Trào lưu nấu cơm một lần ăn cả tuần để tạo tinh bột kháng
Theo báo Sức khỏe & Đời sống, trên các diễn đàn mạng xã hội gần đây, một tài khoản đã thu hút sự chú ý lớn khi chia sẻ thói quen nấu sẵn cơm cho cả tuần, chia thành từng phần nhỏ rồi bảo quản trong tủ lạnh để dùng dần.
Theo chủ tài khoản, phương pháp này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian đáng kể mà còn có lợi cho sức khỏe bởi cơm để nguội sẽ sinh ra tinh bột kháng, rất tốt cho sức khỏe. Chia sẻ này ngay lập tức được lan truyền mạnh mẽ, nhận về hàng nghìn bình luận và hàng trăm lượt chia sẻ từ cộng đồng mạng.
Chị N.H.A., 32 tuổi, hiện là nhân viên văn phòng tại Hà Nội, cũng là một người áp dụng phương pháp nấu cơm một lần và bảo quản trong tủ lạnh để dùng trong 3 đến 4 ngày. Sau một thời gian thực hiện, chị H.A. chia sẻ bản thân cảm thấy cơ thể nhẹ nhàng hơn, không còn hiện tượng nhanh đói hay tụt năng lượng sau bữa ăn.
Đặc biệt, qua các lần kiểm tra sức khỏe định kỳ, lượng đường huyết của chị cũng duy trì ở mức ổn định, khiến chị càng thêm tin tưởng và tích cực cổ vũ cho trào lưu này.
Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận được kết quả tích cực như kỳ vọng. Anh V.P.M, trú tại Hà Nội, sau khi đọc thông tin cơm lạnh giúp giảm đường huyết đã bắt đầu nấu lượng lớn cơm đủ ăn cho cả tuần. Tin rằng ăn cơm lạnh là an toàn tuyệt đối cho sức khỏe, anh thoải mái tiêu thụ mà không kiểm soát lượng thực phẩm nạp vào.
Chỉ sau vài ngày, anh M. thường xuyên gặp tình trạng đầy bụng, khó tiêu, thậm chí có lần bị đau bụng nhẹ do cơm bảo quản quá lâu. Đáng chú ý, dù ăn cơm để lạnh nhưng cân nặng của anh vẫn tăng do khẩu phần ăn không được tiết chế, dẫn đến những phản hồi trái chiều so với trường hợp của chị H.A.
Ảnh minh họa
Giải mã lợi ích của tinh bột kháng dưới góc nhìn chuyên gia
TS.BS Trần Thị Minh Nguyệt, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết trên báo Sức khỏe & Đời sống, việc cơm sau khi nấu chín rồi để nguội, đặc biệt là làm lạnh trong tủ lạnh, có thể tạo ra một lượng nhỏ "tinh bột kháng". Đây là kết quả của quá trình tinh bột đã gelatin hóa khi nấu, sau đó tái kết tinh khi được làm lạnh.
TS.BS Trần Thị Minh Nguyệt cho biết, tinh bột kháng là loại tinh bột không bị tiêu hóa ở ruột non, hoạt động tương tự như chất xơ. Nhờ đó, nó có thể góp phần nuôi lợi khuẩn đường ruột và giúp giảm nhẹ mức tăng đường huyết sau ăn.
Tuy nhiên, TS.BS Trần Thị Minh Nguyệt nhấn mạnh: hiệu quả này là có thật nhưng không lớn như nhiều thông tin lan truyền. Việc ăn cơm để lạnh không thể thay thế các biện pháp kiểm soát đường huyết đã được chứng minh như điều chỉnh khẩu phần, cân bằng dinh dưỡng hay tăng cường vận động.
Một câu hỏi được nhiều người quan tâm là cơm để lạnh sau khi hâm lại có còn "tinh bột kháng" hay không. Theo TS.BS Trần Thị Minh Nguyệt, câu trả lời là có, nhưng sẽ giảm đi một phần. Quá trình hâm nóng không phá hủy hoàn toàn tinh bột kháng đã hình thành. Tuy vậy, nếu hâm ở nhiệt độ quá cao hoặc quá lâu, một phần cấu trúc này có thể bị mất đi, khiến lợi ích giảm đáng kể.
Theo TS.BS Trần Thị Minh Nguyệt, việc sử dụng cơm để lạnh có thể mang lại một số lợi ích nhất định, đặc biệt với những người cần kiểm soát chuyển hóa như tiền đái tháo đường, đề kháng insulin hoặc đang giảm cân.
Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên hiểu sai rằng đây là "chiêu" giúp ăn cơm thoải mái mà không ảnh hưởng đến sức khỏe. Lượng tinh bột nạp vào vẫn là yếu tố quyết định, và nếu ăn quá nhiều, nguy cơ tăng đường huyết hay tăng cân vẫn xảy ra như bình thường. Nói cách khác, cơm để lạnh chỉ có thể hỗ trợ một phần nhỏ, chứ không phải giải pháp thay thế cho chế độ ăn uống khoa học.
Ảnh minh họa
Nguy cơ ngộ độc thực phẩm
Bên cạnh những lợi ích hạn chế, TS.BS Trần Thị Minh Nguyệt cũng cảnh báo rủi ro đáng lưu ý khi áp dụng phương pháp này. Cơm để lâu hoặc bảo quản không đúng cách có thể nhiễm vi khuẩn, đặc biệt là Bacillus cereus – tác nhân gây ngộ độc thực phẩm.
Đồng quan điểm, TS.BS Lê Thị Hương Giang - Trưởng Khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 cho hay, Bacillus cereuslà loại vi khuẩn có thể tồn tại dưới dạng bào tử trong gạo, không bị tiêu diệt hoàn toàn khi nấu chín. Khi gặp điều kiện thuận lợi, chúng phát triển và sinh độc tố gây ngộ độc thực phẩm. Triệu chứng có thể xuất hiện nhanh chóng: Từ 1-6 giờ với biểu hiện nôn hoặc từ 6-15 giờ với tiêu chảy.
Điều đáng lưu ý là độc tố của vi khuẩn này không bị phá hủy hoàn toàn khi hâm nóng cơm lại. Vì vậy, nếu cơm đã nhiễm khuẩn từ trước, việc quay lò vi sóng hay đun lại cũng không giúp đảm bảo an toàn.
Thực tế, nhiều người đang mắc những sai lầm phổ biến như để cơm ngoài nhiệt độ phòng nhiều giờ rồi mới cho vào tủ lạnh, để nguyên cả nồi cơm lớn khiến cơm nguội chậm, hoặc hâm lại nhiều lần. Một số người còn rã đông cơm ở nhiệt độ phòng. Tất cả những thói quen này đều làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Để sử dụng cơm nguội an toàn, bạn cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Không để cơm ở nhiệt độ phòng quá 1-2 giờ sau khi nấu
- Nên chia cơm thành từng phần nhỏ để nguội nhanh trước khi bảo quản
- Bảo quản trong tủ lạnh dưới 4°C nếu dùng trong ngày, hoặc cấp đông nếu cần để lâu hơn
- Chỉ nên sử dụng cơm trong vòng 24 giờ nếu để ngăn mát
- Khi ăn phải hâm nóng kỹ và tránh hâm đi hâm lại nhiều lần.
Đối với ngăn đá, nhiệt độ khoảng -18 độ C chỉ giúp làm chậm sự phát triển của vi khuẩn chứ không tiêu diệt hoàn toàn, cũng không loại bỏ độc tố đã hình thành trước đó. Vì vậy, cấp đông chỉ có ý nghĩa khi cơm được làm lạnh đúng cách ngay từ đầu, không phải là cách “cứu” cơm đã để ngoài quá lâu.
Việc nấu một lần ăn nhiều ngày không phải là không thể nhưng cần bảo quản đúng cách. Nếu bạn làm sai quy trình, nguy cơ ngộ độc thực phẩm vẫn hiện hữu dù cơm trông và ăn vẫn bình thường.
