Nguy cơ ngộ độc thực phẩm bùng phát trước cao điểm nắng nóng

Miền Nam đang bước vào mùa nắng nóng. Nhiệt độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển nhanh khiến thực phẩm dễ ôi thiu, biến chất nếu không được bảo quản đúng cách. Các món ăn chế biến sẵn, thực phẩm để ngoài môi trường lâu càng tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc.

Liên tiếp các vụ nghi ngộ độc bánh mì

Chỉ trong vòng một tháng, TP.HCM liên tiếp ghi nhận các vụ nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh mì, một món ăn đường phố phổ biến.

Đầu tháng 3, ngành y tế thành phố ghi nhận 22 trường hợp phải đến bệnh viện khám và điều trị sau khi ăn bánh mì tại một tiệm trên đường Phan Văn Trị (phường Hạnh Thông). Các bệnh nhân xuất hiện những triệu chứng điển hình của ngộ độc thực phẩm như đau bụng, nôn ói, tiêu chảy và sốt.

Gần đây nhất, một vụ nghi ngộ độc quy mô lớn cũng được ghi nhận tại phường Vũng Tàu khi nhiều người nhập viện sau khi ăn bánh mì tại một cơ sở kinh doanh trên đường Đồ Chiểu. Theo thống kê của ngành y tế, tổng cộng 108 người phải nhập viện điều trị với các biểu hiện rối loạn tiêu hóa cấp tính.

Kết quả xét nghiệm bước đầu cho thấy nhiều mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân dương tính với vi khuẩn Salmonella. Sau khi vụ việc xảy ra, cơ quan chức năng đã tiến hành kiểm tra cơ sở kinh doanh liên quan, lấy mẫu thực phẩm để xét nghiệm và tạm ngưng hoạt động của cửa hàng để phục vụ công tác điều tra.

Chuyên gia cảnh báo nguy cơ ngộ độc tăng cao trong mùa nóng

Liên quan các vụ ngộ độc bánh mì gần đây, chia sẻ trên báo Tuổi trẻ, PGS Nguyễn Duy Thịnh - nguyên giảng viên Viện công nghệ và thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), cho rằng trong các vụ ngộ độc sau khi ăn bánh mì, bản thân bánh mì hiếm khi là nguyên nhân trực tiếp.

"Thủ phạm" thường nằm ở các nguyên liệu ăn kèm như pa tê, thịt nguội, bơ..., trong đó nguy cơ cao nhất thường đến từ pa tê khối tự sản xuất tại các cơ sở bán lẻ.

Pa tê thường được làm từ gan heo, mà đây là cơ quan có chức năng thải độc của cơ thể động vật nên có thể tích tụ một số chất không mong muốn trong quá trình sống. Không những thế, trong quá trình giết mổ, nếu ruột heo bị vỡ, vi khuẩn từ hệ tiêu hóa cũng có thể lây nhiễm sang gan.

Ngoài ra vi khuẩn còn có thể xâm nhập trong quá trình chế biến thông qua tay người bán, dụng cụ không sạch hoặc môi trường chợ búa trước khi nguyên liệu được đưa về cơ sở sản xuất. Thực tế tại nhiều điểm bán bánh mì, pa tê thường được làm thành khối lớn nặng khoảng 0,5-1kg để dùng dần.

"Cách làm này giúp tiết kiệm chi phí và giữ hương vị nhưng do không được đóng hộp kín và tiệt trùng nên nguy cơ nhiễm khuẩn cao hơn. Nếu bảo quản không có thiết bị làm lạnh đạt chuẩn, vi khuẩn có thể phát triển rất nhanh", ông Thịnh nhận định.

Về các tác nhân gây ngộ độc, ông Thịnh cho biết nguyên nhân thường gặp là các vi khuẩn như Salmonella, E. coli, có thể gây ra các triệu chứng tiêu chảy, đau bụng, buồn nôn hoặc nôn ói sau khi ăn. Ngoài ra nếu quá trình chế biến không đạt nhiệt độ đủ cao, một số ký sinh trùng như giun sán trong gan cũng có thể tồn tại.

Trong khi đó, chia sẻ trên VnEconomy, ThS.BS Đặng Nam Long, khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), tình trạng ngộ độc thực phẩm liên quan đến ăn uống khá phổ biến trong thời gian gần đây, đặc biệt khi thời tiết miền Nam đang bước vào mùa nắng nóng khiến thực phẩm dễ bị ôi thiu và nhiễm khuẩn.

Bác sĩ Nam Long nhấn mạnh, ngộ độc thực phẩm thường xuất phát từ hai nguyên nhân chính. Thứ nhất là từ nguồn thức ăn bị nhiễm vi khuẩn trong quá trình bảo quản, chế biến hoặc vi khuẩn phát triển sinh ra độc tố. Khi thực phẩm không được rửa sạch hoặc nấu chín kỹ, các vi khuẩn và độc tố này khi vào cơ thể sẽ gây tổn thương niêm mạc ruột, dẫn đến nhiễm trùng và nhiễm độc.

Nguyên nhân thứ hai là do vấn đề vệ sinh cá nhân và dụng cụ ăn uống. Nếu tay hoặc các dụng cụ như chén, đũa không được vệ sinh sạch sẽ trước khi ăn, vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể trong quá trình ăn uống và gây bệnh.

Cách lựa chọn và bảo quản thực phẩm an toàn

Để giảm nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng, người dân được khuyến nghị ưu tiên lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng khi mua sắm. Các sản phẩm nên được mua tại siêu thị, cửa hàng uy tín hoặc các chợ truyền thống đảm bảo điều kiện vệ sinh.

Thực phẩm tươi sống cần được lựa chọn kỹ, tránh những sản phẩm có mùi lạ, màu sắc bất thường, dập nát hoặc rỉ dịch. Đối với thực phẩm đóng gói sẵn, người tiêu dùng cần đọc kỹ nhãn mác, kiểm tra hạn sử dụng và điều kiện bảo quản.

Các loại thực phẩm như thịt, cá, trứng, sữa và đồ ăn chín được xem là nhóm dễ hư hỏng nhất nếu không được bảo quản đúng cách. Đây cũng là môi trường thuận lợi để vi khuẩn phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng.

Đối với các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm, việc kiểm soát nguồn nguyên liệu đầu vào cần được thực hiện chặt chẽ. Nguyên liệu phải có hóa đơn, chứng từ rõ ràng để đảm bảo truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.

Trong quá trình chế biến, các cơ sở cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định vệ sinh an toàn thực phẩm, bao gồm cơ chế “kiểm thực ba bước”, tức kiểm tra thực phẩm khi nhập hàng, trước khi chế biến và sau khi nấu. Đồng thời, các đơn vị phải lưu mẫu thức ăn để phục vụ công tác kiểm tra, xét nghiệm khi xảy ra sự cố.

Bên cạnh đó, việc vệ sinh cá nhân và dụng cụ chế biến cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa ô nhiễm thực phẩm. Người chế biến cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng trước khi nấu ăn và sau mỗi lần gián đoạn công việc.

Các bề mặt chế biến như bếp, thớt, dao, chén đĩa phải được vệ sinh sạch sẽ. Dụng cụ dùng cho thực phẩm sống và chín cần tách riêng để tránh nhiễm khuẩn chéo.

Thức ăn sau khi chế biến cần được che đậy cẩn thận để tránh ruồi muỗi và côn trùng xâm nhập. Đồng thời, chỉ sử dụng nước sạch để rửa thực phẩm và nấu ăn, tránh dùng nước có mùi lạ hoặc chưa qua xử lý.

Đối với rau củ và thực phẩm tươi sống, người dân nên rửa kỹ bằng nước sạch hoặc nước muối loãng trước khi chế biến. Tất cả thực phẩm, đặc biệt là thịt, cá và trứng, cần được nấu chín kỹ trước khi sử dụng.

Trong khâu bảo quản, tủ lạnh là nơi lý tưởng để lưu trữ thực phẩm dễ hư hỏng, tuy nhiên cần sắp xếp đúng cách. Thịt sống và hải sản nên được để riêng, tránh tiếp xúc với rau củ quả để hạn chế lây nhiễm chéo.

Thức ăn đã nấu chín cần được đậy kín và bảo quản trong hộp đựng an toàn như thủy tinh, inox hoặc nhựa đạt chuẩn. Các chuyên gia khuyến cáo không nên để thức ăn chín ở nhiệt độ thường quá hai giờ vì vi khuẩn có thể phát triển nhanh trong điều kiện nóng.

Ngoài ra, thực phẩm đã rã đông không nên cấp đông lại vì dễ làm giảm chất lượng và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.