Chiều 14/4, theo thông tin từ Báo Người Lao Động, Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM (Sở Xây dựng TP.HCM) cho biết một tài xế xe buýt số 85 vừa đột quỵ.
Theo đó, lúc 6h31 sáng 14/1, tài xế C.M.T, 42 tuổi, lái xe buýt số 85 (tuyến Bến xe An Sương – Khu công nghiệp Nhị Xuân) do Công ty Cổ phần xe khách Phương Trang – FUTA Bus Lines đảm nhận, khi lưu thông trên đường Nguyễn Văn Bứa thì xảy ra sự cố đột xuất.
Lúc này, tài xế T. bất ngờ bị đột quỵ. Ngay khi phát hiện sự việc, nhân viên phục vụ trên xe buýt đã nhanh trí tắt chìa khóa xe, phối hợp đưa lái xe đi cấp cứu ngay sau đó. Tuy nhiên, ông T. đã không qua khỏi và mất tại bệnh viện.
Tài xế buỵt đột quỵ khi đang lái xe ở TP.HCM. Ảnh: Báo Người lao động.
Do sự cố xảy ra đột ngột, xe buýt chỉ va quẹt nhẹ vào dải phân cách, không gây ảnh hưởng đến hành khách và người tham gia giao thông xung quanh.
Đây không phải trường hợp hiếm gặp, khi đã có rất nhiều tài xế gục xuống trên vô lăng vì đột quỵ trong khoảnh khắc xe đang lăn bánh.
Nguy cơ đột quỵ rình rập phía sau vô lăng
Chia sẻ trên VnExpress, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Minh Đức, Trưởng khoa Thần kinh, Trung tâm Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết các tài xế chuyên nghiệp có nguy cơ đột quỵ do tính chất nghề nghiệp. Ngồi lâu trên ôtô trong thời gian dài có nguy cơ hình thành cục máu đông. Nhiệt độ thấp của máy lạnh trên ôtô làm các mạch máu dễ co lại, máu có xu hướng đặc, dính, dễ đông hơn. Cục máu đông có thể di chuyển đến não, gây tắc nghẽn dòng máu chảy, dẫn tới đột quỵ.
Tài xế có thể bị sốc nhiệt do đang ngồi trong xe máy lạnh rồi đột ngột ra ngoài trời nắng nóng. Điều này khiến mạch máu não giãn đột ngột, bong mảng xơ vữa lòng mạch, tích tụ tạo cục máu đông, chặn đứng nguồn tưới máu đến não.
Người điều khiển phương tiện giao thông có đặc thù ngồi liên tục, làm tăng khả năng mắc các bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, tiểu đường, béo phì, cao cholesterol trong máu, xơ vữa mạch máu... Đây là các yếu tố nguy cơ cao gây đột quỵ.
Bác sĩ Đức dẫn các nghiên cứu cho thấy hơn 50% trường hợp đột quỵ có bệnh nền tăng huyết áp. Cholesterol cao cũng làm tăng nguy cơ hình thành mảng bám, cục máu đông. Tài xế có thói quen hút thuốc, nguy cơ đột quỵ tăng gấp 6 lần. Chất cồn trong rượu bia gây tăng huyết áp, bệnh tim mạch, xơ cứng mạch máu. Thói quen ăn uống thiếu kiêng khem, hấp thu nhiều chất béo, đạm, đường cũng dễ dẫn đến các bệnh lý liên quan đến đột quỵ.
Nguy cơ đột quỵ rình rập phía sau vô lăng.
Đột quỵ và nhồi máu cơ tim – “sát thủ thầm lặng”
Trong khi đó, chia sẻ trên Tạp chí Tri thức, ThS.BS Nguyễn Thị Cúc, khoa Đột quỵ não, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cũng chỉ ra các trường hợp đột ngột mất ý thức và tử vong khi đang lái xe hoặc làm việc thường liên quan đến hai nguyên nhân hàng đầu là đột quỵ não và nhồi máu cơ tim.
Theo bác sĩ Cúc, đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim có thể xảy ra vào bất kỳ thời điểm nào, khi ngủ, khi làm việc hoặc ngay sau vô lăng. Đặc biệt, các thể đột quỵ thân não, chảy máu não lớn hay nhồi máu cơ tim có thể khởi phát đột ngột, gây mất ý thức nhanh chóng, khiến nạn nhân không kịp phản ứng. Nếu điều này xảy ra trong lúc đang điều khiển phương tiện, nguy cơ tai nạn và hậu quả nghiêm trọng là rất lớn.
Nhận định này cũng được củng cố bởi các dữ liệu nghiên cứu quốc tế. Nghiên cứu mang tên Stroke while driving: Frequency and association with automobile accidents, do bác sĩ Joji Inamasu và các cộng sự tại Nhật Bản thực hiện, đã phân tích dữ liệu lâm sàng thu thập tiền cứu trong giai đoạn 2011-2016 và được công bố trên tạp chí JRSM Cardiovascular Disease.
Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả rà soát hồ sơ của 2.145 bệnh nhân đột quỵ. Kết quả cho thấy có 85 bệnh nhân, tương đương khoảng 4% tổng số ca đột quỵ, bị đột quỵ trong lúc điều khiển phương tiện. Trong số này, đột quỵ thiếu máu não chiếm tỷ lệ cao nhất, với 4,8% ca xảy ra khi đang lái xe, cao hơn so với xuất huyết não (3,4%) và xuất huyết dưới nhện (0,8%).
Ngoài ra, một số dị dạng mạch máu não hoặc phình mạch có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể mà người bệnh không hề hay biết. Khi các mạch máu này bất ngờ vỡ, áp lực đè lên những vùng chức năng quan trọng của não có thể dẫn đến ngừng tim tức thì, khiến bệnh nhân tử vong trong tích tắc, hầu như không có dấu hiệu cảnh báo.
Bên cạnh đó, tăng huyết áp không được kiểm soát vẫn là một yếu tố nguy cơ lớn. Đặc biệt ở những người thường xuyên chịu áp lực, căng thẳng khi lái xe hoặc lao động nặng, các cơn tăng huyết áp cấp tính có thể xuất hiện đột ngột, làm tăng nguy cơ chảy máu não và đột quỵ ngay tại thời điểm đó.
Tài xế nên nghỉ 5-10 phút mỗi 2-3 tiếng lái xe để đi bộ, duỗi cơ.
Tài xế cần làm gì để phòng ngừa đột quỵ?
Ăn uống lành mạnh: Ưu tiên cơm tự chuẩn bị, rau luộc, canh; Hạn chế đồ chiên xào, mặn, nước tăng lực, cà phê, rượu bia.
Tăng vận động: Nghỉ 5-10 phút mỗi 2-3 tiếng lái xe để đi bộ, duỗi cơ.
Cai thuốc lá, hạn chế chất kích thích: Giảm dần số lượng thuốc lá, dùng kẹo/miếng dán nicotine, nhờ hỗ trợ y tế.
Ngủ đủ và đúng giờ: Tránh lái đêm kéo dài; Kiểm tra hội chứng ngưng thở khi ngủ nếu có ngủ ngáy, mệt mỏi ban ngày.
Giảm căng thẳng: Nghe nhạc nhẹ, hít thở sâu, trò chuyện với người thân/kỹ thuật viên tâm lý.
Khám sức khỏe định kỳ: Ít nhất 1 lần/năm (2 lần nếu có yếu tố nguy cơ như béo phì, tiền sử gia đình); Kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu.
Dấu hiệu cảnh báo sớm đột quỵ cần biết
Dấu hiệu cảnh báo sớm đột quỵ
Tê hoặc yếu đột ngột ở mặt, tay hoặc chân, đặc biệt là ở một bên cơ thể.
Lú lẫn đột ngột, khó nói hoặc khó hiểu lời nói.
Rối loạn thị lực đột ngột ở một hoặc cả hai mắt.
Khó đi lại đột ngột, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc phối hợp động tác kém.
Đau đầu dữ dội đột ngột mà không rõ nguyên nhân.
QUY TẮC F.A.S.T: Giúp nhận biết nhanh các triệu chứng đột quỵ
F = Face Drooping (Méo mặt): Một bên mặt có bị xệ xuống hoặc tê cứng không? Hãy yêu cầu người đó mỉm cười xem nụ cười có bị lệch không?
A = Arm Weakness (Yếu tay): Một bên tay có bị yếu hoặc tê không? Yêu cầu người đó giơ cả hai tay lên xem có tay nào bị rơi xuống không?
S = Speech Difficulty (Nói khó): Người đó có nói ngọng, ú ớ, khó hiểu không? Yêu cầu họ lặp lại một câu đơn giản - có lặp lại được không?
T = Time to call 115 (Thời điểm gọi cấp cứu): Gọi ngay 115, mỗi phút đều quý giá.
