Mục tiêu phổ cập THPT tại TP.HCM
Sở GD&ĐT TP.HCM hiện đang tiến hành xây dựng kế hoạch nhằm mở rộng hình thức xét tuyển học bạ vào lớp 10 kể từ năm học tới. Đồng thời, ngành giáo dục thành phố cũng hướng đến mục tiêu thực hiện phổ cập bậc trung học phổ thông (THPT) khi các điều kiện về cơ sở vật chất được đáp ứng đầy đủ.
Theo báo Dân trí, thông tin này đã được ông Hồ Tấn Minh, Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT TP.HCM, chia sẻ cụ thể tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.HCM diễn ra vào chiều ngày 14/5.
Theo chia sẻ của ông Minh, thành phố hiện đang triển khai kế hoạch xây dựng mới khoảng 1.000 phòng học trong vòng 150 ngày để kịp thời đưa vào sử dụng ngay từ năm học 2026-2027. Song song với đó, ngành giáo dục cũng tiến hành rà soát hơn 100 dự án khác nhằm bổ sung cơ sở vật chất, từ đó tăng thêm chỗ học cho các học sinh trên địa bàn. Mục tiêu mà TP.HCM đặt ra là đạt tỷ lệ 300 phòng học trên 10.000 dân trong độ tuổi đến trường.
Ông Hồ Tấn Minh cho biết thêm, ngành giáo dục thành phố đang trong quá trình xây dựng một chiến lược tuyển sinh mới. Theo chiến lược này, bắt đầu từ năm sau, một số khu vực có thể sẽ áp dụng hình thức xét tuyển học bạ vào lớp 10 để thay thế cho hình thức thi tuyển. Khi điều kiện về cơ sở vật chất đã đáp ứng đủ nhu cầu học tập của người dân, thành phố sẽ hướng tới mục tiêu phổ cập bậc THPT.
Ở thời điểm hiện tại, phần lớn các trường THPT công lập tại TP.HCM vẫn đang thực hiện tuyển sinh lớp 10 bằng hình thức thi tuyển. Phương thức xét tuyển hiện nay mới chỉ được áp dụng tại một số trường có tính chất đặc thù. Cụ thể, Trường THCS - THPT Thạnh An áp dụng xét tuyển đối với những học sinh đã hoàn thành chương trình THCS tại chính nhà trường; còn Trường THPT Võ Thị Sáu thực hiện xét tuyển đối với các học sinh tốt nghiệp từ Trường THCS Lê Hồng Phong trên cùng địa bàn.
Theo số liệu thống kê từ Sở GD&ĐT TP.HCM, trong năm học 2026-2027, toàn thành phố có hơn 151.000 học sinh đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập, trong khi đó tổng chỉ tiêu tuyển sinh chỉ là hơn 118.000 học sinh. Dự kiến, sẽ có khoảng 78% tổng số thí sinh dự thi trúng tuyển.
Thí sinh tham gia kỳ thi tuyển sinh vào 10 năm 2025 tại điểm thi Trường THCS Quang Trung. Ảnh: Tuổi trẻ Online
Ý kiến trái chiều từ giáo viên về áp lực thi cử và nguy cơ chạy đua thành tích
Trước định hướng mới của thành phố, báo Pháp luật TP.HCM dẫn lời cô M.T., một giáo viên đã có nhiều năm làm chủ nhiệm lớp 9 tại khu vực nội thành, bày tỏ sự đồng tình: "Tôi ủng hộ bỏ thi lớp 10". Theo góc nhìn của cô, việc bỏ kỳ thi này sẽ giúp giảm đi đáng kể áp lực cho cả học sinh lẫn phụ huynh.
Cô T. chia sẻ thực trạng: "Lớp tôi hiện có hai em thường xuyên phải nhập viện vì áp lực ôn thi. Nhiều gia đình cãi vã chỉ vì chuyện học hành, thi cử. Thậm chí, có học sinh bị cha mẹ đánh vì không chọn nguyện vọng theo ý gia đình hoặc không chịu học".
Bên cạnh đó, cô T cũng từng chứng kiến rất nhiều học sinh khi trượt lớp 10 công lập đã phải chuyển hướng sang học nghề hoặc học tại các trường ngoài công lập. Tuy nhiên, tình hình của các em không ổn chút nào. Nguyên nhân là bởi các trường tư thục có chất lượng tốt thì mức học phí lại vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình, trong khi những trường có mức học phí vừa tầm thì lại chưa bảo đảm được môi trường học tập cũng như tính kỷ luật. "Vì thế tôi mong bé nào cũng có cơ hội vào công lập", cô T bày tỏ.
Nữ giáo viên này cũng nhận định rằng cuộc đua vào lớp 10 hiện nay đang tạo ra áp lực quá sớm cho các em học sinh. Cô bộc bạch: "Con tôi mới lên lớp 8 nhưng đã phải ôn thi vì lo năm sau không có suất công lập. Không chỉ riêng gia đình tôi mà rất nhiều phụ huynh đều đầu tư từ bây giờ".
Theo cô, kỳ vọng về việc "áp lực tạo ra kim cương" thì chưa thấy rõ đâu, nhưng các hệ quả tiêu cực thì lại xuất hiện ngày càng nhiều. Cô nói thêm: "Học quá nhiều nên nhiều bé đuối sức, phờ phạc, mệt mỏi".
Dù rất ủng hộ việc giảm bớt áp lực thi cử, song nhiều người lại cho rằng TP.HCM không thể bỏ kỳ thi lớp 10 nếu như chưa xây dựng được một cơ chế kiểm soát chất lượng đủ chặt chẽ.
Ảnh minh họa
Thầy Nguyễn Hồng Thanh Phương, giáo viên đang công tác tại trường THCS Nguyễn Văn Luông, tỏ ra lo ngại rằng việc xét học bạ nếu triển khai mà thiếu đi sự kiểm soát thì sẽ dễ dẫn đến tình trạng chạy đua thành tích.
Thầy Phương phân tích: "Nếu chỉ còn học bạ, tôi sợ các trường sẽ buông lỏng chất lượng để làm đẹp hồ sơ. Học sinh cũng dễ mất động lực học tập khi không còn một kỳ thi mang tính bước ngoặt".
Theo đánh giá của thầy, nỗi lo ngại này hoàn toàn có cơ sở thực tế.
Cách đây hơn 10 năm, khu vực quận 6 cũ đã từng tiến hành thí điểm hình thức xét tuyển vào lớp 10. Thế nhưng chỉ sau hai năm triển khai, nơi này đã phải quay trở lại với hình thức thi tuyển do chất lượng học sinh bị giảm sút, nhiều em bị hụt kiến thức khi bước vào bậc THPT. Ngoài ra, việc thực hiện xét tuyển thuần túy theo địa bàn vào thời điểm đó cũng làm cho nhiều học sinh có lực học khá, giỏi bị mất đi cơ hội bước vào những ngôi trường phù hợp với năng lực của bản thân.
Thầy Phương nhấn mạnh: "Ngành giáo dục phải tính toán rất kỹ, đặc biệt cần có bộ công cụ sàng lọc hiệu quả trước khi tính đến chuyện bỏ thi".
Đồng quan điểm về vấn đề này, ông Dương Hữu Đức, Hiệu trưởng Trường THCS Quang Trung (phường Gò Vấp), cũng nhận định rằng phương thức xét học bạ rất dễ làm phát sinh các bất cập bởi mỗi nhà trường lại có một cách thức đánh giá học sinh khác nhau, cho dù đều dựa trên cùng một khung chuẩn.
Theo ý kiến của ông, TP.HCM có thể xem xét phương án tuyển sinh dựa theo địa bàn cư trú, tương tự như cách đang áp dụng cho bậc THCS hiện nay. Chỉ trong trường hợp nhà trường vẫn còn dư chỉ tiêu thì mới tiếp nhận thêm học sinh ở ngoài khu vực. Cách làm này vừa giúp bảo đảm được quyền học tập của học sinh, lại vừa tạo ra động lực để các địa phương tập trung đầu tư xây dựng trường lớp.
Cùng chia sẻ góc nhìn này, ông Nguyễn Đăng Khoa cho rằng các trường THPT hệ đại trà có thể tiến hành tuyển sinh dựa theo nơi cư trú hoặc theo nơi mà học sinh học năm cuối cấp. Trong khi đó, đối với các trường chuyên, trường có lớp tích hợp, trường tiên tiến hay trường theo mô hình hội nhập quốc tế thì vẫn nên tiếp tục tổ chức thi tuyển hoặc có các hình thức đánh giá năng lực riêng biệt để lựa chọn được những học sinh thực sự phù hợp.
