Tết Thanh minh là một trong những dịp lễ truyền thống quan trọng tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Không chỉ gắn với vòng tuần hoàn của thời tiết, tiết Thanh minh còn mang đậm ý nghĩa văn hóa khi trở thành thời điểm để con cháu hướng về tổ tiên, chăm sóc phần mộ và gìn giữ truyền thống gia đình.
Ảnh minh họa.
Theo lịch pháp phương Đông, một năm được chia thành 24 tiết khí nhằm phản ánh sự vận động của mặt trời và những chuyển biến của thời tiết qua từng giai đoạn. Trong hệ thống “nhị thập tứ khí” của lịch âm, Thanh minh là tiết khí thứ năm, đến sau các tiết Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập và Xuân phân.
Tên gọi “Thanh minh” hàm chứa ý nghĩa về trạng thái thời tiết đặc trưng của giai đoạn này. “Thanh” nghĩa là trong trẻo, “minh” là sáng sủa. Đây là thời điểm bầu trời quang đãng, khí hậu mát mẻ, cây cối đâm chồi nảy lộc, báo hiệu sự chuyển mình từ cuối xuân sang đầu hạ. Sự giao hòa của đất trời không chỉ tạo nên khung cảnh thiên nhiên tươi mới mà còn mở ra một dịp lễ quan trọng trong đời sống tinh thần của người Việt.
Thanh minh năm 2026 là ngày nào?
Trong tác phẩm Truyện Kiều, đại thi hào Nguyễn Du viết: “Thanh minh trong tiết tháng Ba/ Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh…”. Hai câu thơ không chỉ khắc họa sinh hoạt lễ hội truyền thống mà còn giúp nhiều thế hệ ghi nhớ thời điểm diễn ra ngày này theo Âm lịch.
Ảnh minh họa.
Tuy nhiên, cùng với quá trình hội nhập và yêu cầu đồng bộ với hệ thống lịch quốc tế, việc xác định tiết khí hiện nay được tính theo Dương lịch dựa trên vị trí của Mặt trời. Do đó, Tết Thanh minh, tức ngày đầu tiên của tiết Thanh minh, được xác định theo Dương lịch, sau đó quy đổi sang Âm lịch.
Thông thường, tiết Thanh minh kéo dài khoảng 15–16 ngày. Thời điểm bắt đầu thường rơi vào ngày 4/4 hoặc 5/4 Dương lịch và kết thúc vào khoảng 19/4 hoặc 20/4, ngay trước khi chuyển sang tiết Cốc vũ.
Năm 2026, tiết Thanh minh bắt đầu từ ngày 5/4 và kéo dài đến ngày 20/4 Dương lịch, trước khi chuyển sang tiết Cốc vũ. Như vậy, ngày Tết Thanh minh (ngày đầu tiên của tiết Thanh minh) rơi vào Chủ nhật 18/2 Âm lịch.
Việc ngày chính lễ Thanh minh năm 2026 trùng vào Chủ nhật được xem là điều kiện thuận lợi về mặt thời gian. Các gia đình, đặc biệt là những người đi làm xa, có thể chủ động sắp xếp trở về quê hương tảo mộ, sum họp bên gia đình mà không ảnh hưởng đến lịch trình công việc.
Tết Thanh minh nên cúng gì?
Thông tin trên VietNamNet, theo truyền thống, lễ cúng tết Thanh minh thường diễn ra ở hai địa điểm là ở phần mộ của tổ tiên và tại nhà. Mỗi nơi lại có những yêu cầu về lễ vật và nghi thức riêng.
Mâm lễ cúng tết Thanh minh tại nhà thường bao gồm xôi chè, oản chuối, bánh trái, gạo, muối, bỏng, trầu cau, vàng mã, nước uống.
Trước khi cúng, các thành viên trong gia đình cần dọn dẹp nhà cửa cho sạch sẽ, gọn gàng. Bàn thờ tổ tiên nên được quét dọn cẩn thận từ hôm trước. Những người làm lễ cúng nên ăn mặc chỉn chu, gọn gàng.
Với mâm cúng tết Thanh minh ngoài mộ cần chuẩn bị một số lễ vật cơ bản gồm: Bánh kẹo, hoa quả, trầu cau, nước sạch, rượu trắng, nhang đèn... Ngoài ra, còn có đồ cúng chay hoặc mặn để dâng lên từng phần mộ.
Tùy vào phong tục từng vùng và điều kiện từng nhà mà bạn có thể dâng thêm một bộ tam sên gồm một miếng thịt lợn, một con tôm hoặc cua và một quả trứng gà hoặc trứng vịt.
* Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo
