Theo tạp chí Diễn đàn doanh nghiệp, ngày 20/10/1990, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế ký quyết định số 402 QĐ/UB thành lập Nhà máy Bia Huế, với mục tiêu ban đầu nhằm đáp ứng nhu cầu giải khát cho địa phương và khu vực, Nhà máy Bia Huế ra đời với số vốn đầu tư 2,4 triệu USD, công suất 3 triệu lít/năm, theo hình thức xí nghiệp liên doanh có vốn góp từ các đơn vị quốc doanh và ngoài quốc doanh trong tỉnh.
Thời điểm những năm 90 của thế kỷ trước, các công ty bia địa phương đều lâm vào tình trạng khó khăn chung. Họ tìm lối thoát bằng cách chuyển hướng sang tập trung sản xuất bia hơi, hoặc sáp nhập với các công ty bia lớn, có tên tuổi để gia công sản phẩm cho họ. Nhà máy bia Huế cũng không ngoại lệ.
Năm 1994, Bia Huế hợp tác với Tập đoàn Carlsberg International A/S (Đan Mạch) dưới hình thức liên doanh, mỗi bên góp 50% vốn. Từ đó trở đi, công ty TNHH bia Huế (Huda) chính thức ra đời. Từ sản lượng ban đầu là 3 triệu lít/năm, đến năm 2011 Công ty Bia Huế nâng sản lượng đạt hơn 200 triệu lít/năm.
Qua gần 2 thập kỷ hoạt động dưới dạng liên doanh, liên kết, tới cuối năm 2011, Carlsberg lộ rõ ý đồ biến Bia Huế từ một đơn vị liên doanh trở thành công ty 100% vốn nước ngoài. Tập đoàn của nước ngoài đã bỏ ra 1.875 tỷ đồng mua lại phần vốn của đối tác Việt Nam là UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế.
Số tiền nói trên bao gồm khoảng 700 tỷ đồng “giá trị hữu hình” (chủ yếu cơ sở vật chất 2 nhà máy) và hơn 1.100 tỷ đồng “giá trị vô hình” (chủ yếu thương hiệu Huda).
Chiều 1/12/2011, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế đã trao giấy chứng nhận đầu tư điều chỉnh từ doanh nghiệp liên doanh sang doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài cho Công ty TNHH Bia Huế (thuộc Tập đoàn Carlsberg International A/S - Đan Mạch). Huda đã hoàn toàn thuộc về Carlsberg.
Sau thương vụ tỉnh Thừa Thiên - Huế bán 50% phần vốn cho Carlsberg, dư luận đặt ra việc định giá thương hiệu Huda với 2.200 tỷ đồng (mỗi bên khoảng 1.100 tỷ đồng) là quá “bèo".
Ông Nguyễn Mậu Chi, Tổng giám đốc Công ty Bia Huế lúc đấy, nói rằng, Huda vào thời điểm đó chiếm 8% thị phần bia cả nước. Theo tính toán chiến lược, đến năm 2015 Huda phải chiếm được 15% thị phần bia cả nước, nếu không Bia Huế sẽ “chết”.
Để phát triển, Bia Huế cần đầu tư thêm 2.500 tỷ đồng. Như vậy phía tỉnh Thừa Thiên - Huế phải góp thêm 1.250 tỷ đồng, tỉnh không đủ lực, do đó phải quyết định bán đứt phần của mình cho đối tác. Vì vậy thương vụ này được xem là thời cơ bởi nền kinh tế suy thoái, ít nhà đầu tư, nếu chậm hơn sẽ bỏ lỡ cơ hội.
Xem thêm: Công ty của gia đình “vua mía đường” Đặng Văn Thành muốn phát hành trái phiếu 500 tỷ đồng
Trong khi đó, chia sẻ trên báo Tuổi trẻ, ông Henrik Juel Andersen (đại diện có thẩm quyền Tập đoàn Carlsberg, Chủ tịch hội đồng thành viên Công ty TNHH Bia Huế) nói Tập đoàn Carlsberg cho rằng đó là giá công bằng, chắc chắn không phải là giá rẻ bởi đã trải qua cuộc đàm phán kỹ lưỡng trong gần ba năm trời.
Khi được hỏi có thể công khai nội dung thỏa thuận trong việc chuyển nhượng để dư luận có thể đánh giá một cách khách quan hơn, ông Henrik Juel Andersen nói vì lý do bảo mật kinh doanh và một số lý do về việc đàm phán giữa 2 bên nên không thể tiết lộ được.
Trước khi về tay Carlsberg, mặc dù chỉ chiếm 8% thị phần cả nước, nhưng Huda là số 1 của khu vực Bắc Trung Bộ, khi chiếm 98% thị phần Thừa Thiên - Huế, 95% ở Quảng Trị, 65% ở Quảng Bình, 55% ở Hà Tĩnh. Thế nhưng, thị trường bia phần còn lại của cả nước nằm ngoài tầm với của Carlsberg. Các ông lớn Sabeco, Heineken và Habeco chiếm tới khoảng 80% thị phần. Các thương hiệu bia của Carlsberg chỉ có khoảng trên dưới 10% thị phần, bao gồm cả Huda.
Thành thử, Carlsberg có vẻ như xác định “yên vị” Huda ở miền Trung với những khẩu hiệu kiểu “Đậm tình miền Trung”. Các chương trình marketing cũng rất gắn liền với các hình ảnh đặc trưng của miền Trung, ví dụ như tấm biển quảng cáo (nhiều tranh cãi) phủ xanh Chùa Cầu (Hội An), cầu Trường Tiền hay Ngọ Môn (Huế).
Vân Anh(T/h)
