Nghị định 241 gỡ "điểm nghẽn" cho xe bán tải, thị trường kỳ vọng khởi sắc

Gỡ bỏ rào cản trong tổ chức giao thông

Chia sẻ tại tọa đàm "Xe bán tải: Từ nhu cầu thực tiễn đến hoàn thiện chính sách" do Báo Xây dựng tổ chức ngày 7/7,  Thượng tá Nguyễn Hồng Long, Phó Trưởng phòng Hướng dẫn tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông (Cục CSGT, Bộ Công an) cho biết, Nghị định 241 không thay đổi việc phân loại phương tiện mà chỉ điều chỉnh cách thức tổ chức giao thông đối với xe bán tải.

Theo đó, từ ngày 1/7, xe bán tải cabin kép và xe tải van dưới 3,5 tấn sẽ được áp dụng quy định lưu thông như ô tô con. Điều này đồng nghĩa với việc các phương tiện này không phải lưu thông theo làn đường dành riêng cho xe tải tại những tuyến đường có phân làn. Không bị hạn chế lưu thông theo khung giờ cấm xe tải tại các địa phương. Không thuộc đối tượng áp dụng của các biển báo cấm xe tải.

"Tuy nhiên, cần lưu ý, Nghị định 241 chỉ thay đổi cách thức tổ chức giao thông, không thay đổi việc phân loại phương tiện theo các quy định hiện hành", Thượng tá Long lưu ý. 

Theo ông Lê Hồng Điệp, Trưởng phòng Quản lý và Tổ chức giao thông (Cục Đường bộ Việt Nam), quy định mới được xây dựng trên cơ sở lắng nghe ý kiến từ người dân, doanh nghiệp sản xuất ô tô và các cơ quan quản lý nhằm khắc phục tình trạng mỗi địa phương áp dụng một cách khác nhau, gây khó khăn cho người sử dụng.

Theo thống kê từ cơ quan đăng kiểm, đến tháng 3/2026, cả nước có khoảng 291.000 xe bán tải cabin kép đang lưu hành; riêng Hà Nội có hơn 40.000 xe và TP.HCM gần 45.000 xe. Việc thống nhất tổ chức giao thông được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi cho số lượng lớn người dân đang sử dụng dòng xe này.

Xe bán tải theo thuật ngữ của đăng kiểm được gọi là xe pick up. Xe bán tải được nhắc đến tại Nghị định 241 là xe tải pickup, bản thân từ “bán tải” đã cho thấy tính lưỡng dụng của phương tiện là vừa chở người, vừa chở hàng. Xe bán tải có 2 loại, một là xe ô tô con pickup (coi như xe ô tô con được quy định tại Phụ lục I Thông tư 53) và xe tải pick up (coi như xe tải được quy định tại Phụ lục IV Thông tư 53).

Nhóm 2 là thiên về tải hơn được thể hiện trong mục 4 ở thông tư 53. Phân biệt rõ nhất là tỷ lệ giữa khối lượng người và khối lượng hàng cho phép ở mốc 80%, thiên về người hơn thì là xe con, mà thiên về hàng hơn thì là xe tải.

Về chu kỳ kiểm định, do xe tải pickup được xếp vào loại xe tải thông dụng, được sử dụng phục vụ sản xuất là chủ yếu thay vì chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân. Điều này còn liên quan đến cường độ vận hành, chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phương tiện, do đó, được giới hạn theo chu kỳ kiểm định của xe tải và niên hạn 25 năm.

Nội dung thứ 3, được rất nhiều người quan tâm là về phần cải tạo xe, mọi người đều mong muốn tăng tính phụ trợ, tiện nghi nội ngoại thất. Thời gian vừa qua Bộ Xây dựng đã ra thông tư 30 về trình tự thủ tục liên quan về kiểm định trong đó có cải tạo, thay thế cho thông tư 47 trước đây.

Trong thông tư đó có nội dung liên quan đến những hạng mục thay đổi xe nhưng không coi là cải tạo. Đây là một thay đổi rất lớn liên quan đến mục cải tạo được quy định rất rõ về kích thước, thiết kế để phục vụ cho việc kiểm soát của bên đội cảnh sát giao thông.

Và một thay đổi lớn ở thông tư 30 là giấy chứng nhận điện tử, dữ liệu chia sẻ thay thế cho những văn bản giấy ngày xưa, cùng với sự phối hợp với cơ quan công an chia sẻ dữ liệu trên VNTraffic để tạo sự thuận lợi cho người dân. 

Đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, thời gian tới đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, đặc biệt là Cục Đường bộ Việt Nam, để theo dõi quá trình triển khai, đánh giá kịp thời các tác động phát sinh, từ đó tham mưu hoàn thiện chính sách khi cần thiết.

Một trong những nội dung được nhiều người quan tâm tại Nghị định 241 là liệu việc lưu thông như ô tô con có kéo theo thay đổi về thuế, phí hay đăng kiểm. Giải đáp vấn đề này, ông Trần Quang Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) khẳng định, Nghị định 241 chỉ điều chỉnh quy định về tổ chức giao thông, hoàn toàn không thay đổi các tiêu chí kỹ thuật hay căn cứ phân loại phương tiện để tính thuế.

Theo tiêu chuẩn cũ, xe bán tải được xếp cùng nhóm xe tải nên không thuộc diện áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt như xe con. Tuy nhiên, trên thực tế, xe bán tải được người dân sử dụng tương tự xe con và có tính chất phục vụ tiêu dùng, vì vậy Bộ Tài chính đã điều chỉnh chính sách, áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe bán tải nhưng ở mức thấp hơn xe con.

Theo ông Hà, xe bán tải vẫn được phân loại theo các quy chuẩn hiện hành. Chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế, phí cũng như các quy định liên quan đến đăng kiểm vẫn được giữ nguyên. Chu kỳ kiểm định, niên hạn sử dụng cũng như các tiêu chuẩn kỹ thuật của xe bán tải cũng không có bất kỳ thay đổi nào sau khi Nghị định 241 có hiệu lực.

Thị trường xe bán tải kỳ vọng khởi sắc

Ở góc độ doanh nghiệp, đại diện Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) nhận định Nghị định 241 giúp xóa bỏ rào cản tâm lý đối với người tiêu dùng khi lựa chọn xe bán tải.

Ông Đào Công Quyết, Trưởng Tiểu ban Truyền thông, VAMA cho biết, đối với doanh nghiệp, chính sách mới sẽ góp phần phục hồi doanh số của các đại lý, nhà phân phối. Các thành viên của VAMA có kinh doanh xe bán tải như Ford Ranger, Toyota Hilux, Mitsubishi Triton và Isuzu D-Max đều xem đây là tín hiệu tích cực. Các doanh nghiệp kỳ vọng quy định mới sẽ tạo động lực để thị trường xe bán tải tăng trưởng trong mùa mua sắm cuối năm 2026.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể tự tin định vị xe bán tải là dòng xe vừa có nội thất tiện nghi phục vụ nhu cầu đi lại, vừa đáp ứng khả năng chở hàng nhưng được lưu thông như xe con.

Đối với khách hàng, trước đây nhiều người còn băn khoăn khi sử dụng xe bán tải. Nghị định 241 đã góp phần gỡ bỏ rào cản tâm lý, giảm lo ngại về phạt nguội, đi sai làn hoặc bị hạn chế lưu thông, trong khi vẫn giữ được lợi thế về chi phí và tính đa dụng của dòng xe.

Đại diện Ford Việt Nam cho biết, ngay sau khi Nghị định được ban hành, hệ thống đại lý đã ghi nhận nhiều phản hồi tích cực từ khách hàng. Không ít doanh nghiệp vận tải và hộ kinh doanh cho rằng việc không còn bị áp dụng các quy định lưu thông như xe tải sẽ giúp giảm chi phí, tiết kiệm thời gian và thuận lợi hơn trong quá trình di chuyển.

Việc điều chỉnh quy định đã tạo sự thống nhất trong tổ chức giao thông, giúp khách hàng yên tâm sử dụng Ford Ranger như xe con, không còn lo ngại đi sai làn hoặc bị xử phạt do nhầm lẫn quy định.

Đồng thời, những khách hàng đang cân nhắc mua xe bán tải cũng sẽ dễ dàng đưa ra quyết định hơn khi không còn tâm lý lo ngại bị đối xử như xe tải trong quá trình lưu thông.

Về lâu dài, sự đồng bộ của chính sách cũng củng cố niềm tin để các doanh nghiệp như Ford tiếp tục đầu tư, nâng cấp sản phẩm và mở rộng hệ sinh thái dịch vụ tại Việt Nam. Chúng tôi cam kết tiếp tục lắng nghe thị trường và nâng cao trải nghiệm cho khách hàng.

Theo giới chuyên môn, việc sửa đổi Nghị định 241 thể hiện tư duy quản lý theo hướng tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu về trật tự, an toàn giao thông. Đây được xem là bước điều chỉnh phù hợp với thực tiễn sử dụng phương tiện tại Việt Nam cũng như xu hướng quản lý ở nhiều quốc gia có thị trường xe bán tải phát triển.