Sau vụ việc thịt lợn bệnh bị phát hiện “tuồn” vào bếp ăn trường học tại Hà Nội, nhiều phụ huynh không khỏi hoang mang khi con em mình có thể đã sử dụng thực phẩm không đảm bảo. Các chuyên gia cảnh báo, nguy cơ không chỉ đến từ mầm bệnh trước mắt mà còn có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe nếu tiếp xúc kéo dài với thực phẩm nhiễm độc.
Những "sát thủ" ẩn mình trong thịt lợn bệnh
Báo Người lao động cho biết, theo cơ quan điều tra, từ đầu năm 2026 đến nay, khoảng 3.600 con lợn mắc bệnh, tương đương gần 300 tấn thịt, đã được tiêu thụ ra thị trường. Số thịt này được đưa vào chợ đầu mối, chợ dân sinh và cung cấp cho một số đơn vị, trong đó có liên quan đến bếp ăn trường học tại Hà Nội.
Các đối tượng trong đường dây tiêu thụ gần 300 tấn thịt lợn bệnh vào các bếp ăn. Ảnh: Báo Dân trí.
Trước lo ngại của phụ huynh, những ngày qua TP Hà Nội yêu cầu hơn 2.900 trường rà soát, công khai nguồn thực phẩm phục vụ bữa ăn bán trú.
Theo bác sĩ Lê Văn Thiệu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, dịch tả heo châu Phi không lây sang người, song thịt lợn bệnh vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Người ăn phải có thể gặp các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, nôn mửa, sốt, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai.
Nguyên nhân không chỉ đến từ virus mà chủ yếu do vi khuẩn và ký sinh trùng tồn tại trong thịt. Các tác nhân như Salmonella, E.coli, giun xoắn, sán dây có thể gây nhiễm trùng, tổn thương cơ, mắt hoặc hệ thần kinh nếu thực phẩm không được nấu chín kỹ.
Ngoài ra, thịt lợn chết hoặc ôi thiu có thể sinh ra độc tố như histamine, endotoxin, mycotoxin. Những chất này khó bị phá hủy hoàn toàn, kể cả khi nấu ở nhiệt độ cao, có thể gây ngộ độc cấp với biểu hiện nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy, tụt huyết áp, thậm chí sốc nhiễm độc.
Bác sĩ Thiệu cho biết khi lợn mắc dịch, sức đề kháng suy giảm, dễ nhiễm thêm nhiều tác nhân gây bệnh, trong đó đáng lo ngại là liên cầu khuẩn lợn có thể lây sang người.
Lầm tưởng: "Cứ nấu chín là hết bệnh"
Một vấn đề khác thường bị hiểu nhầm là cứ nấu chín thì sẽ an toàn. Thực tế, theo BS Thiệu, một số tác nhân có thể giảm đi khi đun nấu, nhưng độc tố trong xác lợn bệnh thì không dễ mất đi hoàn toàn.
Các chất như histamine, endotoxin, mycotoxin vẫn có thể tồn tại ngay cả khi thịt được nấu ở 100 độ C. Điều đó có nghĩa, món ăn đã nấu chín chưa chắc đã hết nguy cơ.
Một số tác nhân có thể giảm đi khi đun nấu, nhưng độc tố trong xác lợn bệnh thì không dễ mất đi hoàn toàn. Ảnh minh họa VnExpress.
Người ăn phải thịt chứa độc tố vẫn có thể bị ngộ độc cấp với các biểu hiện như nôn mửa dữ dội, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp. Trường hợp nặng có thể dẫn tới sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng.
báo Dân trí cho biết, theo BS Thiệu, nguy cơ không chỉ nằm ở phản ứng cấp tính sau một bữa ăn. Nếu cơ thể tiếp xúc kéo dài với lượng nhỏ độc tố từ thực phẩm bẩn, các cơ quan như gan, thận, hệ miễn dịch có thể bị ảnh hưởng theo thời gian.
Đáng lo hơn, có những loại thịt chứa độc tố nhưng không thay đổi rõ rệt về màu sắc hay mùi vị, khiến người chế biến và người ăn rất khó nhận biết bằng cảm quan thông thường. Chính vì vậy, việc trông chờ vào kinh nghiệm “nhìn bằng mắt, ngửi bằng mũi” là không đủ để bảo vệ người tiêu dùng.
BS Thiệu cũng lưu ý, ngoài nguy cơ qua đường ăn uống, quá trình sơ chế thịt lợn bệnh trong điều kiện mất vệ sinh còn làm tăng khả năng lây nhiễm gián tiếp.
Một số virus hay mầm bệnh không lây trực tiếp qua đường tiêu hóa nhưng vẫn có thể lây qua tiếp xúc trong lúc vận chuyển, giết mổ, chế biến nếu người xử lý thực phẩm không bảo đảm vệ sinh cá nhân và an toàn bếp ăn.
