Ngày 20/9, Công an tỉnh Ninh Bình cho biết, thời gian qua, nhất là dịp đầu năm học mới 2026-2027, nhu cầu sử dụng sách giáo khoa, sách bài tập và tài liệu học tập của học sinh, các cơ sở giáo dục trên địa bàn tăng cao. Cùng với việc mua, sử dụng sách giáo khoa từ các nguồn hợp pháp, trên thực tế, nhất là trên không gian mạng đã xuất hiện tình trạng lợi dụng mạng xã hội để quảng bá, cung cấp file điện tử, nhận in, photocopy sách giáo khoa và tài liệu học tập nhằm kinh doanh, cung cấp cho người khác khi chưa được sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
Qua công tác rà soát, nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh phát hiện một tài khoản Facebook có nhiều người theo dõi đăng tải bài viết với nội dung “Em có File sách giáo khoa từ lớp 1-12 của bộ sách kết nối tri thức năm nay, phụ huynh nào không mua được sách cho con thì qua quán em in cho nhé”. Bài viết đăng trên nhóm Hội Chợ Me Gia Viễn Ninh Bình có khoảng 55.300 thành viên.
Sau đó, nhiều tài khoản Facebook bình luận hỏi, đặt mua các bộ sách giáo khoa và được tài khoản mạng trên tư vấn, cung cấp hình ảnh file PDF sách giáo khoa của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện vụ việc tại xã Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Công an tỉnh Ninh Bình
Trên cơ sở đó, Phòng An ninh kinh tế phối hợp với Đội Quản lý thị trường số 3, Chi Cục Quản lý thị trường tỉnh Ninh Bình kiểm tra cơ sở photocopy M.V tại xã Gia Viễn.
Qua kiểm tra, Đoàn công tác phát hiện cơ sở đang bày bán các loại sách giáo khoa được in trên khổ giấy A4, bìa in màu, có dòng chữ “Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam”, nội dung sách được in đen trắng, có dấu hiệu sao chép tác phẩm khi chưa được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép. Tại thời điểm kiểm tra, chủ hộ kinh doanh không xuất trình được hóa đơn, chứng từ, giấy tờ, tài liệu chứng minh tính hợp pháp của số sách giáo khoa nêu trên. Hiện lực lượng chức năng đang tiếp tục củng cố hồ sơ, tài liệu để xử lý vụ việc theo quy định của pháp luật.
Theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, sao chép tác phẩm là việc tạo ra một hoặc nhiều bản sao của tác phẩm bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào. Quyền sao chép là một trong những quyền tài sản của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả. Do đó, việc cá nhân, tổ chức tự ý sao chép tác phẩm khi chưa được chủ thể quyền cho phép, nếu không thuộc trường hợp pháp luật cho phép, có thể bị xem xét là hành vi xâm phạm quyền tác giả.
Đáng lưu ý, việc khách hàng yêu cầu photocopy sách để phục vụ học tập không đồng nghĩa với việc cơ sở photocopy được mặc nhiên sao chép toàn bộ sách giáo khoa để kinh doanh hoặc cung cấp cho người khác. Pháp luật có quy định một số trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, tuy nhiên việc sử dụng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Vì vậy, các cơ sở kinh doanh dịch vụ in ấn, photocopy cần đặc biệt thận trọng khi tiếp nhận yêu cầu sao chép toàn bộ sách, tài liệu hoặc các tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả.
Tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả và các tình tiết cụ thể, hành vi xâm phạm quyền tác giả có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật, trong đó có xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Trường hợp hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự thì có thể bị xem xét xử lý hình sự. Việc xác định trách nhiệm pháp lý cụ thể phải căn cứ vào kết quả xác minh, tài liệu, chứng cứ thu thập được và các quy định pháp luật có liên quan.
Để phòng ngừa, hạn chế tình trạng vi phạm quyền tác giả, Phòng An ninh kinh tế, Công an tỉnh Ninh Bình đề nghị các cơ sở kinh doanh dịch vụ in ấn, photocopy trên địa bàn nghiêm túc chấp hành quy định của pháp luật; không tự ý sao chép, in ấn, nhân bản toàn bộ hoặc một phần sách giáo khoa, sách tham khảo và các tác phẩm khác khi chưa có căn cứ về quyền sử dụng hợp pháp. Các cơ sở cần nâng cao trách nhiệm trong kiểm soát nội dung tài liệu khách hàng yêu cầu sao chép; không lưu trữ, phát tán hoặc tiếp tục sử dụng trái phép các bản điện tử, bản scan và bản sao của tác phẩm được bảo hộ.
Đối với người dân, phụ huynh, học sinh và các tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng sách, tài liệu học tập, cần lựa chọn nguồn cung cấp hợp pháp; không đặt in, photocopy số lượng lớn, mua bán hoặc phát tán sách giáo khoa và tài liệu có bản quyền từ các nguồn không được phép. Khi phát hiện cơ sở có dấu hiệu sao chép, in ấn, mua bán hoặc phát tán sách, tài liệu có dấu hiệu vi phạm pháp luật, người dân có thể cung cấp thông tin cho cơ quan Công an, lực lượng Quản lý thị trường hoặc cơ quan có thẩm quyền để được tiếp nhận, kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định.
Việc tôn trọng quyền tác giả không chỉ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và nhà xuất bản mà còn góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và bảo đảm trật tự, kỷ cương trong hoạt động kinh doanh dịch vụ in ấn, photocopy.
Phòng An ninh kinh tế, Công an tỉnh Ninh Bình đề nghị các tổ chức, cá nhân trên địa bàn nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, không vì lợi nhuận hoặc nhu cầu trước mắt mà thực hiện các hành vi xâm phạm quyền tác giả. Lựa chọn, sử dụng sách giáo khoa và tài liệu học tập từ các nguồn hợp pháp; không mua bán, đặt in, photocopy hoặc phát tán sách sao chép trái phép; hãy cùng chung tay xây dựng môi trường giáo dục văn minh, lành mạnh và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.
Lực lượng chức năng đang tiếp tục củng cố hồ sơ, tài liệu để xử lý vụ việc theo quy định của pháp luật.
