Kiểm soát chất lượng bữa ăn bán trú: "Bữa ăn cho trẻ nhỏ nhưng là vấn đề lớn"

Vẫn còn những âu lo hiện hữu

Năm học mới vừa bắt đầu được mấy ngày thì vấn đề bữa ăn bán trú đã gây chú ý. Ngay tại Hà Nội, nhiều trường tiểu học bị phụ huynh phản ứng vì bữa ăn bán trú "lèo tèo", giao chậm 2-3 tiếng hoặc dùng xe chở hàng, bốc vác để vận chuyển.

Mới đây nhất, hôm 11/9, một số phụ huynh Trường Tiểu học Lê Trọng Tấn (phường Yên Nghĩa, TP.Hà Nội) phát hiện gà, tôm "có mùi lạ" khi tham gia giám sát việc tiếp nhận thực phẩm vào trường để phục vụ bữa ăn bán trú cho học sinh. Không ngần ngại, phụ huynh và nhà trường đã thẳng thừng từ chối tiếp nhận nguồn thực phẩm này và địa phương cũng đã có những bước xử lý theo quy định.

Trước đó, hôm 7/9, phụ huynh trường Tiểu học Trung Giã, xã Trung Giã, phản ứng dữ dội vì cho rằng suất ăn "lèo tèo" so với giá tiền là 40.000 đồng (trong đó thành phố hỗ trợ 28.000, còn lại do phụ huynh đóng thêm).

Tại trường Tiểu học Kim Bài, xã Thanh Oai, thông thường học sinh ăn trưa vào khoảng 11h để kịp đi ngủ. Nhưng hai ngày liên tiếp, đồ ăn được giao vào lúc gần 13h, nhiều suất thiếu cơm, canh. 

Phụ huynh học sinh trường Tiểu học Đức Giang (Phân hiệu Thượng Thanh) còn phản ứng vì cho rằng đơn vị cung cấp dùng xe tải chở hàng, bốc vác để vận chuyển; đặt câu hỏi về việc đảm bảo vệ sinh, chất lượng, dinh dưỡng bữa ăn.

Vào ngày 9/9, Sở GD&ĐT Hà Nội yêu cầu UBND các phường, xã chỉ đạo các cơ sở giáo dục trên địa bàn, đồng thời yêu cầu các cơ sở giáo dục trực thuộc sở rà soát toàn bộ phương án tổ chức bữa ăn bán trú. Nhưng dường như, tình trạng "trên nóng dưới lạnh" vẫn còn khi mà thành phố đã chỉ đạo rốt ráo nhưng thực phẩm bẩn vẫn lăm le chực chờ cơ hội để "đột nhập" vào bữa ăn bán trú của học sinh, cụ thể là sự việc ở trường Tiểu học Lê Trọng Tấn như đã nói ở trên. Nếu phụ huynh không phát hiện, nhà trường không xử lý kịp thời, rất có thể những thực phẩm bốc mùi, kém chất lượng ấy đã lên khay cơm của học sinh và hậu quả thì rất khó lường.

Trong Công điện số 64/CĐ-TTg ngày 13/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường bảo đảm an toàn, chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú trong các cơ sở giáo dục, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương chấn chỉnh những hạn chế, bất cập trong tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú; không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát hoặc không rõ trách nhiệm khi có sự cố.

Các địa phương phải tăng cường kiểm tra việc cung cấp thực phẩm, suất ăn và dịch vụ nấu ăn; kiểm soát chặt nguồn gốc, chất lượng nguyên liệu, điều kiện chế biến, bảo quản, vận chuyển, giao nhận và lưu mẫu. Tổ chức, cá nhân vi phạm phải bị xử lý nghiêm; đơn vị không đáp ứng yêu cầu phải được đình chỉ, thay thế.

Cần kiểm soát chất lượng từ sớm, ngăn chặn nguy cơ từ xa

Trao đổi với PV ĐS&PL, PGS.TS Bùi Thị An, Đại biểu Quốc hội khóa XIII, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội cho rằng, chăm sóc trẻ em ở trường học là chăm sóc nguồn lực của đất nước. Vì thế, dạy kiến thức cho các em là một chuyện còn chăm sóc sức khỏe là điều cần phải đảm bảo. 

Vừa qua, thành phố Hà Nội đã có chỉ đạo trao trách nhiệm vấn đề đảm bảo an toàn thực phẩm cho chính quyền địa phương là cấp phường, xã (Trước đây, các trường cơ bản được quyền trực tiếp tổ chức đấu thầu để lựa chọn đơn vị cung cấp bữa ăn. Hiện nay, theo quy định, UBND xã, phường tổ chức khảo sát, đánh giá thực trạng và xác định nhu cầu tại các cơ sở giáo dục được giao quản lý. Trên cơ sở đó, địa phương xây dựng phương án tổ chức bữa ăn bán trú phù hợp với điều kiện thực tế và mô hình của từng cơ sở giáo dục - PV).

Cho nên, theo bà An, lãnh đạo phường, xã cần phải nâng cao trách nhiệm hơn nữa, bởi vấn đề bữa ăn không đơn giản.

"Tôi thấy cần đảm bảo tuyệt đối an toàn cho bữa ăn học được, không có chuyện để lọt lưới những thực phẩm không an toàn. Bản thân các em còn nhỏ, sức đề kháng yếu, nên trách nhiệm kiểm soát của người lớn trong các khâu cần phải luôn luôn được nâng cao, có cách kiểm tra, giám sát cho đúng. 

Thêm nữa, bữa ăn cần đảm bảo đủ chất lượng. Vì vậy, đề nghị các trường phải kiếm soát chặt chẽ: Ai cung cấp thực phẩm, cung cấp thế nào, chế độ chế biến thế nào, các trường cần kiểm tra thường xuyên. Dù đã giao cho chính quyền lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn thì hiệu trưởng vẫn phải chịu trách nhiệm kiểm soát, giám sát bữa ăn của học sinh do mình quản lý", bà An nêu quan điểm.

GS.AHLĐ Nguyễn Anh Trí, Đại biểu Quốc hội khóa XIV, XV, hiện là Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Giáo dục, Y tế, An sinh xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Hà Nội cũng đồng tình, cho rằng, vấn đề ăn uống của học sinh ở trường là vô cùng quan trọng. Bởi vì bữa ăn liên quan trực tiếp đến sức khỏe, có sức khỏe, các em học sinh mới có thể hoàn thành tốt việc học.

"Bữa ăn bán trú không chỉ ảnh hưởng đến bản thân trẻ mà còn khiến cha mẹ, ông bà và người thân các cháu lo lắng, không yên tâm để làm việc, nếu như nó không được đảm bảo chất lượng. Việc này còn gây ra những dư luận thiếu thiện cảm với ngành giáo dục. Do đó, bữa ăn cho trẻ nhỏ nhưng lại là vấn đề không hề nhỏ", ông Trí nói.

Trên thực tế, câu chuyện mất an toàn vệ sinh thực phẩm và bữa ăn bán trú không đảm bảo dinh dưỡng đối với trẻ hầu như năm nào cũng xảy ra. Tất cả những điều đó cần phải được hạn chế một cách tối đa hoặc chấm dứt được thì càng tốt.

"Cần đồng tâm hiệp lực với sức mạnh của các cấp các ngành và toàn xã hội để làm sao cho việc này hạn chế đến mức tối thiểu, để con em yên tâm ăn uống, để phụ huynh yên tâm làm việc", ông Trí bày tỏ.

Cũng theo ông Trí, trên thực tế tại các địa phương hiện nay đã kiểm soát tốt vấn đề bữa ăn bán trú, nhưng đâu đó vẫn xảy ra sự việc như gần đây là do có kiểm soát nhưng kiểm soát không chặt chẽ, kiểm soát không đúng cách.

"Theo tôi, việc kiểm soát cần có nguyên tắc, ví dụ vấn đề vệ sinh, an toàn thì phải có nguyên tắc lấy mẫu thế nào, bảo quản ra sao, vận chuyển thế nào, chế biến ra sao... Kiểm soát mà không nắm rõ về nguyên tắc thì cũng sẽ bị sai sót, bỏ lọt.

Vấn đề kiểm soát phải duy trì đều đặn, thường xuyên, có người đánh giá chất lượng của kiểm soát một cách chặt chẽ, chứ không làm chỉ để báo cáo. Phải phối hợp tốt giữa tất cả các khâu thì mới có kiểm soát tốt được", ông Trí cho hay.

Cần đưa vấn đề bữa ăn học đường vào các luật có liên quan

"Bên cạnh đó, với các đơn vị cung cấp thực phẩm, thức ăn, cần có quy định cụ thể để làm cho đúng, có chế tài xử lý ngang tầm để phòng ngừa hiệu quả, ngăn chặn được từ sớm, từ xa các nguy cơ đối với bữa ăn học đường. Ngày hôm nay để xảy ra sự việc rồi cắt hợp đồng, thì đó chỉ là xử lý vuốt đuôi. Tôi muốn nhấn mạnh đến việc kiểm soát là để ngăn chặn ngay từ đầu, không lọt thực phẩm bẩn hay bữa ăn kém chất lượng lên bàn ăn cho học sinh. 

Một điều quan trọng là sự phối hợp, đồng tâm, chia sẻ của các bộ phận, từ chính quyền, nhà trường, đơn vị cung cấp... thì mới làm tốt được. Cũng không nên chỉ đứng về một phía để chỉ trích mà phải cùng nhau làm với tinh thần làm tốt nhất để phục vụ tốt nhất cho học sinh. Thêm nữa, cần đưa câu chuyện bữa ăn học đường vào các luật như luật vệ sinh an toàn thực phẩm, luật giáo dục...; để kiểm soát và đạt được hiệu quả thực chất, ông Trí nêu quan điểm.

UBND TP Hà Nội chỉ đạo khẩn trương kiểm tra vụ "tôm ươn, thịt gà có mùi lạ"

Ngày 15/9, Văn phòng UBND TP Hà Nội đã có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo UBND TP Hà Nội về việc kiểm tra, xử lý thông tin một số thực phẩm có dấu hiệu bất thường tại Trường tiểu học Lê Trọng Tấn, phường Yên Nghĩa.

Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Thu Hà giao UBND phường Yên Nghĩa chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương kiểm tra, làm rõ nội dung báo chí phản ánh.

Đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm (nếu có) theo quy định của pháp luật.

Hà Nội thay đổi cách lựa chọn nhà cung cấp bữa ăn bán trú như thế nào?

Năm học 2026-2027), Hà Nội thay đổi cách lựa chọn nhà cung cấp bữa ăn bán trú. Thay vì các trường tổ chức lựa chọn, ký hợp đồng với nhà cung cấp, UBND phường xã sẽ làm việc này và phân bổ về các trường.

Hà Nội quy định việc lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm, dịch vụ nấu ăn hoặc suất ăn sẵn cho trường học phải trải qua 5 bước, từ tiếp nhận hồ sơ, đánh giá năng lực, kiểm tra thực tế đến xếp hạng, phân công và ký hợp đồng.

Theo Hướng dẫn đảm bảo an toàn thực phẩm trong tổ chức bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông trên địa bàn Hà Nội năm học 2026-2027 của Ban Chỉ đạo công tác an toàn thực phẩm thành phố, quy trình này áp dụng với các cơ sở giáo dục thuộc đối tượng được hỗ trợ kinh phí bữa ăn bán trú từ ngân sách thành phố.

Bước 1, công khai và tiếp nhận hồ sơ. Căn cứ phương án tổ chức bữa ăn bán trú, UBND xã, phường thông báo công khai việc tiếp nhận hồ sơ đăng ký của các cơ sở có nhu cầu cung cấp thực phẩm, nguyên liệu thực phẩm, dịch vụ nấu ăn hoặc suất ăn sẵn.

Thông tin được đăng tải trên Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc thực phẩm của thành phố (Hanoicheck). Hồ sơ cũng được tiếp nhận trực tuyến trên hệ thống này. UBND xã, phường có trách nhiệm rà soát điều kiện tham gia.

Bước 2, đánh giá hồ sơ và kiểm tra thực tế. UBND xã, phường thành lập Hội đồng đánh giá, lựa chọn cơ sở cung cấp. Chủ tịch Hội đồng phải là lãnh đạo UBND xã, phường; thành viên gồm trưởng các phòng, ban chuyên môn và những người khác do UBND xã, phường quyết định.

Hội đồng đánh giá hồ sơ năng lực, đồng thời kiểm tra thực tế tại cơ sở cung cấp và bếp ăn tập thể tại trường. Các cơ sở được đánh giá mức độ đáp ứng và xếp hạng từ cao xuống thấp, với tiêu chí và thang điểm rõ ràng.

Đối với mô hình nấu ăn tại trường, đơn vị cung cấp phải có đăng ký kinh doanh phù hợp và đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm. Người trực tiếp sản xuất, chế biến thực phẩm phải bảo đảm yêu cầu về sức khỏe, được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm.

Đơn vị cung cấp phải chứng minh năng lực về nhân lực và phương tiện vận chuyển bằng số liệu, hình ảnh phù hợp với công suất đăng ký.

Với mô hình suất ăn sẵn, các yêu cầu về đăng ký kinh doanh, điều kiện an toàn thực phẩm, sức khỏe và tập huấn đối với người trực tiếp sản xuất, kinh doanh cũng được đặt ra. Đơn vị phải chứng minh năng lực cung ứng, nhân lực, phương tiện vận chuyển và phương án bảo đảm nguồn cung.

Đáng chú ý, cơ sở cung cấp suất ăn sẵn phải có dây chuyền công nghệ phù hợp với quy mô; hệ thống camera giám sát phải sẵn sàng kết nối với hệ thống quản lý, giám sát của địa phương và thành phố theo yêu cầu.

Bước 3, xếp hạng và lựa chọn. Căn cứ hồ sơ năng lực và kết quả đánh giá thực tế, Hội đồng xếp hạng các cơ sở từ cao xuống thấp, lập biên bản, báo cáo và đề xuất danh sách đơn vị được lựa chọn.

UBND xã, phường, với vai trò chủ đầu tư, phê duyệt kết quả theo hướng dẫn của Sở Tài chính.

Bước 4, phân công đơn vị cho từng trường. Căn cứ kết quả lựa chọn, phương án tổ chức bữa ăn và năng lực cung ứng của từng đơn vị, UBND xã, phường phân công cơ sở cung cấp cho các trường thuộc phạm vi quản lý.

Việc phân công phải phù hợp với quy mô học sinh, mô hình tổ chức bữa ăn, điều kiện thực tế của trường và năng lực cung ứng của đơn vị.

Theo hướng dẫn, ưu tiên sử dụng tối đa năng lực cung ứng của các cơ sở có thứ hạng tốt nhất, sau đó mới phân công cho cơ sở có thứ hạng tiếp theo cho đến khi đáp ứng đủ nhu cầu.

Nếu muốn thay đổi nhà cung cấp hoặc phương án tổ chức bữa ăn, trường phải báo cáo UBND xã, phường xem xét, quyết định trước khi thực hiện.

Bước 5, ký hợp đồng và giám sát. UBND xã, phường ký hợp đồng với cơ sở cung cấp theo quy định và hướng dẫn của Sở Tài chính.

Hợp đồng phải quy định rõ trách nhiệm về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, năng lực cung ứng, xử lý sự cố và bồi thường thiệt hại nếu có. Việc quản lý, vận hành cơ sở vật chất, trang thiết bị được giao sử dụng cũng phải được quy định trong hợp đồng.

UBND xã, phường chịu trách nhiệm quản lý, giám sát việc thực hiện hợp đồng; đồng thời phân công lực lượng và cơ sở giáo dục theo dõi quá trình tổ chức bữa ăn tại trường.

Nếu đơn vị cung cấp không thực hiện đúng hợp đồng hoặc các nội dung đã cam kết, trường phải báo cáo UBND xã, phường để xem xét, xử lý theo thẩm quyền, theo báo Dân trí.