Ngày 4/11, sau khoảng 10 ngày xét hỏi, phiên tòa sơ thẩm xét xử Phó Đức Nam (tức Mr Pips), Lê Khắc Ngọ (tức Mr Hunter) cùng 186 bị cáo khác chuyển sang phần tranh luận. Đại diện Viện Kiểm sát (VKS) công bố bản luận tội, phân tích tính chất, mức độ hành vi phạm tội và vai trò của từng bị cáo trong đường dây lừa đảo đầu tư tài chính quy mô lớn.
Theo cơ quan công tố, đây là vụ án có tổ chức, được chuẩn bị kỹ lưỡng từ phương thức tiếp cận khách hàng, xây dựng lòng tin cho đến các thủ đoạn khiến nhà đầu tư mất toàn bộ số tiền đã nạp. Đằng sau những lời mời gọi đầu tư ngoại hối, chứng khoán quốc tế với lợi nhuận hấp dẫn là hệ thống các sàn giao dịch giả mạo, được vận hành bởi hàng nghìn nhân viên với sự phân chia nhiệm vụ chặt chẽ.
Bằng phương thức này, các bị cáo đã chiếm đoạt gần 1.600 tỷ đồng của hơn 900 bị hại được cơ quan điều tra làm rõ. Theo VKS, hậu quả vụ án không chỉ thể hiện ở thiệt hại tài sản đặc biệt lớn mà còn kéo theo những bi kịch đối với nhiều gia đình.
Đại diện VKS tại phiên tòa.
"Bí kíp" 168 câu hỏi và kịch bản khiến nhà đầu tư liên tục xuống tiền
Phân tích cách thức hoạt động của đường dây, đại diện VKS cho biết, để đưa được một khách hàng vào hệ thống, các bị cáo phải trải qua nhiều công đoạn, trong đó việc tạo dựng niềm tin được xem là bước quan trọng.
Nhân viên được giao sử dụng tài khoản mạng xã hội không có thật, số điện thoại ẩn danh thông qua các ứng dụng để liên hệ với những người có nhu cầu đầu tư. Sau khi kết bạn Zalo, họ không lập tức đề cập đến chuyện tiền bạc mà tìm cách trò chuyện, làm quen, thậm chí xây dựng quan hệ tình cảm.
Quá trình này có thể diễn ra trong vài ngày, nhưng cũng có trường hợp kéo dài nhiều tuần. Khi nhận thấy đối phương đã tin tưởng, nhân viên mới từng bước chuyển hướng câu chuyện sang lĩnh vực đầu tư tài chính. Để bảo đảm việc tiếp cận khách hàng đạt hiệu quả, nhóm cầm đầu còn xây dựng tài liệu gồm 168 câu hỏi, được phổ biến cho đội ngũ nhân viên sử dụng trong quá trình tư vấn.
Đáng chú ý, với mỗi tình huống khách hàng có thể đưa ra, tài liệu đều chuẩn bị sẵn từ 3 đến 4 cách trả lời. Những phương án này nhằm xử lý sự nghi ngờ, thuyết phục người được tiếp cận và hạn chế khả năng họ từ chối tham gia đầu tư.
Mr Pips tại phiên tòa.
Theo VKS, việc trò chuyện với khách hàng không diễn ra ngẫu nhiên mà được thực hiện theo những kịch bản đã tính toán từ trước. Sau khi thiết lập được mối quan hệ, nhân viên đưa khách hàng vào các nhóm mạng xã hội mang tên như "Đầu tư thông minh 5.0", "Chiến lược đầu tư 4.0". Bề ngoài, đây là những cộng đồng trao đổi kinh nghiệm đầu tư, nơi các thành viên thường xuyên chia sẻ kết quả giao dịch và cơ hội kiếm tiền. Tuy nhiên, VKS xác định những hội nhóm này thực chất được dàn dựng để phục vụ hoạt động lừa đảo.
Hàng loạt tài khoản ảo được sử dụng để đóng vai chuyên gia tài chính hoặc nhà đầu tư thành đạt. Các đối tượng liên tục đăng tải hình ảnh tài khoản sinh lời, lịch sử giao dịch, biên lai chuyển khoản và video rút tiền thành công. Những thông tin này khiến người mới tham gia có cảm giác nhiều người đang kiếm được lợi nhuận lớn từ các sàn giao dịch, qua đó giảm bớt sự cảnh giác. Khi khách hàng bắt đầu quan tâm, nhân viên hướng dẫn họ nạp một khoản tiền nhỏ để trải nghiệm. Ở những giao dịch đầu tiên, nhà đầu tư thường được cho thắng, thậm chí có thể rút tiền về tài khoản một cách nhanh chóng.
Chính những khoản lợi nhuận ban đầu đã trở thành yếu tố khiến nhiều người tin rằng mình đang tham gia một kênh đầu tư thực sự. Khi khách hàng quyết định tăng vốn, thông tin của họ được chuyển sang bộ phận hỗ trợ, chăm sóc khách hàng. Tại đây, những nhân viên khác tiếp tục xuất hiện dưới danh nghĩa chuyên gia, đưa ra các nhận định thị trường, cơ hội sinh lời hoặc thông tin đầu tư nội bộ để thúc đẩy khách hàng nạp thêm tiền.
Tuy nhiên, theo VKS, khi số tiền đầu tư đã đủ lớn, các bị cáo bắt đầu triển khai thủ đoạn khiến tài khoản thua lỗ. Nhân viên tư vấn có thể đưa ra những lệnh giao dịch không có lợi, hướng dẫn khách hàng sử dụng đòn bẩy cao hoặc can thiệp kỹ thuật để tài khoản liên tục sụt giảm, thậm chí bị "cháy". Nếu khách hàng đang có lãi và muốn rút tiền, các đối tượng tìm cách trì hoãn, thuyết phục tiếp tục giữ vốn để chờ cơ hội sinh lời cao hơn.
Trường hợp nhà đầu tư đã mất tiền, nhân viên lại chuyển sang động viên, trấn an và khơi gợi tâm lý muốn gỡ gạc. Họ đưa ra những lời hứa về cơ hội phục hồi tài khoản, khiến bị hại tiếp tục vay mượn, xoay xở tài chính để nạp thêm.
Không dừng ở đó, đường dây còn yêu cầu khách hàng thanh toán các khoản phí không có thật như phí rút tiền, phí đẩy lệnh hoặc thuế, biến nhu cầu lấy lại tài sản thành một lý do khác để tiếp tục thu tiền.
Các bị cáo tại phiên tòa.
Thậm chí, sau khi một khách hàng thua lỗ tại sàn giao dịch này, thông tin của họ còn được chuyển cho nhóm khác tiếp cận. Các đối tượng hứa hẹn sẽ giúp lấy lại khoản tiền đã mất nếu tham gia một sàn giao dịch mới. Tin vào cơ hội thu hồi vốn, nhiều người tiếp tục chuyển tiền và một lần nữa trở thành nạn nhân của chính đường dây này. Chỉ đến khi xác định khách hàng không còn khả năng tài chính, các đối tượng mới chấm dứt việc liên hệ.
Theo VKS, toàn bộ hoạt động được tổ chức thành nhiều bộ phận, mỗi nhóm đảm nhận một nhiệm vụ nhưng cùng hướng đến mục đích cuối cùng là chiếm đoạt tiền của nhà đầu tư. Nhân viên được hưởng hoa hồng từ 1% đến 4% trên số tiền khách hàng nạp vào hệ thống.
Mr Pips điều hành hệ thống hơn 1.700 nhân viên, Mr Hunter quản lý 20 văn phòng
Đánh giá trách nhiệm của các bị cáo, đại diện VKS xác định Phó Đức Nam giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu và có vị trí cao nhất trong đường dây. Lê Khắc Ngọ là người có vai trò đứng thứ hai, cùng tham gia tổ chức, điều hành hoạt động phạm tội.
Theo cơ quan công tố, Nam cùng các đồng phạm đã thiết lập một bộ máy nhân sự quy mô lớn, với khoảng 40 văn phòng đặt tại Hà Nội, Đà Nẵng, Bình Dương, TP.HCM và Campuchia. Tổng số nhân viên tham gia hệ thống lên tới hơn 1.700 người. Các văn phòng được tổ chức theo nhiều cấp quản lý, có sự phân chia giữa bộ phận tìm kiếm khách hàng, tư vấn đầu tư, hỗ trợ giao dịch và chăm sóc khách hàng.
Đại diện VKS tại phiên tòa.
Để phục vụ hoạt động lừa đảo, Nam và đồng phạm xây dựng 36 trang web có liên kết với các ứng dụng giao dịch MT4, MT5. Những trang web này sử dụng tên gọi bằng tiếng Anh tương tự các sàn chứng khoán, ngoại hối quốc tế nhằm tạo vỏ bọc đáng tin cậy. Tuy nhiên, VKS xác định các nền tảng trên không kết nối giao dịch thực tế với thị trường tài chính quốc tế. Kết quả giao dịch được vận hành theo chương trình lập sẵn, tạo điều kiện để các đối tượng can thiệp, khiến khách hàng thua lỗ. Bên cạnh hệ thống sàn giao dịch, Nam còn chỉ đạo thành lập các doanh nghiệp phục vụ tuyển dụng nhân sự, ký kết hợp đồng cung cấp dịch vụ và tổ chức hoạt động của các văn phòng.
Các đối tượng sử dụng ứng dụng thay đổi số điện thoại, lập ví điện tử, mở tài khoản ngân hàng và kết nối với những đơn vị trung gian thanh toán để tiếp nhận tiền của nhà đầu tư. Đại diện VKS nhận định, Phó Đức Nam là người trực tiếp chỉ đạo, điều hành toàn bộ hệ thống, đồng thời hưởng lợi lớn nhất sau khi trừ các khoản chi phí duy trì hoạt động.
Ngoài hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Nam còn bị xác định đã thực hiện các giao dịch nhằm che giấu, hợp pháp hóa nguồn tiền có được từ hoạt động phạm tội. Theo phần luận tội, Nam sử dụng hàng trăm tỷ đồng để mua sắm tài sản, thực hiện các giao dịch tài chính và đầu tư tiền điện tử. Tổng số tiền liên quan đến hành vi rửa tiền của bị cáo được VKS xác định khoảng 561 tỷ đồng.
Đối với Lê Khắc Ngọ, cơ quan công tố cho rằng bị cáo tham gia tích cực vào quá trình tổ chức, vận hành đường dây, được Nam giao phụ trách 20 văn phòng. Các văn phòng do Ngọ quản lý có nhiệm vụ tìm kiếm, lôi kéo khách hàng tham gia đầu tư trên các sàn giao dịch giả mạo để chiếm đoạt tài sản.
Theo VKS, Ngọ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với 287 vụ lừa đảo, tổng số tiền bị chiếm đoạt khoảng 339 tỷ đồng. Đáng chú ý, để hợp pháp hóa tiền có nguồn gốc phạm tội, Ngọ đã sử dụng khoảng 7,1 tỷ đồng mua 4 bất động sản, đồng thời chi khoảng 188 tỷ đồng mua 143kg vàng nguyên khối. Tổng số tiền liên quan đến hành vi rửa tiền của Ngọ được xác định khoảng 195 tỷ đồng.
Từ các tài liệu, chứng cứ đã thu thập và kết quả xét hỏi công khai tại phiên tòa, VKS xác định hành vi của Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ còn cấu thành tội Rửa tiền, thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 324 Bộ luật Hình sự.
Lê Khắc Ngọc tại phiên tòa.
Những hệ lụy vượt xa con số gần 1.600 tỷ đồng
Trong phần đánh giá tính chất vụ án, đại diện VKS đặc biệt nhấn mạnh hậu quả mà đường dây lừa đảo gây ra đối với các bị hại. Theo cơ quan công tố, số tiền gần 1.600 tỷ đồng bị chiếm đoạt mới chỉ phản ánh thiệt hại về vật chất. Đằng sau đó là những gia đình rơi vào cảnh nợ nần, mất nhà cửa, tài sản và đối diện với hàng loạt biến cố trong cuộc sống.
Có người vì tin vào những lời hứa hẹn lợi nhuận đã mang toàn bộ tiền tích góp đi đầu tư. Khi tài khoản thua lỗ, họ tiếp tục vay mượn với hy vọng lấy lại những gì đã mất, nhưng cuối cùng càng lún sâu vào nợ nần.
Nhiều bị hại phải bán tài sản, nhà cửa để trả nợ. Không ít gia đình phát sinh mâu thuẫn, hôn nhân đổ vỡ, con cái bị ảnh hưởng đến việc học hành. Thậm chí, có bị hại từng nghĩ đến việc tự tử khi không còn khả năng giải quyết những khoản nợ. Đại diện VKS cho rằng những hậu quả này cho thấy mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội không chỉ giới hạn ở quyền sở hữu tài sản mà còn tác động sâu sắc đến đời sống của người dân.
Toàn cảnh phiên tòa.
Đối với nhóm bị cáo thực hiện hành vi rửa tiền, VKS nhận định việc chuyển dịch dòng tiền qua nhiều tài khoản, đổi thành tiền mặt, vàng, bất động sản hoặc các loại tài sản khác đã gây khó khăn cho việc truy tìm nguồn gốc và thu hồi tài sản do phạm tội mà có. Hành vi này đồng thời xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tài chính và tiền tệ của Nhà nước.
Với nhóm bị cáo liên quan đến hành vi trốn thuế, cơ quan công tố đánh giá việc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế đã gây thất thu ngân sách, ảnh hưởng đến sự công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính của các cá nhân, doanh nghiệp. Trong khi đó, hành vi chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có được xác định đã tạo điều kiện cho việc che giấu, tẩu tán tài sản, gây trở ngại cho quá trình phát hiện, điều tra và xử lý tội phạm.
Theo VKS, vụ án thể hiện rõ tính chất của tội phạm có tổ chức, hoạt động với quy mô lớn, phương thức tinh vi và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bộ phận. Cơ quan công tố cho rằng cần xử lý nghiêm các bị cáo tương xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội, qua đó bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa chung.
