Theo tạp chí Nutrients, không chỉ quen thuộc trong nước, rau đay còn được sử dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia châu Á và châu Phi, nơi loại cây này vừa là thực phẩm vừa được xem như một vị thuốc dân gian.
Tại Nhật Bản, rau đay được ưa chuộng nhờ khả năng hỗ trợ tiêu hóa và chăm sóc làn da. Người Nhật cho rằng chất nhầy tự nhiên trong rau giúp giữ ẩm, tăng độ đàn hồi cho da, đồng thời góp phần tăng cường miễn dịch và hỗ trợ phòng ngừa loãng xương. Ở Ấn Độ và Malaysia, rau đay cũng xuất hiện trong nhiều bài thuốc dân gian nhằm cải thiện thể trạng và hỗ trợ phòng bệnh.
Theo các chuyên gia, rau đay chứa nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu như vitamin A, C, E, B6, folate cùng canxi, sắt và magie. Đây cũng là nguồn chất xơ dồi dào, giúp hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn. Đặc biệt, rau đay còn chứa omega-3 nguồn gốc thực vật (ALA), một hợp chất có khả năng chống viêm và bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Nhờ đó, việc bổ sung rau đay vào chế độ ăn có thể góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.
Rau đay là loại rau dễ trồng, phát triển mạnh vào mùa hè và phổ biến ở nhiều vùng tại Việt Nam. Ảnh: Gia đình & Xã hội
Tuy nhiên, Người đưa tin dẫn lời bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Trần Như Thủy, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM (cơ sở 3), cho biết rau đay dù có giá trị dinh dưỡng nhưng cần được sử dụng trong chế độ ăn đa dạng. Người dân không nên kỳ vọng một loại rau có thể chữa nhiều bệnh hoặc thay thế điều trị y khoa.
Trong dân gian, rau đay thường được chế biến thành món canh cho phụ nữ sau sinh với quan niệm giúp tăng tiết sữa. Dù vậy, hiệu quả làm tăng lượng sữa của riêng loại rau này vẫn cần được nghiên cứu thêm, bởi chưa đủ bằng chứng khẳng định nước, vitamin và khoáng chất trong rau đay trực tiếp kích thích tuyến vú tiết nhiều sữa hơn.
Để duy trì nguồn sữa, người mẹ cần cho trẻ bú hoặc hút sữa thường xuyên, đúng cách và bảo đảm dinh dưỡng. Nếu lo ngại lượng sữa không đủ, sản phụ nên được hướng dẫn kiểm tra cách trẻ ngậm bắt vú và hiệu quả bú, không cần cố ăn nhiều rau đay hoặc tự sắc nước uống với mục đích lợi sữa.
Về khả năng hỗ trợ tiêu hóa, rau đay chứa chất xơ và chất nhầy có khả năng giữ nước, góp phần làm mềm phân và hỗ trợ việc đi tiêu, khá hữu ích với người có khẩu phần ăn thiếu rau xanh. Một thử nghiệm nhỏ tại Nhật Bản trên 22 người trưởng thành khỏe mạnh từng ghi nhận chế phẩm chứa rau đay giúp tăng số lần đi tiêu sau hai tuần sử dụng.
Tuy nhiên, nghiên cứu này có số lượng người tham gia hạn chế, thời gian theo dõi ngắn và sử dụng chế phẩm dạng viên, do đó chưa thể dựa vào kết quả này để khẳng định món canh rau đay có hiệu quả điều trị táo bón. Người bị táo bón kéo dài, tái diễn hoặc kèm các triệu chứng đau bụng, đi ngoài ra máu, sụt cân nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Rau đay dù có giá trị dinh dưỡng nhưng cần được sử dụng trong chế độ ăn đa dạng. Ảnh: Lao động
Bên cạnh đó, dù rau đay cung cấp nhiều dưỡng chất nhưng hàm lượng thực tế có thể thay đổi tùy theo giống cây, độ tuổi của lá, điều kiện trồng và cách chế biến. Loại rau này có thể góp phần bổ sung sắt trong khẩu phần ăn, nhưng người đã được chẩn đoán thiếu máu do thiếu sắt vẫn cần xác định nguyên nhân và bổ sung sắt theo hướng dẫn của bác sĩ.
Hiện cũng chưa đủ cơ sở để kết luận ăn rau đay trực tiếp giúp kéo dài tuổi thọ. Để duy trì sức khỏe lâu dài, người dân nên ăn đa dạng thực phẩm, bổ sung đủ rau xanh và chất xơ, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và kiểm soát các bệnh mạn tính.
Trong bữa ăn hằng ngày, rau đay có thể nấu canh với cua đồng, tôm, mướp hoặc mồng tơi tùy khẩu vị. Khi chế biến, người nội trợ nên chọn nguyên liệu tươi, rửa sạch và nấu chín kỹ. Những người đang bị tiêu chảy hoặc dễ đầy bụng cần điều chỉnh lượng ăn theo khả năng dung nạp của cơ thể.
Đối với trẻ nhỏ, có thể cho trẻ ăn rau đay khi bắt đầu giai đoạn ăn dặm, thường từ khoảng 6 tháng tuổi, với điều kiện rau được nấu chín, cắt nhỏ hoặc nghiền nhuyễn phù hợp với khả năng ăn của trẻ. Phụ nữ mang thai cũng có thể dùng rau đay như thực phẩm thông thường nếu dung nạp tốt, nhưng không nên tự ý dùng nước sắc đậm đặc hoặc các chế phẩm từ rau đay với mục đích an thai khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
