Trước đó, 2 học sinh L.H.A. và L.Y.D., Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Na Loi (xã Na Loi, Nghệ An), đã phải nghỉ học sau khi bị tổ chức "bắt làm vợ".
Hình ảnh được cho là thiệp mời dự Lễ Vu Quy của một trong hai em học sinh.
Ngày 1/3, Ông Nguyễn Tân Phương, Hiệu trưởng nhà trường PTDTBT THCS Na Loi (xã Na Loi, Nghệ An), thông tin nhờ sự phối hợp chặt chẽ với gia đình, chính quyền địa phương, các học sinh đã đi học trở lại. Cả 2 nữ sinh đều có ý thức học tập tốt, trong đó em L.H.A. có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, sống cùng ông bà ngoại và là lớp trưởng.
Liên quan đến vụ việc hai nữ sinh lớp 8 tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Na Loi (Na Loi, Nghệ An) bị “bắt làm vợ”, trao đổi với phóng viên, TS., luật sư Nguyễn Quang Anh – Giám đốc Công ty Luật TNHH Sao Việt, thuộc Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho rằng: Các hành vi liên quan có thể bị xử lý cả hành chính lẫn hình sự theo quy định của pháp luật hiện hành.
Tiến sĩ, luật sư Nguyễn Quang Anh - Công ty luật TNHH Sao Việt.
Cụ thể, theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, nam phải từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi mới được phép kết hôn. Mọi hành vi tổ chức hoặc tạo điều kiện để người chưa đủ tuổi kết hôn đều bị xem là vi phạm pháp luật.
Căn cứ Nghị định 82/2020/NĐ-CP:
Phạt tiền từ 1 – 3 triệu đồng đối với hành vi tổ chức tảo hôn.
Phạt tiền từ 3 – 5 triệu đồng đối với hành vi cố tình duy trì quan hệ vợ chồng trái pháp luật với người chưa đủ tuổi kết hôn.
Luật sư cho biết, trách nhiệm không chỉ thuộc về người trực tiếp “bắt làm vợ”, mà những người đứng ra tổ chức, chứng kiến hoặc đồng ý cho việc tảo hôn diễn ra kể cả bố mẹ, họ hàng đều có thể bị xử phạt.
Có thể xem xét trách nhiệm hình sự
Theo phân tích của luật sư, nếu việc “bắt làm vợ” có yếu tố ép buộc hoặc xâm phạm quyền tự do của nạn nhân, những người liên quan có thể đối mặt với nhiều tội danh trong Bộ luật Hình sự 2015.
Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật (Điều 157)Hành vi khống chế, đưa các bé gái đi trái ý muốn có thể bị xem là xâm phạm quyền tự do thân thể. Nếu nạn nhân là người dưới 18 tuổi, khung hình phạt có thể từ 2 đến 7 năm tù, thậm chí lên đến 12 năm tù nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Tội cưỡng ép kết hôn (Điều 181)Trong trường hợp có hành vi đe dọa hoặc uy hiếp tinh thần nhằm buộc nạn nhân phải kết hôn, người vi phạm có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù đến 3 năm.
Tội tổ chức tảo hôn (Điều 183)Người đứng ra tổ chức tảo hôn có thể bị phạt tiền đến 30 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm, đặc biệt nếu trước đó đã từng bị xử phạt hành chính về hành vi này.
Trẻ dưới 16 tuổi được pháp luật bảo vệ tuyệt đối
Luật sư cũng nhấn mạnh một điểm đặc biệt quan trọng: với nạn nhân 14 tuổi, pháp luật không thừa nhận yếu tố “tự nguyện” trong quan hệ tình dục.
Theo Điều 145 của Bộ luật Hình sự, mọi hành vi giao cấu hoặc quan hệ tình dục với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi đều có thể cấu thành tội phạm, bất kể nạn nhân có đồng thuận hay không. Đây là quy định nhằm bảo vệ tuyệt đối trẻ em khỏi nguy cơ bị xâm hại.
Về phía nhà trường, chính quyền địa phương nếu buông lỏng quản lý dẫn đến hậu quả nghiêm trọng có thể bị xem xét trách nhiệm tùy mức độ cụ thể.
Bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của toàn xã hội
Theo Luật Trẻ em 2016, trẻ em có quyền được học tập, phát triển toàn diện và được bảo vệ khỏi mọi hình thức bạo lực, bóc lột, xâm hại.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng việc xử lý nghiêm các hành vi “bắt làm vợ” biến tướng là cần thiết nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em, đồng thời ngăn chặn tình trạng tảo hôn vẫn còn tồn tại ở một số vùng miền.
“Bục giảng, sách vở và những ước mơ mới là nơi các em thuộc về, không phải một cuộc hôn nhân ép buộc khi cơ thể và tâm lý chưa phát triển hoàn thiện”, luật sư nhấn mạnh.
