Những ngày đầu tháng 4/2026, nhiều địa phương trên cả nước ghi nhận nền nhiệt phổ biến từ 36 - 40 độ C, có thời điểm vượt ngưỡng trung bình nhiều năm. Theo dự báo, nắng nóng còn tiếp tục gia tăng cả về cường độ lẫn phạm vi.
Trong bối cảnh học sinh bước vào giai đoạn “nước rút” ôn thi, thời tiết khắc nghiệt không chỉ gây khó khăn cho sinh hoạt mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe, tâm lý và hiệu quả học tập.
Trước tình hình này, nhiều trường học đã chủ động phát đi thông báo khẩn, yêu cầu cán bộ, giáo viên, học sinh thực hiện các biện pháp phòng chống nắng nóng. Đây không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là cách tiếp cận cần thiết nhằm đảm bảo an toàn sức khỏe học đường trong điều kiện khí hậu ngày càng cực đoan.
Trước tình hình nắng nóng gay gắt, nhiều trường học đã chủ động phát đi thông báo khẩn đảm bảo các biện pháp phòng chống nắng nóng cho học sinh. Ảnh minh họa
Trao đổi với PV Đời sống và Pháp luật, thầy Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ (TP.HCM) cho biết, nhà trường đã ra văn bản yêu cầu học sinh hạn chế tối đa hoạt động ngoài trời trong khung giờ từ 10h đến 16h thời điểm bức xạ nhiệt đạt đỉnh. Các giờ ra chơi được điều chỉnh linh hoạt, khuyến khích học sinh ở lại trong lớp học hoặc khu vực có mái che, quạt mát.
“Song song đó, nhà trường nhấn mạnh việc tự bảo vệ sức khỏe của học sinh: uống đủ nước, ăn uống hợp lý, nghỉ ngơi khoa học và mang theo bình nước cá nhân. Những hoạt động thể lực mạnh dưới trời nắng như chạy nhảy, tập trung đông người đều được khuyến cáo hạn chế. Đặc biệt, học sinh cần báo ngay cho giáo viên khi có dấu hiệu mệt mỏi, chóng mặt hoặc nghi ngờ say nắng.
Với các môn học đặc thù như Giáo dục Thể chất, Giáo dục Quốc phòng và An ninh, giáo viên bộ môn được yêu cầu điều chỉnh nội dung giảng dạy, tránh tập trung học sinh ngoài trời hoặc di chuyển nhiều giữa các khu vực. Việc điểm danh, xếp hàng cũng được rút gọn để giảm thời gian tiếp xúc trực tiếp với nắng nóng”, thầy Đảo cho hay.
Không chỉ dừng ở đó, giáo viên chủ nhiệm được giao nhiệm vụ theo dõi sát sao tình hình sức khỏe học sinh trong lớp, phối hợp với phụ huynh để kịp thời phát hiện các trường hợp thể trạng yếu hoặc có dấu hiệu bất thường. Mọi diễn biến liên quan đến sức khỏe học sinh đều phải báo cáo về Ban Giám hiệu để có phương án xử lý phù hợp.
Nắng nóng “kẻ thù thầm lặng” của não bộ mùa thi
Dưới góc độ y khoa, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cảnh báo nắng nóng không chỉ gây mệt mỏi thông thường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của não bộ cơ quan đóng vai trò then chốt trong quá trình học tập.
Theo BS Hoàng cơ thể con người luôn duy trì nhiệt độ ổn định khoảng 36,5 - 37,5°C. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, hệ điều nhiệt phải hoạt động liên tục để thải nhiệt qua da và mồ hôi. Tuy nhiên, trong điều kiện nắng nóng kéo dài, đặc biệt ở đô thị đông đúc với hiệu ứng “đảo nhiệt”, khả năng tỏa nhiệt tự nhiên bị hạn chế đáng kể.
Khi đó, cơ thể buộc phải tăng tiết mồ hôi để làm mát. Nếu không được bù nước và điện giải kịp thời, lượng máu lưu thông giảm, dẫn đến tình trạng thiếu oxy lên não. Hệ quả là học sinh dễ gặp các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, giảm tập trung, suy giảm trí nhớ ngắn hạn – đúng vào giai đoạn cần tiếp thu và ghi nhớ kiến thức cao độ.
Nắng nóng cực đoan mùa thi khiến áp lực kép đè nặng lên vai học sinh. Ảnh minh họa
“Đáng chú ý, trẻ em và thanh thiếu niên có khả năng điều tiết nhiệt kém hơn người trưởng thành, nên nguy cơ kiệt sức hoặc sốc nhiệt cao hơn. Bên cạnh đó, việc ngủ kém do thời tiết oi bức còn làm tăng hormone stress, khiến học sinh dễ cáu gắt, mất động lực học tập và rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài”, BS Hoàng nhấn mạnh.
Trong bối cảnh nắng nóng cực đoan, việc “cố học” không còn là giải pháp hiệu quả. Thay vào đó, các chuyên gia khuyến nghị cần tái cấu trúc thời gian biểu học tập theo hướng thích ứng với nhiệt độ trong ngày.
Buổi sáng sớm, từ 5h đến 9h, được xem là “khung giờ vàng” khi nhiệt độ còn thấp, não bộ tỉnh táo. Đây là thời điểm phù hợp để học các môn cần tư duy cao như Toán, Lý, Hóa hoặc luyện đề khó. Ngược lại, khoảng thời gian từ 10h đến 16h nên ưu tiên nghỉ ngơi, học nhẹ hoặc ôn tập kiến thức cũ trong không gian mát mẻ.
Buổi tối, khi nhiệt độ giảm, học sinh có thể tiếp tục học với cường độ vừa phải, tránh học quá khuya để đảm bảo giấc ngủ. Việc chia nhỏ thời gian học thành các phiên 40–45 phút, xen kẽ nghỉ ngắn 10–15 phút, cũng giúp não bộ “hạ nhiệt” và duy trì hiệu suất.
Giấc ngủ đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi đêm không chỉ giúp phục hồi thể lực mà còn hỗ trợ quá trình ghi nhớ và xử lý thông tin. Một giấc ngủ trưa ngắn 20–30 phút cũng có thể cải thiện đáng kể sự tỉnh táo trong buổi chiều.
Nắng nóng kéo dài có thể dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm nếu không được phát hiện kịp thời. Các biểu hiện thường gặp gồm:
Chuột rút do nóng: co cứng cơ do mất muối qua mồ hôi Kiệt sức do nhiệt: mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn, da ẩm, mạch nhanh Sốc nhiệt: thân nhiệt trên 40°C, da khô nóng, rối loạn ý thức – tình trạng cấp cứu nguy hiểm Khi phát hiện học sinh có dấu hiệu bất thường, cần nhanh chóng đưa vào nơi mát, nới lỏng quần áo, chườm mát và bổ sung nước nếu còn tỉnh táo. Trường hợp có biểu hiện lơ mơ, co giật hoặc mất ý thức, cần gọi cấp cứu ngay.
Một lưu ý quan trọng: sốc nhiệt không phải sốt thông thường, nên thuốc hạ sốt không có tác dụng. Việc xử trí sai cách có thể làm tình trạng nặng thêm.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam
“Ba lá chắn” bảo vệ sĩ tử
Để giảm thiểu tác động của nắng nóng, BS Hoàng nhấn mạnh ba yếu tố then chốt: nước, dinh dưỡng, môi trường học tập.
Thứ nhất, uống nước đúng cách. Không chỉ uống đủ mà cần uống đều trong ngày, kết hợp bổ sung điện giải từ nước chanh, nước dừa hoặc dung dịch phù hợp. Tránh lạm dụng nước ngọt, nước tăng lực.
Thứ hai, chế độ ăn hợp lý. Ưu tiên thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất và tốt cho não như cá, trứng, rau xanh, trái cây. Hạn chế đồ chiên rán, cay nóng. Các món canh, cháo nhẹ không chỉ dễ tiêu mà còn giúp bổ sung nước hiệu quả.
Thứ ba, cải thiện môi trường học tập. Dù không có điều hòa, vẫn có thể giảm nhiệt bằng cách che nắng, tăng thông gió, sử dụng quạt kết hợp nước mát, hạn chế thiết bị tỏa nhiệt. Không gian học tập thoáng mát sẽ giúp học sinh duy trì sự tập trung tốt hơn.
“Nắng nóng mùa thi không chỉ là thử thách với học sinh mà còn là phép thử đối với sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường. Khi các em có dấu hiệu mệt mỏi, căng thẳng hoặc thay đổi tâm lý, phụ huynh cần lắng nghe, điều chỉnh kỳ vọng và hỗ trợ kịp thời.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, việc thích ứng với thời tiết cực đoan cần được nhìn nhận như một phần của giáo dục kỹ năng sống. Chủ động phòng ngừa, thay vì bị động ứng phó, chính là cách giúp học sinh vượt qua “kỳ thi kép” vừa thi kiến thức, vừa thi sức bền một cách an toàn và hiệu quả”, BS Hoàng nhắn nhủ.
