Hiểm họa từ ăn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi

Ăn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi nguy hiểm thế nào?

Dịch tả lợn châu Phi (ASF) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, chỉ xảy ra ở lợn nhà và lợn rừng. Virus gây bệnh có khả năng tồn tại rất lâu trong môi trường, lây lan nhanh qua đường hô hấp và tiêu hóa, khiến tỷ lệ tử vong ở đàn lợn nhiễm bệnh gần như 100%.

VTC News dẫn lời chuyên gia thực phẩm PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho biết, virus ASF không lây trực tiếp sang người, song người tiếp xúc với chuồng trại, phương tiện vận chuyển, dụng cụ giết mổ hoặc sử dụng thịt từ lợn bệnh có thể vô tình phát tán mầm bệnh ra môi trường và cộng đồng.

Điều đáng lo ngại là lợn nhiễm dịch tả châu Phi rất khó phát hiện ở giai đoạn đầu. Khi bệnh bùng phát, mầm bệnh có thể lan nhanh sang cả đàn. Đặc biệt, lợn mắc ASF thường suy giảm miễn dịch, dễ nhiễm chồng thêm các bệnh khác như tai xanh, cúm lợn, thương hàn… khiến thịt bị nhiễm độc nghiêm trọng.

“Ngay cả khi được nấu chín, nhiều loại độc tố sinh ra trong quá trình lợn mắc bệnh vẫn không bị phá hủy hoàn toàn”, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cảnh báo. Người ăn phải thịt lợn nhiễm độc có thể gặp các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như đau bụng, nôn, tiêu chảy, sốt cao; trường hợp nặng có thể dẫn tới nhiễm trùng máu, sốc và tử vong.

Bên cạnh đó, thịt lợn ốm, lợn chết còn có nguy cơ nhiễm các vi khuẩn và ký sinh trùng nguy hiểm như Salmonella, E.coli, giun sán. Đây là những tác nhân gây ngộ độc thực phẩm cấp tính và nhiều bệnh đường tiêu hóa nguy hiểm ở người.

Bác sĩ Lê Văn Thiệu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết một số virus ở lợn không lây trực tiếp qua ăn uống, nhưng có thể lây gián tiếp thông qua tay người chế biến, dao thớt, dụng cụ bếp hoặc bề mặt tiếp xúc không được vệ sinh đúng cách.

Nguy hiểm hơn, nếu tiếp xúc lâu dài với lượng nhỏ độc tố từ thịt bẩn, cơ thể có thể bị tổn thương gan, thận, suy giảm miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Đặc biệt, thịt chứa độc tố thường không có dấu hiệu bất thường rõ rệt về màu sắc hay mùi vị, khiến người tiêu dùng dễ mất cảnh giác.

Thịt lợn nhiễm tả châu Phi khi làm patê đóng hộp có nguy hiểm? 

Công an nhân dân dẫn lời PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết, Luật An toàn thực phẩm có quy định cấm sử dụng các loại động vật mắc bệnh đưa vào làm thực phẩm. Lợn bệnh cho dù được chế biến ở nhiệt độ cao thì độc tố cũng không bị phân hủy và có thể gây nhiễm độc cho người sử dụng.

Đặc biệt, đồ hộp là đồ được đóng kín, nếu nguyên liệu và quá trình chế biến, đóng hộp, tiệt trùng không đảm bảo quy tắc an toàn thực phẩm, có thể tạo môi trường yếm khí thuận lợi cho vi khuẩn botulinum phát triển. Đây là một chất độc cực mạnh, chỉ 0.03 mcg tiêm tĩnh mạch có thể gây tử vong một người nặng 70kg. Người bệnh thường bị nhiễm độc tố botulinum khi ăn các loại đồ hộp đóng kín không bảo đảm điều kiện bảo quản.

Theo PGS Nguyễn Duy Thịnh, việc thịt lợn nhiễm bệnh chế biến thành thịt hộp có thể che giấu được mùi vị ban đầu nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc từ các độc tố do vi sinh vật gây ra.

Làm gì để bảo vệ sức khỏe

Để bảo vệ sức khỏe, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh – nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách Khoa Hà Nội) chia sẻ trên Kinh tế & Đô thị, người tiêu dùng cần biết cách phân biệt thịt lợn tươi ngon và thịt có dấu hiệu bệnh hoặc đã bị phân hủy. Thịt lợn tươi ngon thường có màu hồng nhạt đến đỏ tươi, không có mùi lạ, mặt thịt khô ráo, đàn hồi tốt khi ấn vào, không chảy nước và không có mùi lạ. Khi chạm tay vào thịt khô ráo, có độ đàn hồi tốt và không để lại dấu vết. Khi nấu chín nước thịt trong, có lớp váng mỡ nổi rõ trên bề mặt và mùi thơm đặc trưng.Thịt ôi thiu hoặc lợn bệnh thường có màu tím tái, hoặc sẫm bất thường, có mùi tanh, mùi chua, bề mặt nhớt và không còn độ đàn hồi. Khi nấu lên dễ tạo nhiều bọt đen và nước có màu khác lạ.

Trong quá trình chế biến, mỗi người cần đảm bảo an toàn thực phẩm, rửa tay sạch sẽ, sử dụng dao và thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo. Đặc biệt, người dân không nên ăn các món từ thịt lợn sống hoặc tái như tiết canh, nem chua, gỏi thịt. Ngoài ra, người dân nên chọn mua thịt tại các cơ sở uy tín, có dấu kiểm dịch thú y, hạn chế mua thịt không rõ nguồn gốc hoặc bán với giá rẻ bất thường. Trong trường hợp đã lỡ ăn phải thịt lợn không rõ nguồn gốc hoặc nghi nhiễm bệnh, người dân cần theo dõi sức khỏe sát sao.

Theo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, thực phẩm đóng hộp là lựa chọn tiện lợi, phổ biến trong nhiều gia đình hiện nay. Tuy nhiên, nếu không được sản xuất, bảo quản đúng cách, một số loại thực phẩm này có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn, đặc biệt là vi khuẩn Clostridium botulinum, gây ngộ độc botulinum rất nguy hiểm; chỉ cần lượng nhỏ độc tố botulinum cũng có thể gây ngộ độc nặng: liệt cơ, suy hô hấp và có thể tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.

 Các loại thực phẩm dễ nhiễm botulinum thường bao gồm: pate đóng hộp, thịt hộp, cá hộp, các sản phẩm từ thịt, gan (như pate gan), cá, xúc xích đóng hộp, nếu quy trình đóng gói, tiệt trùng không đảm bảo đều có thể tạo môi trường yếm khí cho vi khuẩn botulinum phát triển.

Theo hướng dẫn của Cục An toàn thực phẩm, dấu hiệu rất phổ biến của thực phẩm nhiễm vi khuẩn sinh khí (botulinum) là bên ngoài hộp bị phồng; hộp bị rỉ sét, móp méo hoặc rò rỉ; nắp và đáy hộp lồi bất thường. Khi mở hộp, có mùi lạ, hôi hoặc chua, nước trong hộp bị đục hoặc có bọt khí, thực phẩm đổi màu, có váng lạ... cũng là những dấu hiệu của thực phẩm nhiễm vi khuẩn.

Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo, người dân tuyệt đối không nên nếm thử nếu nghi ngờ thực phẩm có nhiễm khuẩn, như có vị lạ: chua, đắng hoặc khác biệt rõ rệt so với bình thường. Những loại thực phẩm đóng hộp có nguy cơ nhiễm khuẩn cao như: pate đóng hộp (đặc biệt là pate gan); thịt hộp, cá hộp, xúc xích đóng hộp, thịt nguội chân không; rau củ đóng hộp như măng, nấm, ngô, đậu Hà Lan, cà rốt, củ cải đường. Thực phẩm tự làm hoặc chế biến tại nhà cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn như pate, thịt muối, xúc xích không đảm bảo điều kiện tiệt trùng. Đồ ngâm chua tự làm như dưa chuột ngâm, cà pháo, dưa cải muối, đặc biệt nếu ngâm kín lâu ngày trong môi trường yếm khí cũng có nguy cơ nhiễm khuẩn. Thậm chí, đồ hộp, thực phẩm đóng lọ thủy tinh homemade không tiệt trùng đúng tiêu chuẩn cũng có nguy cơ nhiễm khuẩn nguy hiểm.

Theo Công an nhân dân, Công an TP.Hải Phòng đã khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” và khởi tố bị can đối với 9 đối tượng liên quan trong đường dây mua bán, vận chuyển, chế biến thịt lợn nhiễm bệnh tả lợn châu Phi.

Theo điều tra ban đầu, các đối tượng đã thu gom, vận chuyển, tiêu thụ 130 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi. Trong đó, hơn 120 tấn thịt lợn nhiễm bệnh được tuồn vào kho của Công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco) có trụ sở tại 71 Lê Lai, phường Ngô Quyền (TP.Hải Phòng).

Lực lượng chức năng đã thu giữ hơn 120 tấn thịt lợn nhiễm bệnh trong kho hàng của Halong Canfoco, trong số này có sản phẩm đã ôi thối, chảy nước, thậm chí bốc mùi.

Kết quả xét nghiệm xác định, các mẫu phẩm thịt lợn tang vật và mẫu thịt lợn trong các kho lạnh của Halong Canfoco có kết quả dương tính với virus dịch tả lợn Châu Phi.

Ngoài số lượng trên, các đối tượng trong vụ việc cũng khai nhận một số lượng không nhỏ thịt lợn nhiễm bẩn trong đường dây đã được Công ty chế biến, đóng hộp đưa ra thị trường.