nguyễn Đình Nam, Trưởng khoa Tâm thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho biết, việc một trẻ mầm non hoặc tiểu học bị nhốt một mình trong lớp học không đơn thuần là sự cố quản lý, mà có thể để lại những sang chấn tâm lý nghiêm trọng, nhất là trong giai đoạn trẻ đang hình thành nền tảng cảm xúc và nhận thức xã hội.
Trong bối cảnh xã hội hiện nay, đa số trẻ được gia đình chăm sóc sát sao, ít khi phải ở một mình hay tự xoay xở trong những tình huống bất ngờ.
“Việc bị nhốt một mình trong lớp học, nhất là vào thời điểm tối, được đánh giá là một sang chấn tâm lý lớn đối với trẻ”, bác sĩ nhấn mạnh.
Vụ việc gây lo ngại về vấn đề hệ lụy tâm lý có thể ảnh hưởng lâu dài đến trẻ nhỏ
Ngay trong lúc bị nhốt, trẻ thường xuất hiện phản ứng hoảng sợ dữ dội do nỗi sợ bóng tối, sợ bị bỏ rơi, thậm chí là sợ ma. Với những trẻ có kinh nghiệm sống tốt hơn, trẻ có thể tìm cách thoát ra hoặc kêu gọi sự trợ giúp. Tuy nhiên, nếu nỗ lực bất thành, trẻ dễ rơi vào trạng thái bất lực và hoảng loạn.
Đối với những trẻ nhút nhát, ít kinh nghiệm sống, phản ứng hoảng sợ có thể nhanh chóng đẩy trẻ vào trạng thái bất lực ngay từ đầu. Không chỉ dừng lại ở cảm xúc, trẻ còn có thể xuất hiện các triệu chứng cơ thể như khó thở, run rẩy, căng cứng tay chân, thậm chí choáng ngất. Đây cũng là giai đoạn dễ khởi phát những ám ảnh tâm lý kéo dài về sau.
Bên cạnh đó, trong quá trình tìm cách thoát thân, trẻ còn có nguy cơ bị chấn thương thể chất như ngã, xây xát, rách da, chấn thương chi hoặc nhiễm trùng vết thương.
Biểu hiện bất thường và nguy cơ kéo dài
Sau khi được giải cứu, dù đã trở về với gia đình, nhiều trẻ vẫn có thể tiếp tục xuất hiện phản ứng stress cấp tính trong vòng 1–3 ngày, với các biểu hiện như hoảng sợ tái diễn, khó thở, choáng váng, mệt mỏi, rối loạn hành vi hoặc rối loạn giấc ngủ.
“Phần lớn trẻ sẽ hồi phục sau khoảng 3 ngày. Tuy nhiên, vẫn có một tỷ lệ nhỏ mang theo sang chấn này và phát triển thành các rối loạn tâm lý hoặc tâm thần về sau”, bác sĩ Nam cảnh báo.
Những hệ quả lâu dài có thể bao gồm tính cách trở nên nhút nhát, ám ảnh sợ không gian hẹp, sợ bóng tối, rối loạn giấc ngủ, rối loạn sự gắn bó với cha mẹ. Trên thực tế, nhiều trường hợp ám ảnh sợ không gian hẹp ở người trưởng thành được ghi nhận có nguồn gốc từ việc từng bị nhốt trong trạng thái hoảng loạn khi còn nhỏ.
Theo bác sĩ Nguyễn Đình Nam, trong những tình huống như vậy, sơ cứu tâm lý cho trẻ là yếu tố quan trọng hàng đầu. Gia đình cần ưu tiên sự an toàn tinh thần của trẻ thay vì tập trung truy cứu trách nhiệm ngay lập tức.
“Đặc biệt trong 3 ngày đầu, cha mẹ nên ở bên con khi ngủ, cho con thời gian nghỉ ngơi, quan tâm và trấn an để trẻ cảm thấy được bảo vệ, loại bỏ cảm giác bị bỏ rơi”, bác sĩ khuyến nghị.
ThS.BSNT Nguyễn Đình Nam, Trưởng khoa Tâm thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông
Phụ huynh cũng cần theo dõi sát các phản ứng tâm lý tiêu cực như la hét, hoảng loạn, chạy trốn, mất ngủ kéo dài… để kịp thời đưa trẻ đến các cơ sở hỗ trợ tâm lý hoặc bác sĩ chuyên khoa tâm thần nếu cần thiết.
Về phía gia đình và nhà trường, bác sĩ cho rằng trong 3 ngày đầu sau sự cố, nên cho trẻ tạm thời nghỉ học, ở nhà nghỉ ngơi và thư giãn trong môi trường quen thuộc. Việc hỗ trợ tâm lý nên được thực hiện nhẹ nhàng, thông qua vui chơi và kết nối cảm xúc với cha mẹ.
Khi trẻ thực sự sẵn sàng, trẻ có thể quay trở lại trường học. Trong giai đoạn này, cần tránh việc thăm hỏi dồn dập, gây ồn ào, lấy lời khai hay nhắc đi nhắc lại sự việc, bởi những điều này dễ khiến trẻ hoang mang và tái kích hoạt sang chấn.
Ở giai đoạn sau, nếu trẻ đã ổn định, phụ huynh và nhà trường nên hạn chế nhắc lại sự việc như một biến cố đặc biệt, giúp trẻ nhanh chóng hòa nhập và coi đây là một trải nghiệm đã qua, không mang tính đe dọa.
