Mở rộng cơ hội cho người học ngoài ngành sư phạm
Bộ GD&ĐT vừa ban hành thông tư 91 quy định chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông.
Thông tư nhằm thay thế các quy định về bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp có nguyện vọng trở thành giáo viên tiểu học, THCS - THPT tại Thông tư số 11, 12 năm 2021.
Theo đó, người có bằng cao đẳng trở lên hoặc sinh viên đã tích lũy tối thiểu 70% tổng khối lượng học tập có thể tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm nếu có nguyện vọng làm giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông. Việc mở rộng đối tượng đào tạo được đặt ra trong bối cảnh thiếu giáo viên hiện nay.
Bộ GD&ĐT mở rộng đào tạo nghiệp vụ sư phạm. Ảnh: Di Hân
Trao đổi với PV ĐSPL về vấn đề trên, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá chủ trương mở rộng đối tượng được đào tạo nghiệp vụ sư phạm để tham gia giảng dạy, chuyên gia cho rằng đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh ngành giáo dục đang thiếu giáo viên.
“Chủ trương này là đúng đắn, xuất phát từ thực tiễn thiếu giáo viên hiện nay. Việc mở rộng cơ hội cho những người không được đào tạo chuyên ngành sư phạm nhưng có nguyện vọng tham gia giảng dạy, nếu đáp ứng các điều kiện về nghiệp vụ, có thể góp phần bổ sung nguồn nhân lực cho ngành giáo dục”, ông Vinh cho hay.
Tuy nhiên, theo chuyên gia, để đánh giá đầy đủ tính khả thi của chính sách, cần xem xét kỹ chương trình đào tạo và yêu cầu về chuẩn đầu ra. Đặc biệt, cần làm rõ cách thức tổ chức đào tạo đối với những người đã theo học một chương trình đại học khác nhưng mới hoàn thành khoảng 75% khối lượng kiến thức và muốn tiếp tục học bổ sung nghiệp vụ sư phạm.
"Chủ trương là đúng, nhưng vấn đề đặt ra là người học sẽ bố trí thời gian như thế nào nếu phải theo học đồng thời hai chương trình? Chẳng hạn, một người đang học đại học Luật, đã hoàn thành 75% khối lượng kiến thức, nay muốn học thêm chương trình nghiệp vụ sư phạm thì sẽ được tổ chức đào tạo ra sao? Họ sẽ học trong chương trình đại học sư phạm hay theo một hình thức khác?", ông Vinh đặt vấn đề.
TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: NVCC
Phù hợp nhiều lĩnh vực cụ thể
Cùng quan điểm, PGS Nguyễn Duy Quyết, Hiệu trưởng Trường Đại học Thể dục Thể thao Hà Nội cho rằng, việc ban hành Thông tư vào thời điểm hiện nay là phù hợp với thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh ngành giáo dục đang đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên ở nhiều môn học, lĩnh vực đào tạo.
PGS Quyết phân tích, nghiệp vụ sư phạm là yếu tố cốt lõi, bảo đảm người học có đủ điều kiện và năng lực cần thiết để tham gia giảng dạy. Điểm thuận lợi của quy định mới là mở rộng cơ hội cho sinh viên các ngành đào tạo phù hợp được tham gia chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm khi đã hoàn thành ít nhất 70% khối lượng chương trình đào tạo trình độ đại học.
Theo đó, sinh viên có thể học song song chương trình chuyên môn và chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm trong giai đoạn cuối khóa. Sau khi tốt nghiệp đại học, người học cũng cơ bản hoàn thành chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ, qua đó rút ngắn thời gian chuẩn bị để tham gia giảng dạy khi có nhu cầu.
“Tuy nhiên, không phải bất cứ người nào hoàn thành chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cũng đương nhiên phù hợp để trở thành giáo viên. Điều quan trọng là ngành đào tạo ban đầu phải đáp ứng yêu cầu về chuyên môn, phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông và nhu cầu thực tế của các cơ sở giáo dục”, PGS Quyết lưu ý.
Đề cập đến những lĩnh vực cần được chú trọng, ông Quyết cho rằng thể dục thể thao là một trong những ngành đang có nhu cầu lớn về nhân lực giảng dạy. Theo số liệu được chuyên gia cung cấp, hiện nay lĩnh vực này còn thiếu gần 10.000 giáo viên ở bậc phổ thông, trong khi số lượng sinh viên được đào tạo chuyên ngành thể dục thể thao mỗi năm chỉ khoảng 2.000 người.
"Với tốc độ đào tạo như hiện nay, nếu các điều kiện đều thuận lợi thì cũng phải mất khoảng 5 năm mới có thể đáp ứng đủ nhu cầu giáo viên. Vì vậy, việc tạo điều kiện cho sinh viên ngành thể dục thể thao được học thêm nghiệp vụ sư phạm ngay từ năm cuối sẽ góp phần bổ sung nguồn nhân lực, rút ngắn thời gian đáp ứng nhu cầu thực tế", PGS Quyết phân tích.
PGS.TS Nguyễn Duy Quyết, Hiệu trưởng Trường Đại học Thể dục Thể thao Hà Nội. Ảnh: HUPES
Không chỉ ở bậc phổ thông, Hiệu trưởng Trường Đại học Thể dục thể thao Hà Nội còn cho rằng, nếu được nghiên cứu và triển khai phù hợp, việc bổ sung nhân lực có chuyên môn về phát triển thể chất tại các trường mầm non cũng mang lại lợi ích thiết thực. Vì mỗi cơ sở giáo dục mầm non có thể cần nhân sự chuyên trách về lĩnh vực này nhằm hỗ trợ phát triển thể chất, nâng cao sức khỏe và định hướng vận động cho trẻ ngay từ những năm đầu đời.
Bên cạnh thể dục thể thao, một số ngành như mỹ thuật, âm nhạc, công nghệ thông tin và ngôn ngữ Anh cũng cần được quan tâm. Đây là những lĩnh vực có nguồn đào tạo chuyên môn tương đối rộng nhưng không phải cơ sở đào tạo nào cũng có ngành sư phạm tương ứng. Trong khi đó, nhu cầu giáo viên ở các môn học, lĩnh vực này tại nhiều địa phương vẫn còn hiện hữu.
Chuyên gia cho rằng, việc mở rộng đối tượng tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của hệ thống giáo dục, thay vì áp dụng dàn trải cho mọi ngành nghề. Những ngành có chuyên môn phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông và đang thiếu giáo viên cần được ưu tiên.
Đánh giá về tác động của quy định mới, ông Quyết nhận định, việc cho phép sinh viên hoàn thành 70% chương trình đại học được tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm không đồng nghĩa với việc cắt giảm hay hạ thấp yêu cầu đào tạo. Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ vẫn cần được bảo đảm đầy đủ, người học vẫn phải hoàn thành chương trình đào tạo chuyên môn theo chuẩn đầu ra.
"Thực chất, quy định mới mở rộng thời điểm và đối tượng được tham gia bồi dưỡng, chứ không phải cắt bỏ nội dung nghiệp vụ sư phạm hay làm thay đổi chất lượng đào tạo. Sinh viên đã tích lũy được phần lớn kiến thức cơ bản và chuyên sâu của ngành học, có thể tiếp tục hoàn thiện chuyên môn song song với việc trang bị nghiệp vụ giảng dạy. Cách làm này vừa tiết kiệm thời gian, vừa tránh lãng phí nguồn lực", thầy Quyết nhận định.
Tuy nhiên, bên cạnh việc mở rộng nguồn tuyển, PGS Nguyễn Duy Quyết cũng cho rằng cần giải quyết bài toán phân bổ giáo viên giữa các địa phương. Thực tế cho thấy, tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ vẫn tồn tại khi có nơi không tuyển đủ nhân lực, trong khi một số khu vực khác lại có nguồn cung tương đối dồi dào.
Đặc biệt, các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa và nông thôn vẫn gặp nhiều khó khăn trong thu hút giáo viên. Do đó, cần có cơ chế tuyển dụng, phân công và điều tiết nhân lực hợp lý hơn, gắn với nhu cầu thực tế của từng địa phương. Việc phân bổ giáo viên sau đào tạo cần đi đôi với chính sách đãi ngộ, tạo điều kiện để giáo viên yên tâm công tác lâu dài tại những địa bàn còn thiếu nhân lực.
